TUWANG-TUWA ANG DALAGA DAHIL DI NA MAKAKAPAG-ARAL ANG KARIBAL NYA SA KLASEPERO DI NYA AKALAIN, NA…

.
.
.

Sa Grade 11 – STEM ng isang public high school sa Antipolo, dalawang pangalan ang lagi-laging magkatabi sa listahan ng top students:

Althea Dizon
at
Ria Santiago

At doon nagsimula ang kwentong hindi akala ni Althea na babaliktad sa kanya.

I. Ang Laging Pangalawa

Mula Grade 7 hanggang Grade 10, sanay na si Althea sa buhay honor student.

Anak siya ng isang jeepney driver at tindera ng gulay sa palengke. Mula bata pa lang, paulit-ulit na sa kanya ang pangaral ng magulang:

“Anak, sa hirap ng buhay natin, edukasyon lang ang puwede naming ipamana sa’yo. Kapit ka sa pag-aaral.”

At kumapit nga siya.

Gising siya nang alas-kwatro ng umaga, tumutulong kay Nanay sa pag-aayos ng paninda. Pagkatapos, ligo, uniforme, sakay ng jeep ni Tatay papasok sa school. Pag-uwi, may tindig pa sa maliit na sari-sari store, bago magreview ng modules hanggang gabi.

Hindi siya magaling sa lahat, pero masipag siya. Transparent ang sulat-kamay, mataas sa Math, maayos sa English, todo sa proyekto. Laging Top 1 sa section nila.

Hanggang dumating si Ria.

Pagpasok nila ng Grade 10, ipinakilala ng adviser ang bagong transferee mula sa isang private school na nagsara: payat, tahimik, may salamin, bitbit ang isang backpack na mukhang luma pero malinis.

— Class, welcome natin si Ria Santiago, — sabi ng adviser.

Ngumiti ito, mahiyain.

— Good morning po, — mahinahon nitong bati.

No’ng una, hindi binigyan ng malisya ni Althea. Pero nang lumabas ang first grading, kitang-kita sa blackboard:

Santiago, Ria – 96.7
Dizon, Althea – 96.4

Napako ang tingin ni Althea sa numero. .3 lang ang lamang, pero para sa batang sanay sa number one, pakiramdam niya, gumuho ang pedestal sa ilalim niya.

Pag-uwi, hindi napigilang kumunot ang noo ni Nanay.

— Bakit number two ka? — tanong nito, hindi galit, pero ramdam ang lungkot.

— May transferee po kasi, Nay, — paliwanag ni Althea, pilit na hindi umiiyak. — Matatalino rin naman po ‘yung iba. Okay lang po ‘yan.

Pero sa gabi, habang nagre-review siya, hindi “okay lang” ang nasa dibdib niya. Una itong pinalampas: “Siguro susunod na grading, babawi ako.” Pero sa second grading, ganun pa rin. Third grading, mas lumaki pa ang lamang ni Ria.

Gumapang ang inggit nang hindi niya namamalayan.

II. Mabait, Pero…

Kung masama lang sana ang ugali ni Ria, baka mas madali kay Althea ang magalit.

Pero, malas ni Althea, mabait si Ria.

Sa klase, laging nag-aabot ng extra papel sa mga nakalimutan, tumutulong sa groupmates sa research, nagpapahiram ng ballpen. Minsan pa nga, siya ang kumukumpleto ng group output ng iba dahil hindi agad naintindihan ng iba ang instruction.

Isang beses, nagka-quiz sa Physics. Mahirap. Pagbalik ng papel, kita ni Althea: 18/20 siya. Hindi na masama.

Pero nang sumilip sa score ni Ria… 20/20.

Napabuntong-hininga si Althea. Sa isip niya:

“Ano ba, Diyos ko? Lahat na lang ba dapat perfect ‘tong taong ‘to?”

Nakasabay niya si Ria sa CR isang araw.

— Ang galing mo talaga kay Sir, ang dali mong mag-solve, — puri ng classmate nilang si Karen kay Ria.

Ngumiti si Ria, pero mabilis ding umiwas sa salamin.

— Hindi ah, tsamba lang siguro, — sagot nito.

Sa gilid, pinakawalan ni Althea ang isang ngiting pilit.

“Pakaplastik,” naisip niya. “Alam namang magaling, kunyari pa.”

Pero isang hapon, nagbago ang tingin niya — hindi pa pait, pero may halong gulat.

