PAANO NAKALIGTAS ang SEAMAN NA BIHAG ng MGA PIRATA ng LIMANG TAON sa SOMALIA?! OFW TRUE CRIME STORY

.
.

Part 1: Pagkawala ng Pag-asa at Pagpasok sa Impyerno

Isipin mo ito, kabayan. Isang araw, nagpaalam ka sa iyong pamilya. Puno ka ng pag-asa at dala-dala mo ang mga pangarap mo para sa iyong pamilya. Binuksan mo ang pinto ng bagong buhay, umalis ka upang magtrabaho sa ibang bansa, naglalakbay patungo sa isang makulay na kinabukasan. Ang sabi mo, “Sandali lang ito. Isang kontrata lang. Tapos, ginhawa na tayo.” Pero ang sandali ay naging isang taon. Ang isang taon ay naging dalawa. Naging tatlo hanggang sa umabot ng halos limang taon. Limang taon na hindi mo alam kung sisikatan ka pa ng araw. Limang taon na ang tanging laman ng tiyan mo ay maruming tubig, insekto, at minsan, karne ng daga. Limang taon na ang bawat galaw mo ay may nakatutok na baril sa iyong ulo.

Ito ay hindi eksena sa pelikula. Ito ang totoong sinapit ng ating bida, si Mario. Isang simpleng magsasaka mula sa probinsya ng Nueva Ecija, nangarap maging seaman. Ngunit ang kanyang paglalakbay ay nagdala sa kanya sa isang madilim na daan na hindi niya inaasahan.

Sa isang liblib na baryo sa paanan ng Sierra Madre, lumaki si Mario sa isang simpleng buhay. Sanay siyang magbuhat ng araro at magtanim sa bukirin. Pero alam ni Mario na ang pagsasaka sa Pilipinas ay isang sugal—minsan bagyo, minsan peste, at minsan, bulok na ang kalakal na ibinebenta sa merkado. Hindi na kaya ng kanyang pamilya ang magtiis pa, kaya nagdesisyon si Mario na mangibang-bansa.

Isang gabi, habang humahagupit ang bagyo, nag-uusap ang mag-asawang Mario at Elena sa kanilang maliit na bahay. “Elena, hindi na kakayanin ng ani natin ang utang kay Aling Sela,” ang sabi ni Mario. “Ubos ang mga tanim, at ang mga bata, parang wala nang kinabukasan.” Nang makita niyang malungkot ang kanyang asawa, ipinagdesisyonan niyang maghanap ng solusyon.

“May pinsan ako, si Jepoy, nakasampa siya sa barko. Ang laki ng bahay na pinapagawa niya ngayon,” ang sabi ni Mario. “Puwede nating subukan ito.”

Bumuo ng desisyon si Mario. Ibinenta niya ang kaisa-isa niyang kalabaw at isinangla ang maliit na kapirasong lupa. Ang lahat ng pwedeng ibenta ay ibinenta na, at nagtungo siya sa Maynila upang mag-training at maghanap ng trabaho. Hindi naging madali, ilang buwan ding nagtiis si Mario sa Maynila. Nakikitulog sa mga kamag-anak, nag-aabang ng tawag mula sa agency, at ang suwerte ay dumating. Natanggap siya sa isang Taiwanese fishing vessel, ang pangalan ng barko ay FV Shadow Cast.

Noong 2010, puno ng luha ang mga mata ni Mario habang ngumiti at nagpaalam sa pamilya. “Huwag kayong mag-alala, mabilis lang to. Pag-uwi ko, tutubusin natin ang lupa. Magpapagawa tayo ng bahay na bato,” ang sabi niya. “Elena, ikaw na muna bahala sa mga bata. Mag-iingat ka doon.”

Ang hindi alam ni Elena, ang Mario na aalis ay hindi na ang Mario na babalik.

Part 2: Bihag sa Kamay ng mga Pirata

Ang FV Shadow Cast ay isang malaking barko na puno ng pangako, ngunit ang realidad sa buhay ng isang seaman, lalo na sa isang fishing vessel, ay hindi kasing saya ng mga nakikita sa social media. Hindi ganun kadali ang trabaho. Walang schedule, walang tamang tulog, at minsan, 18 oras na hindi nakakain o nakakapagpahinga ang crew. Ang mga kamay ni Mario, na sanay sa bukirin, ay napuno ng mga sugat at kalyo dahil sa patuloy na paggamit ng mga lambat at kawil.

