PINAHIYA AT BINASTED NG DALAGANG ANAK NG MAYOR ANG MANLILIGAW DAHIL ISA LAMANG ITONG MAGSASAKA..

KABANATA 1: Ang Ngiting May Sugat

Tahimik ang umaga sa baryo ng San Isidro, kung saan ang hamog ay dahan-dahang bumabalot sa palayan at ang araw ay unti-unting sumisilip mula sa likod ng mga bundok. Sa gitna ng katahimikang iyon, naroon si Elias, isang binatang magsasaka na maaga pang gumigising upang asikasuhin ang lupang minana pa sa kanyang ama. Sa bawat hakbang niya sa pilapil, dala niya ang pangarap na mas higit pa sa ani ng palay—dala niya ang pag-asang minsan ay mapansin ang kanyang puso.

Matagal nang lihim ang pagtingin ni Elias kay Isabela, ang dalagang anak ng alkalde ng bayan. Sa tuwing daraan ang dalaga sakay ng puting sasakyan patungo sa munisipyo, natitigil si Elias sa kanyang gawain. Hindi dahil sa siya’y nabighani lamang sa ganda, kundi dahil sa kakaibang liwanag na tila sumasabay sa bawat ngiti nito. Ngunit sa kabila ng paghanga, alam niyang may malalim na agwat sa pagitan nila—isang agwat na hinubog ng estado sa buhay at kapangyarihan.

Si Isabela ay kilala sa bayan bilang isang edukada at palaban na dalaga. Lumaki siyang napapaligiran ng marangyang pamumuhay, may mga aral mula sa mga pribadong paaralan, at may pangarap na lampas sa hangganan ng San Isidro. Para sa marami, siya ang larawan ng kinabukasan ng bayan. Para naman kay Elias, siya ang larawan ng isang pangarap na tila napakalayo.

Isang hapon, naglakas-loob si Elias na dalhin ang kanyang sarili sa plaza, kung saan karaniwang nagkikita ang mga tao. May dala siyang bungkos ng sariwang gulay—isang simpleng handog na galing sa kanyang pinaghirapan. Alam niyang hindi ito sapat para ipantay sa mga regalong alahas at bulaklak na karaniwang iniaalay ng mga manliligaw, ngunit ito ang kaya ng kanyang puso at kamay.

Nang makita niya si Isabela sa lilim ng acacia, kasama ang ilang kaibigan, naramdaman ni Elias ang kaba na gumapang sa kanyang dibdib. Gayunpaman, huminga siya nang malalim at lumapit. Sa kanyang isipan, paulit-ulit niyang binigkas ang mga salitang pinag-isipan niya buong gabi—mga salitang puno ng paggalang at pag-asa.

“Magandang hapon po,” mahina ngunit malinaw ang boses ni Elias. Saglit na napalingon si Isabela, at ang kanyang mga mata ay nagtagpo sa mga mata ng binata. Sa unang sandali, tila nagulat ang dalaga, ngunit agad itong napalitan ng malamig na pagtataka.

“May kailangan ka ba?” tanong ni Isabela, may bahid ng pagkainip.

Inabot ni Elias ang bungkos ng gulay, nanginginig ang kanyang mga kamay. “Galing po sa bukid. Nais ko lang po sanang ialay… at sabihin na matagal na po kitang hinahangaan,” wika niya, pinipiling maging tapat kaysa magtago sa katahimikan.

Isang sandaling katahimikan ang bumalot sa plaza. Ang mga kaibigan ni Isabela ay nagkatinginan, may mga pigil na ngiti at bulungan. Si Isabela naman ay tumayo, tinitigan si Elias mula ulo hanggang paa—ang kanyang putikang sapatos, ang sunog sa araw na balat, at ang damit na halatang ilang beses nang nilabhan.

“Hinahangaan?” ulit ni Isabela, may bahid ng pangungutya sa tinig. “Alam mo ba kung sino ako?”

“Opo,” sagot ni Elias, pilit na matatag. “Kayo po ang anak ng alkalde.”

“Kung alam mo, bakit ka pa naglakas-loob?” malamig na tanong ng dalaga. “Isa ka lang magsasaka. Ano’ng maiaalok mo sa akin?”

Parang tinamaan ng kidlat si Elias. Ang mga salitang iyon ay mas masakit pa kaysa sa anumang pagod na naranasan niya sa bukid. Gayunpaman, pinilit niyang tumayo nang tuwid. “Wala po akong kayamanan, pero may dangal po ako. May pangarap at may pusong marunong magmahal.”

Natawa si Isabela, isang maikling halakhak na umalingawngaw sa plaza. “Hindi sapat ang dangal at pangarap para sa mundong ginagalawan ko,” wika niya. “Huwag mo na akong lapitan. Nakakahiya.”

Parang gumuho ang mundo ni Elias sa harap ng mga matang nakatingin. Narinig niya ang mga bulungan, naramdaman ang bigat ng hiya na bumalot sa kanyang dibdib. Dahan-dahan niyang ibinaba ang kamay na may hawak ng gulay at umatras ng isang hakbang.

“Patawad po,” mahina niyang sambit, hindi upang humingi ng awa kundi upang panatilihin ang natitirang dignidad.

Habang papalayo si Elias, hindi niya napansin ang saglit na pag-aalinlangan sa mga mata ni Isabela—isang aninong mabilis ding nawala. Sa kanyang isipan, inisip niyang tama lamang ang kanyang ginawa; hindi dapat sayangin ang oras sa mga pangarap na hindi akma sa kanyang mundo.

Sa kabilang dulo ng plaza, huminto si Elias at tumingala sa langit. Masakit, oo, ngunit sa ilalim ng sakit ay may tumitibok na determinasyon. Hindi siya galit; siya’y nasaktan, ngunit hindi wasak. Alam niyang ang lupaing kanyang sinasaka ay may kakayahang magbigay ng ani sa tamang panahon. At sa kanyang puso, may binhing itinanim—binhing maaaring hindi para kay Isabela, ngunit para sa kanyang sariling pagbangon.

Sa gabing iyon, bumalik si Elias sa bukid na may bagong tahimik na panata. Ang hiya ay maaaring dumaan, ngunit ang dangal ay mananatili. At sa simula ng kabanatang ito, nagsimula ang isang kwentong hindi lamang tungkol sa pag-ibig na tinanggihan, kundi sa isang lalaking haharap sa mundo upang patunayan na ang halaga ng tao ay hindi nasusukat sa yaman, kundi sa tapang na tumayo matapos mapahiya.