Pagkatapos ng klase, naiwan siya sa school para maglinis bilang classroom officer. Papalubog na ang araw no’ng makita niyang nakaupo sa hagdan si Ria, may hawak na cell phone, kausap ang kung sino sa kabilang linya.

Hindi siya nakikita ni Ria. Napahinto si Althea, narinig nang malinaw ang boses nito.

— Ma, okay na ba kayo ni Papa? — tanong ni Ria, boses na may pag-aalala.

May sagot sa kabilang linya, hindi marinig ni Althea, pero malinaw ang reaksyon sa mukha ni Ria. Pumikit siya, parang pinipigilan ang luha.

— Ma, baka puwede ako na lang magtrabaho muna… — mahinang sabi nito. — Huwag mo na pong problemahin ‘yung tuition ko. Pwede naman akong mag-stop isang taon. Babalik na lang po ako kapag may pera na tayo uli.

Parang may kumurot sa puso ni Althea.
“Stop?”
“Tuition?”

Hindi niya napigilang umatras, nag-iwas, at maglakad palayo. Sa buong magdamag, umikot sa isip niya ang narinig niya.

Ibig sabihin, kahit top student, hirap din sa pera si Ria. Baka mas hirap pa nga. At biglang hindi na gano’n kababaw ang competition.

Pero mas malakas pa rin ang inggit kaysa awa.

III. Ang Tsismis

Pagpasok nila ng Grade 11, pinaghiwalay ang sections, pero magkapareho pa rin sila ng strand: STEM. Parehong pasok sa “pilot class” ng school. Mas mataas ang expectations, mas mahirap ang mga subject, mas marami ang kailangang ipasa para sa scholarship.

Isang araw, pumunta si Althea sa guidance office para humingi ng form sa scholarship program. Naabutan niyang may kausap doon si Ma’am Guia, guidance counselor: babae, naka-barong, may ID na may logo ng isang kilalang unibersidad.

Scholarship representative.

Habang nag-aantay, narinig niya ang usapan:

— So, Ma’am, dalawa po ang pinadalang pangalan ng school ninyo for full academic scholarship, — paliwanag ng representative. — Ayon sa ranking ninyo at sa screening, si… Dizon, Althea, at si… Santiago, Ria.

Parang tumigil ang oras kay Althea. Dalawa lang — siya at si Ria. Isang full scholarship sa kursong kahit ano, kasama allowance at board and lodging. Isang tiket palabas ng kahirapan.

Pero siguradong isa lang ang pipiliin sa huli. At alam niyang sa mga ganyang laban, ang lamang ni Ria sa card ang babakat.

Kinagabihan, nag-usap sila ni Nanay habang nagbabalot ng lumpia wrapper na binebenta sa karinderya kinabukasan.

— Scholarship? — kumislap ang mata ni Nanay. — Anak, pag napasa mo ‘yan, hindi na namin problema ang college mo. Baka makatipid pa kami sa pamasahe kung malapit sa atin. Tiisin mo lang, mag-review ka.

— Nay, — mahina nitong sagot, — dalawa po kaming pinagpipilian. Ako po at si Ria.

— ‘Yung Ria na ‘yon? — may diin ang boses ni Nanay. — ‘Yung laging nauuna sa’yo? Edi lampasan mo na siya ngayon. Anak, ilang taon ka nang nag-aaral nang mabuti. Huwag mong hayaang agawin lang sa’yo ng iba ang pagkakataon.

Hindi masamang hangarin, hindi ba? Pero sa puso ni Althea, may pader na naitayo—pader ng takot at pader ng pag-aari.

At doon unang tumagos ang ideya:

“Paano kung… hindi na makapag-aral si Ria?”

IV. Ang Chat Group

Sa classroom, may sariling mundo ang mga estudyante: group chat.

Sa kanilang STEM 11, may GC silang “STEMinist 11 – Official”. Doon nag-uusap tungkol sa assignments, deadlines, pati memes tungkol sa teachers. Pero bukod roon, may mas lihim pang GC.

“STEM 11 – Real Talk”

Doon, mga reklamo, asaran, tsismis. May mga biro na malala, may birong sumosobra.

Isang gabi, habang nag-aaral si Althea, nag-vibrate ang phone niya. Sunod-sunod.

Karen:
“Guys, narinig n’yo na ba? Si Ria daw, absent na naman bukas.”