Bago pa man sila makarating sa lugar na pinuntahan ng barko, may isang pangyayari na nakapagbigay ng konting kaba kay Mario. Si Kadyo, ang kapwa Pilipino ni Mario sa barko, ay nagsabi, “Pare, sabi ni Kapitan, papunta daw tayo sa bandang Africa, mga seels daw. Maraming tuna doon.”

“Delikado doon?” tanong ni Mario. “Nabalitaan ko sa radyo dati. May mga pirata diyan.”

“Naku, malaya naman tayo sa Somalia mismo,” sabi ni Kadyo. “Tsaka malaki ‘tong barko natin, hindi tayo papansinin.”

Ang mga crew ng barko ay naging kampante. Ang sinasabi ng kapitan at ng kumpanya ay walang panganib, ngunit hindi nila alam na ang pinakamalaking panganib ay hindi matatagpuan sa dagat, kundi sa sarili nilang barko.

Marso 2012. Isang madilim na gabi, habang ang karamihan sa crew ay natutulog, si Mario ay nasa mess hall, umiinom ng kape bago magsimula ang kanyang shift. Bigla na lang, isang malakas na pagsabog ang yumanig sa buong barko. Kasunod nito ang sunod-sunod na ratrat ng mga Armalite. Ang mga pirata, na may dalang rocket-propelled grenades (RPGs) at AK47, ay sumalakay sa barko. Ang kapitan ng barko, isang Taiwanese, ay sinubukang lumaban, ngunit sa harap ng mga bala, wala siyang nagawa. Binaril siya sa harap ng kanyang mga tauhan.

“Stay, stay, hands up. No move!” sigaw ng mga pirata habang ang mga crew ay pinaghahandaan ang mas malupit na mga pagsubok na darating. Ang barko, na dati ay instrumento ng kanilang pangarap, ay naging isang lumulutang na kulungan. Ang mga pirata ay nag-utos sa kanila na magpatalo at hinanap ang lahat ng pera, gadgets, at alahas mula sa kanilang mga gamit.

“Ransom, ransom,” ang hiling ng mga pirata. “Milyon-milyong dolyar kapalit ng buhay ninyo.”

Habang ang mga pirata ay nagsimula ng negosasyon para sa ransom, si Mario ay natakot na ang kanilang kaligtasan ay nakataya sa buhay ng bawat isa. Sa mga unang linggo ng kanilang pagka-bihag, inisip pa ni Mario na tutulungan sila ng kanilang kumpanya at ng gobyerno, ngunit nang marinig nilang hindi makikialam ang gobyerno dahil sa “no ransom policy,” ang takot at pangarap na magbalik sa kanilang mga pamilya ay unti-unting naging isang bangungot.

Dahil sa walang dumating na ransom, nagsimula ang araw-araw na pagpapahirap sa kanila ng mga pirata. Ang bawat galos sa katawan ng mga crew ay tanda ng matinding pagsubok. Ang katawan nila ay unti-unting bumigay, at ang mga kasamahan nila sa barko ay namatay sa gutom at sakit. May mga pagkakataon na ang mga pirata ay ikinulong ang dalawang tripulante sa loob ng freezer ng barko upang turuan ng leksyon ang iba pang sumuway.

Isang araw, habang ang mga crew ay pinagtatawanan ng mga pirata, narinig ni Mario ang mga sigaw ng dalawang kasamahan na ipinagsisigawan ang kanilang pangalan mula sa loob ng freezer. “Tulong! Ang lamig! Parang hawa niyo na! Buksan niyo ‘to!” Pero huli na. Paglabas ng mga pirata sa freezer, ang dalawang tripulante ay naging kulay asul na, halos hindi makahinga. Ngunit hindi pa sila pinatawad at tinadyakan pa ng mga pirata habang ang tawanan ng mga demonyo ay umaalingawngaw sa gitna ng dagat.

Ang mga pirata, na sa mata ng mundo ay walang kaluluwa, ay nagbigay ng pinakamalupit na parusa sa kanilang bihag. Sa gitna ng kaguluhan, naiwan sa isipan ni Mario ang tanong: “Makakauwi pa ba kami?”

