Humingi ng “pang-merienda” ang opisyal sa palengke, nagbanta pa — ‘di niya alam, anak pala ng may…

.
.
.

HUMINGI NG “PANG-MERIENDA” ANG OPISYAL SA PALENGKE, NAGBANTA PA — ‘DI NIYA ALAM, ANAK PALA NG MAY KAPANGYARIHAN

Maagang-maaga pa sa palengke ng San Isidro, Quezon City. Basang-basa ang sahig mula sa huling buhos ng tubig, at ang amoy ng sariwang isda, gulay, at pawis ng mga tinderong halos hindi pa natutulog ay naghahalo sa hangin. Para sa mga ordinaryong mamimili, isa lang itong karaniwang umaga. Pero para sa mga nagtitinda rito, araw-araw itong isang laban—laban para sa kita, laban sa gutom, at minsan, laban sa mismong mga taong dapat sana’y nagpoprotekta sa kanila.

Sa gitna ng palengke, may isang puwesto ng prutas na tahimik lang. Hindi ito ang pinakamarami ang paninda, hindi rin ito ang pinakamaingay. Isang dalaga ang nag-aayos ng mangga at saging. Simple ang suot—puting t-shirt, kupas na maong, at tsinelas. Nakatali ang buhok, at ang kilos ay maingat, parang sanay sa pagtitinda pero hindi sanay sa gulo.

Ang pangalan niya ay Lia.

Para sa lahat ng tao sa palengke, isa lang siyang anak ng tindera.

Walang may alam na sa likod ng katahimikan niya ay may isang apelyidong kayang yumanig sa maraming opisina ng gobyerno.

Ang Opisyal na Mayabang sa Kapangyarihan

Eksaktong alas-diyes ng umaga nang dumating si Barangay Kagawad Edwin Salazar. Hindi siya naglalakad tulad ng ibang tao. Parang pagmamay-ari niya ang bawat hakbang sa palengke. Naka-poloshirt na may tatak ng barangay, may sinturon na may nakasukbit na cellphone at susi ng opisina, at may dalawang tanod na sumusunod sa likod.

Kilalang-kilala si Edwin sa lugar.

Hindi dahil sa mabuting serbisyo—kundi dahil sa isang salita na ayaw banggitin ng mga tinderong takot mawalan ng pwesto:

“Pang-merienda.”

Isang salitang parang biro, pero may kasamang banta.

Kapag hindi ka nagbigay, may inspection.
Kapag hindi ka nagbigay, may violation.
Kapag hindi ka nagbigay, baka bukas wala ka nang pwesto.

Ang Simula ng Pang-aabuso

Huminto si Edwin sa harap ng puwesto ni Lia.

Tiningnan niya ang mga prutas, saka ngumisi.

“O, bago ‘to ah,” sabi niya.
“Bago ka dito?”

Tahimik na tumango si Lia.

“Opo. Katulong lang po ako ng nanay ko.”

Lumapit si Edwin. Kinuha ang isang mangga. Pinisil. Hindi nagbayad.

“Alam mo naman siguro ang kalakaran dito,” sabi niya, mababang boses pero malinaw ang tono.
“Konting pang-merienda lang para hindi kayo istorbohin.”

Hindi agad sumagot si Lia. Tumingin siya sa loob ng puwesto, kung saan abala ang kanyang ina sa pakikipagtawaran sa isang suki.

“Pasensya na po,” mahinahon niyang sagot.
“Wala po akong dalang pera. Si nanay po ang humahawak.”

Nagbago ang mukha ni Edwin.

“Ano?”
“Hindi ka ba marunong umintindi?”

Lumapit siya nang mas malapit. Ramdam ni Lia ang bigat ng katawan niya, ang amoy ng sigarilyo sa hininga.

“Sabihin mo sa nanay mo. Ngayon.”

Ang Banta

Lumapit si Edwin sa loob ng puwesto, parang walang pakialam kung may makakita.

“Alam mo ba,” sabi niya, mas mababa na ang boses,
“isang tawag ko lang, tanggal pwesto niyo dito.”

Napatingin ang ilang tindera. May gustong magsalita, pero agad ding yumuko. Alam nila ang eksena. Alam nila kung paano ito nagtatapos.

Nanigas si Lia.

Hindi sa takot.
Kundi sa galit.

Pero pinili niyang manatiling kalmado.

“Sir,” mahinahon niyang sabi,
“Kung may kailangan po kayo, kausapin niyo po nang maayos ang nanay ko.”

Tumawa si Edwin.