Marco:
“Eh ano ngayon? Siya pa rin naman top. Kahit absent, feeling ko 100 pa rin sa exam. HAHA.”

Jessa:
“Aray. True. Intimidated na me.”

Napatingin si Althea sa screen. Kahit wala pa siyang sinasabi, nag-init ang tenga niya.
Naunang mag-type ang daliri niya bago umatras ang utak niya.

Althea:
“Absent na naman? Baka wala nang pambayad tuition. Sayang.”

Isang “HAHA” emoji ang agad na sumunod mula kay Marco.

Karen:
“Grabe ka, Thea. Pero… di ba nagrereklamo siya dati na mag-stop muna?”

At doon may kumalas na isa pang mensahe, galing sa isang account na “STEM_Anon” — kilala ng lahat na si Rico ‘yun, class clown, pero siya mismo ang nagbura ng pangalan niya at ginawang anonymous, kuno.

STEM_Anon:
“Eh ‘di good. At least, yung mga totoong taga-public school na dito nag-aral mula Grade 7, may chance na makapunta sa college. Di ‘yung biglang may private school girl na hahakot lahat ng honors.”

May nag-react na “wow”, may nag-react na “haha”. Walang nag-defend kay Ria.

Si Althea, tumitig sa kanyang sariling mensahe. “Baka wala nang pambayad tuition. Sayang.”

Normal na asaran lang ba iyon? Barang murang tsismis ng klase? O piraso ng inggit na hindi na niya makokontrol?

Kinabukasan, absent nga si Ria.

At kinabukasan ulit.

Hanggang sumunod na linggo.

V. Balita na Hindi Inaasahan

Isang umaga, tinawag ang buong klase papuntang AVR. Nandoon si Ma’am Guia, guidance counselor, kasamang principal, at isa pang babaeng hindi nila kilala — mukhang kamag-anak ng estudyante.

Nakahinga nang malalim si Ma’am Guia bago nagsalita:

— Class, may malungkot tayong balita. Si… Ria Santiago, hindi na muna makakapasok this semester. May nangyaring emergency sa pamilya nila.

Nag-ingay ang klase.
“Ha? Bakit?”
“Hindi na babalik?”

Ipinakita ni Ma’am Guia ang papel sa kamay.

— Ang pamilya ni Ria ay hinarap ang biglang pagsakit ng tatay niya. Inoperahan sa puso. Sa ngayon, wala silang kakayahan sa pera. Napilitan silang magdesisyon na ihinto muna ang pag-aaral ni Ria para tumulong sa tindahan at alagaan ang mga kapatid habang nasa ospital ang tatay.

Sumingit ang kamag-anak na babae, namumugto ang mata.

— Pasensya na po, Ma’am, class, — umiiyak nitong sabi. — Wala po kaming choice. Ang sabi nga ni Ria, mas mahalaga muna si Papa kaysa sa pangarap niya. Babalik daw siya ‘pag kaya na ulit. Pero hindi po namin alam kung kelan ‘yun.

Tahimik ang AVR.

Sa gitna ng katahimikan, may kakaibang emosyon na naramdaman si Althea.

Sa unang pitik, saya.

Hindi na makakapasok si Ria.
Hindi na niya kalaban sa ranking.
Hindi na hahadlang sa scholarship.

Parang may boses na bumulong sa loob niya:

“Ito na ang hinihintay mo. Wala nang Ria. Sa’yo ang top. Sa’yo ang scholarship.”

Pero kasunod nun, may biglang kumurot, sapol na sapol sa konsensya.

Naalala niya ang huling narinig niya kay Ria sa hagdan: “Ma, okay na ba kayo ni Papa? Baka puwede ako na lang mag-stop…”

Naalala niya ang chat niya kagabi-kagabi: “Baka wala nang pambayad tuition. Sayang.”

Naramdaman niyang parang siya mismo ang may kasalanan, kahit alam niyang hindi naman siya direktang may kinalaman sa sakit ng tatay ni Ria. Pero sa utak niya, bumuo ang isang koneksyon:

“Nagbiro ka tungkol sa hindi niya makakapag-aral. Ngayon, totoo na. Tuwang-tuwa ka ba?”

Matapos ang announcement, normal ang reaksyon ng iba: may nag-picture ng seat ni Ria, may nag-post ng “We’ll miss you” sa GC, may nagtatag sa kanya sa Facebook, kahit alam nilang baka busy ito sa problema.