Lumipas ang mga taon sa ilalim ng kamay ng mga pirata, at habang ang katawan ng mga crew ay pilit na tumatanggap ng matinding sakit at gutom, ang kanilang mga kaluluwa ay nagsimulang magduda kung magkakaroon pa sila ng pagkakataong makaalis. Ang buhay sa Somalia, sa isang liblib na kagubatan na tila walang pag-asa, ay nagsilbing impyerno para kay Mario at sa kanyang mga kasamahan. Sa bawat araw, ang kanilang pag-asa na makakauwi ay unti-unting nauubos. Sila ay nagtiis ng gutom, nauubos na lakas, at walang malinis na tubig. Ang lahat ng rasyon na pagkain ay isang sandok na bigas na kadalasang walang sapat na lasa at hindi sapat para sa kanilang mga katawan.

“Kadyo, tingnan mo yung tubig na iniinom natin. Kulay puti na, may lumulutang pang kung anong bagay,” sabi ni Mario, ang mga mata niya ay nag-aalab ng pangarap na makalabas sa kalupitang tinatamasa nila.

“Alin na lang ang gagawin natin, pare?” sagot ni Kadyo, ang kanyang mga labi ay tuyo at ang katawan ay punong-puno ng sugat. “Inumin mo na lang, pare. Pipikit na lang ako.” Halos magkamali ng sagot si Mario, napaka-bighit ng kanyang nararamdaman. Kasama sa mga sakit na iyon ay ang pagtanggap sa katotohanan na hindi nila kayang lumaban pa. Kung walang tulong, ang kanilang mga pagkakataon ay nauubos na.

Ang mas malupit na karanasan para kay Mario at sa iba pang mga tripulante ay hindi lamang ang gutom at sakit, kundi pati na rin ang patuloy na pang-aabuso ng mga pirata sa kanilang mga katawan at isipan. Isang araw, dalawa sa kanilang mga kasamahan ay nagtangkang magtangkang sumuway. Para magbigay leksyon, ipinasok ng mga pirata ang mga ito sa loob ng freezer ng barko—isang lugar na ginagamitan ng mga isda at kung saan ang malamig na hangin ay nagpabagsak sa kanilang katawan.

“Sa tingin ko, baka hindi na sila makalabas,” sabi ni Mario sa kanyang sarili. Ang kalamnan ng kanyang katawan ay napagod na, ang bawat hinga niya ay puno ng takot at pangungulila. Hindi na nila kayang magtago pa. Ang mga kasamahan nila ay unti-unting bumagsak, hindi lamang sa pisikal na aspeto kundi pati na rin sa kanilang mga isipan.

Ang gabi-gabi nilang pag-aalala at pag-gising sa takot ay nagdulot sa kanila ng isang uri ng PTSD (Post-Traumatic Stress Disorder) na nag-iwan ng permanenteng sugat sa kanilang mga kaluluwa. Habang ang kanilang mga katawan ay dumaan sa matinding pagpapahirap, ang kanilang mga isipan ay nagkakaroon ng mga imahe ng pagkawala, mga nawawalang mahal sa buhay, at ang sakit ng paglimos para sa bawat araw ng buhay.

Isang araw, sa isang hindi inaasahang pagkakataon, dumating ang isang balita na nagbigay ng isang maliit na pag-asa para kay Mario at sa kanyang mga kasamahan. Sa Pilipinas, hindi tumigil ang misis ni Mario, si Elena, sa paghahanap ng solusyon para sa kanyang asawa. Pinilit niyang makipag-ugnayan sa mga kinauukulan, ngunit hindi nila matulungan. Sinabihan siya ng mga ahensya ng gobyerno na walang magagawa. Nang mawalan na siya ng pag-asa sa gobyerno, lumapit siya sa mga pribadong tao at grupo na tumulong kay Mario.

Si Colonel John Steed, isang retiradong British Army officer, ay naging isang beacon ng pag-asa. Isang tao mula sa international community na hindi tumigil sa pagtulong sa mga bihag. Pinangunahan ni Colonel Steed ang isang grupo ng mga pribadong donors, charity organizations, at iba pang mga tao na may malasakit sa mga bihag na nakatakas sa limos ng gobyerno. Bagamat delikado at halos imposibleng makipag-ayos sa mga warlords at pirata, hindi nagpatinag si Colonel Steed. Ang kanyang misyon ay maibalik ang mga bihag sa kanilang mga pamilya.

