Sotto bares plans by majority to make Legarda Senate President before 20th congress ends

“Tahimik Pero Matindi”: Ang Lihim na Labanan sa Pagkapangulo ng Senado

Sa gitna ng mga huling buwan ng ika-20 Kongreso ng Pilipinas, muling yumanig ang larangan ng pulitika matapos isiwalat ni Senate President Vicente “Tito” Sotto III ang umano’y plano ng mayorya na iluklok si Senator Loren Legarda bilang bagong Senate President bago pa man tuluyang magsara ang kasalukuyang kongreso. Ang rebelasyong ito ay hindi lamang nagdulot ng intriga sa loob ng Senado, kundi nagbukas din ng mas malalim na diskusyon hinggil sa balanse ng kapangyarihan, alyansa, at estratehiya sa pulitika ng bansa.

Ayon kay Sotto, may malinaw umanong galaw mula sa mayorya upang baguhin ang liderato ng Senado sa nalalabing panahon ng ika-20 Kongreso. Bagama’t hindi direktang pinangalanan ang lahat ng mga senador na sangkot sa plano, malinaw ang kanyang pahiwatig na may sapat na bilang ang mayorya upang isagawa ang naturang hakbang kung nanaisin nila. Sa kontekstong ito, muling napagtuunan ng pansin ang kahalagahan ng posisyon ng Senate President bilang isa sa pinakamakapangyarihang opisyal ng pamahalaan.

Ang Senado ng Pilipinas ay matagal nang nagsisilbing entablado ng mga tahimik ngunit matitinding tunggalian sa kapangyarihan. Hindi ito palaging lantad sa publiko, ngunit sa likod ng mga pormal na sesyon at deliberasyon, umiiral ang masalimuot na politika ng alyansa at interes. Ang posibilidad ng pagpapalit ng Senate President sa gitna ng termino ay hindi bago, ngunit nananatili itong sensitibong usapin lalo na kapag ang kasalukuyang lider ay may malakas na suporta at impluwensya.

Si Senator Loren Legarda ay isa sa pinakamatagal at pinakakilalang personalidad sa Senado. Sa kanyang mga taon ng panunungkulan, nakilala siya bilang masigasig na tagapagtaguyod ng kalikasan, kultura, at karapatan ng mga kababaihan at katutubo. Ang kanyang malawak na karanasan at mataas na antas ng kredibilidad ang ilan sa mga dahilan kung bakit siya itinuturing ng ilan bilang karapat-dapat na mamuno sa Senado sa mga huling sandali ng ika-20 Kongreso.

Gayunpaman, ang posibilidad ng kanyang pag-akyat sa pagiging Senate President ay hindi rin ligtas sa kontrobersiya. May mga sektor na naniniwalang ang naturang hakbang ay maaaring magdulot ng kawalang-katatagan sa lehislatura, lalo na kung ito ay isasagawa nang biglaan at walang malinaw na konsensus. Sa isang institusyong nakasalalay sa kolektibong tiwala at kooperasyon, ang anumang pagbabago sa liderato ay kailangang pag-isipan nang mabuti.

Sa panig ni Sotto, malinaw ang kanyang posisyon na hindi siya sang-ayon sa plano ng mayorya. Bilang kasalukuyang Senate President, iginiit niya na mas mahalaga ang pagpapanatili ng kaayusan at pagtutok sa mga natitirang gawain ng Kongreso kaysa sa pakikipaglaro sa pulitika. Ayon sa kanya, ang mga natitirang buwan ng ika-20 Kongreso ay dapat ilaan sa pagpasa ng mahahalagang panukalang batas na makikinabang ang mamamayan.

Ang pahayag ni Sotto ay nagbukas din ng diskusyon hinggil sa tunay na motibo ng mayorya. May mga nagsasabing ang plano ay bahagi ng mas malawak na estratehiya upang ihanda ang Senado sa susunod na Kongreso. Sa pamamagitan ng pagluklok kay Legarda, maaaring masigurado ng mayorya ang isang lider na may kakayahang magdala ng kontinwidad at katatagan sa gitna ng mga pagbabago sa komposisyon ng Senado.