“Matapang ka ah,” sabi niya.
“Akala mo ba natatakot ako sa inyo?”

Bigla niyang itinulak ang isang basket ng mangga.

Tumilapon ang mga prutas sa sahig.

Napasinghap ang mga tao.

Ang Isang Detalyeng Hindi Napansin

Habang nagkakagulo, may isang bagay na hindi napansin si Edwin.

Si Lia ay hindi umiiyak.
Hindi nanginginig.
Hindi rin humihingi ng tawad.

Sa halip, tahimik niyang inilabas ang cellphone sa bulsa.

Hindi palihim.
Hindi patago.

Direkta.

At pinindot ang record.

Ang Pagdating ng Ina

“Anong nangyayari dito?!”

Isang matinis na boses ang umalingawngaw.

Ang ina ni Lia ay lumapit, kita ang galit at pag-aalala.

“Bakit niyo po sinisira ang paninda namin?” sigaw niya.

Umismid si Edwin.

“Ah, ikaw pala ang may-ari,” sabi niya.
“Hindi ka marunong makisama ah.”

“Wala po kaming ginagawang masama!”

“Talaga?”
“O bakit hindi ka nagbibigay ng pang-merienda?”

Tumahimik ang palengke.

Narinig ng lahat.

Ang Huling Babala

Lumapit si Edwin sa ina ni Lia.

“Makinig ka,” sabi niya, malamig ang tono.
“Bibigyan kita ng isang oras. Kapag hindi mo inayos ‘to—”

Hindi niya natapos ang pangungusap.

Dahil nagsalita si Lia.

Ang Pagbunyag

“Sir,” malinaw at matatag ang boses niya,
“Pwede po bang ulitin niyo yung sinabi niyo kanina?”

Napalingon si Edwin.

“Ano?”

“Yung tungkol sa pang-merienda. At sa pagtanggal ng pwesto.”

Nag-init ang ulo ni Edwin.

“Wala kang pakialam,” sigaw niya.
“Bata ka pa!”

Ngumiti si Lia.

Isang ngiting hindi mayabang—kundi siguradong-sigurado.

“May pakialam po ako,” sabi niya.
“Kasi naka-record na po lahat.”

Namula si Edwin.

“Ano’ng pinagsasasabi mo?”

Dahan-dahang inilapit ni Lia ang cellphone sa kanya.

“At saka sir,” dagdag niya,
“Baka gusto niyo po munang malaman kung sino ang tatay ko.”

Tumawa si Edwin.

“E ano naman kung sino tatay mo?”

Huminga nang malalim si Lia.

“Siya po ang Regional Director ng DILG.”

Parang binuhusan ng malamig na tubig ang ulo ni Edwin.

Nanahimik ang palengke.

Ang Pagbagsak

“Anong… anong sinasabi mo?” nauutal niyang tanong.

Hindi sumagot si Lia. Sa halip, tinawagan niya ang isang numero.

“Papa,” sabi niya sa telepono,
“Pasensya na po. Nasa palengke ako. May kagawad po dito na naniningil ng pang-merienda at nagbabanta sa mga tindera.”

Tahimik ang linya.

Tapos—

“Nasaan ka?” tanong ng lalaki sa kabilang linya.

“San Isidro Public Market po.”

“Hintayin mo lang,” sagot ng boses.
“Paparating na kami.”

Ang Huling Eksena

Hindi pa lumilipas ang tatlumpung minuto, dumating ang dalawang sasakyan.

Isang puting van.
Isang itim na SUV.

Bumaba ang mga lalaking naka-barong at uniporme.

At sa gitna nila, isang lalaking may tindig na sanay mag-utos—pero kalmado.

Lumapit siya kay Lia.

“Ayos ka lang ba, anak?” tanong niya.

“Opo, papa.”

Nanlumo si Edwin.

Lumapit ang Regional Director sa kanya.

“Kagawad Salazar,” malamig niyang sabi,
“May ilang tanong kami.”

Hindi na sumagot si Edwin.

Hindi na rin siya umalis sa palengke bilang opisyal.

WAKAS

Kinabukasan, kumalat ang balita.

Sinuspinde si Edwin Salazar.
Sinampahan ng kaso.
At ang palengke—sa unang pagkakataon—ay naging tahimik, hindi dahil sa takot, kundi dahil sa pag-asa.

At si Lia?

Bumalik siya sa pagtitinda.

Hindi bilang anak ng may kapangyarihan.

Kundi bilang babaeng tumindig laban sa abuso.