Matapos ang mga linggong negosasyon, dumating ang isang breakthrough noong Oktubre 2016. Pumayag na ang mga pirata na makipag-ayos. Isang eroplano ng UN ang lumapag sa gitna ng magulong teritoryo ng Somalia. Sakay si Colonel Steed at ang kanyang grupo, na walang armas, upang makipagkita sa mga pirata at makuha ang kalayaan ng mga bihag. Nang bumukas ang pinto ng eroplano, nakita ni Colonel Steed ang mga lalaki na parang kalansay na naglalakad, ang mga mata ay may kislap ng buhay kahit na sila ay mukhang nabubulok na.

“You’re going home,” sabi ni Colonel Steed sa mga bihag, at sa wakas, nakarating sila sa kaligtasan.

Pagbabalik at Ang Sugat ng Nakaraan

Habang bumangon ang eroplano, ang mga mata ni Mario ay punong-puno ng emosyon. Sa unang pagkakataon, matapos ang 1,672 na araw, hindi siya nakatali. Hindi siya binabantayan. Hindi na siya isang bihag. Habang papalayo sila mula sa Somalia, hindi na napigilan ni Mario ang luhang dumaloy sa kanyang mga mata. Ang pagbabalik sa kanyang pamilya, na akala niyang hindi na mangyayari, ay isang milagro.

Ngunit hindi ito naging kasing saya ng inaasahan. Pagdating nila sa Kenya para sa isang medical checkup, nakita ng mga doktor ang epekto ng tortyur sa katawan ni Mario—may diabetes, problema sa puso, at nasira ang ilang ngipin dahil sa matinding kakulangan sa nutrisyon. Ngunit ang pinakamasakit na sugat ay wala sa katawan, kundi sa kanyang isipan.

Pagdating sa Pilipinas, sinalubong sila ng mga camera at flash ng media. Tinawag silang mga bayani, ngunit para kay Mario, siya ay isang biktima na nakaligtas sa isang impyerno. Pagpasok niya sa kanilang bahay, naroon si Elena. Matanda na ang itsura nito, puno ng puting buhok, ngunit ang hindi niya inasahan ay ang bata na tumatakbo at nagtago sa likod ni Elena. Ang kanyang bunso, na hindi na niya nakilala.

“Anak, si tatay ‘to,” sabi ni Mario, pero umatras ang bata at nagtakip sa likod ni Elena.

“Nay, sino po siya? Natatakot po ako,” ang tanong ng bata.

Ang tanong ng kanyang anak ay parang isang malaking tinik sa puso ni Mario. Hindi siya kilala ng kanyang sariling anak—ang batang dahilan kung bakit siya nagpakahirap. Ang isang simpleng tanong ay nagbigay ng malupit na sakit sa kanyang puso. Sa lahat ng dinanas niyang hirap, hindi niya naisip na ang pinakamasakit ay ang hindi pagkakakilala ng sariling pamilya sa kanya.

Lumipas ang mga buwan at nagpatuloy ang buhay ni Mario, ngunit ang bangungot ng kanyang nakaraan ay hindi natapos. Gabi-gabi, nagigising siya na sumisigaw, pawis na pawis. “Huwag! Huwag niyo akong barilin. Wala kaming pera,” ang paulit-ulit niyang sinasabi sa kanyang mga panaginip.

Nadiagnose si Mario ng PTSD (Post-Traumatic Stress Disorder). Kahit natutulog siya sa malambot na kama, ang pakiramdam niya ay nananatili siya sa matigas na sahig ng kagubatan ng Somalia. Ang bawat pagkaing nakikita sa lamesa ay nagiging trigger para sa kanya, naalala niya ang mga kasama niyang namatay na hindi man lang nakatikim ng kanin bago malagutan ng hininga.

Ang kwento ni Mario at ng iba pang mga tripulante ng FV Shadow Cast ay nagsisilbing isang malupit na paalala sa hirap at sakripisyo na kinahaharap ng ating mga kababayan sa ibang bansa. Ang kanilang kwento ay isang simbolo ng tapang at lakas ng loob sa kabila ng mga pagsubok, ngunit hindi rin nila maiiwasan ang mga sugat na naiwan ng kanilang karanasan.