Sa kabilang banda, may mga nagdududa rin sa timing ng plano. Bakit ngayon pa, sa huling bahagi ng ika-20 Kongreso, isinusulong ang pagbabago sa liderato? Para sa ilan, ito ay indikasyon ng lumalalim na hidwaan sa loob ng Senado, o kaya naman ay resulta ng hindi pagkakasundo sa direksyon ng institusyon sa ilalim ng kasalukuyang pamumuno.

Hindi maikakaila na ang pulitika sa Senado ay madalas na naaapektuhan ng mas malawak na konteksto ng pambansang pulitika. Ang relasyon ng Senado sa ehekutibo, pati na rin ang impluwensya ng mga partidong pampulitika, ay may malaking papel sa mga desisyong ginagawa sa loob ng lehislatura. Sa ganitong sitwasyon, ang posisyon ng Senate President ay nagiging mahalagang tulay sa pagitan ng iba’t ibang sangay ng pamahalaan.

Ang pangalan ni Loren Legarda ay matagal nang inuugnay sa kakayahang makipagtrabaho sa iba’t ibang administrasyon. Ang kanyang pagiging non-confrontational at diplomasya ay itinuturing na mahalagang katangian ng isang Senate President, lalo na sa panahon ng transisyon. Para sa mga sumusuporta sa kanyang posibleng pagluklok, ito ang tamang panahon upang bigyan siya ng pagkakataong pamunuan ang Senado.

Subalit may mga senador din na naniniwalang ang anumang pagbabago sa liderato ay dapat ipagpaliban hanggang sa pagsisimula ng susunod na Kongreso. Ayon sa kanila, mas mainam na hayaan ang bagong halal na mga senador na magkaroon ng boses sa pagpili ng kanilang lider, sa halip na ipataw ang desisyon ng kasalukuyang mayorya.

Ang usaping ito ay hindi lamang tungkol sa dalawang personalidad nina Sotto at Legarda. Ito ay sumasalamin sa mas malalim na isyu ng demokrasya, representasyon, at transparency sa loob ng Senado. Paano ba dapat ginagawa ang mga ganitong desisyon? Sino ang tunay na may kapangyarihang magtakda ng direksyon ng institusyon?

Sa mata ng publiko, ang mga ganitong balita ay maaaring magmukhang karaniwang pulitika lamang. Ngunit para sa mga masusing nagmamasid, ito ay indikasyon ng patuloy na pakikibaka para sa impluwensya at kontrol sa isa sa pinakamahalagang institusyon ng bansa. Ang Senado ay hindi lamang tagagawa ng batas, kundi bantay ng demokrasya at boses ng mamamayan.

Habang papalapit ang pagtatapos ng ika-20 Kongreso, inaasahan ng marami na magiging mas malinaw ang direksyon ng Senado. Magpapatuloy ba si Sotto bilang Senate President hanggang sa huli, o matutuloy ang planong iluklok si Legarda? Ang sagot sa tanong na ito ay may malaking implikasyon hindi lamang sa loob ng Senado kundi sa buong sistemang pampulitika ng Pilipinas.

Sa huli, ang pinakamahalagang tanong ay kung paano makikinabang ang mamamayan sa mga galaw na ito sa loob ng Senado. Ang pulitika ay dapat magsilbi sa interes ng bayan, hindi lamang sa ambisyon ng iilan. Anuman ang kahihinatnan ng usaping ito, mahalagang manatiling mapagmatyag ang publiko at patuloy na singilin ang kanilang mga lider sa pananagutan.

Ang rebelasyong ginawa ni Sotto ay nagsilbing paalala na ang pulitika ay hindi natutulog, kahit sa mga huling sandali ng isang Kongreso. Sa bawat galaw at pahayag, may kaakibat na epekto sa kinabukasan ng bansa. At sa kwentong ito ng kapangyarihan, alyansa, at prinsipyo, ang tunay na hukom ay ang sambayanang Pilipino.