Si Althea, hindi nag-comment. Hindi nag-like. Hindi nagsalita.

Pero sa loob, kaguluhan.

VI. Tuwang-Tuwa…?

Sa bahay, agad nagtanong si Nanay:

— Kumusta na ‘yung kalaban mo sa scholarship?

Napasapo si Althea sa ulo.

— Nay naman, — irita niyang sagot, — hindi naman po “kalaban” ‘yun.

— Eh sabi mo, dalawa kayo, ‘di ba? Ikaw at siya? — pagpupumilit ni Nanay. — Kumusta na siya?

Napakagat siya sa labi.

— Nagstop po muna siya, Nay. May sakit daw tatay niya.

Saglit na natahimik si Nanay. Tapos biglang:

— Ah. — tumango ito, pero pagkatapos, may sumunod na, mahina pero malinaw. — Anak… ibig sabihin, ikaw na lang ang pag-asa natin sa scholarship?

Parang pinukpok si Althea sa ulo. Lahat ng emosyon niya, naghalo. Masaya. Nalulungkot. Nadi-disgust sa sarili.

Hindi niya alam kung bakit, pero napatawa siya ng konti, pilit.

— Parang… gano’n na po, Nay.

Nagningning ang mata ni Nanay, di napigilang ngumiti.

— Salamat naman sa Diyos, — sabi nito. — Huwag mong sasayangin ‘yan, ha. Hindi lahat nabibigyan ng ganyang pagkakataon.

“Oo nga, anak,” sunod ni Tatay, galing sa may pintuan, pawis na pawis galing byahe. — Baka ito na ang sagot sa dasal natin.’

At doon, tahimik na tinanggap ni Althea ang nais marinig ng magulang:

“Oo na. Masaya ako. Ako na lang.”

Tuwing gabi, habang nagrereview siya para sa scholarship exams, may bahagi ng puso niyang tuwang-tuwa: wala nang Ria na mauunang sumagot sa recitation, wala nang Ria na laging perfect. Sa isip niya, “At least ngayon, ako na.”

Pero tuwing babalik sa school, tuwing madadaan sa bakanteng upuan ni Ria, tuwing makikita ang hindi natapos na doodle nito sa notebook nila noong huli itong pumasok, may kumikiliti ring tanong:

“Anong klaseng tao ang natutuwa sa pagkahinto ng pag-aaral ng iba?”

VII. Ang Liham

Isang hapon, tinawag si Althea sa guidance office.

Naka-ngiti si Ma’am Guia, may hawak na puting envelope.

— Althea, may good news ako. — sabi niya.

Huminga nang malalim si Althea. Ito na ba iyon?

— Na-review na ng scholarship committee yung grades, recommendation letters, at exam results mo, — patuloy ni Ma’am Guia. — Ikaw ang napili para sa full academic scholarship sa Saint Aurelia University. Libre tuition, dorm, allowance.

Umikot ang mundo ni Althea.

Parang nakarinig siya ng palakpakan, kahit sila lang ni Ma’am sa office. Parang nawala ang bigat sa dibdib niya sa ilang segundo. Naalala ang lahat ng puyat, paglalakad kapag walang pamasahe, pag-aaral sa ilaw ng kandila tuwing brownout.

— Totoo po, Ma’am? — nanginginig niyang tanong.

Tumango si Ma’am Guia, tuwang-tuwa.

— Oo. Proud ako sa’yo. Pero… — huminto sandali si Ma’am, parang may naalala. — May isang bagay akong gusto munang ipakita sa’yo.

Binuksan nito ang drawer, may kinuha, at iniabot kay Althea: isang maliit na sobre, sulat-kamay ang pangalan niya.

“Para kay Althea – mula kay Ria”

Napatitig si Althea.

— Bago umalis si Ria, dumaan siya dito, — paliwanag ni Ma’am Guia. — Iniwan niya ‘yan, sabi niya, pakiabot sa’yo kapag dumating ang balita tungkol sa scholarship.

Umigting ang dibdib ni Althea. Dahan-dahan niyang binuksan ang sobre.

Sa loob, may isang papel na pinilas sa intermediate pad, malinis ang sulat:

Hi, Althea,

Siguro by the time mabasa mo ‘to, alam mo na kung sino ang napili sa atin para sa scholarship. Gusto kong malaman mo na kahit ano ang mangyari, deserve mo ‘yun.

Alam kong matagal na kitang “karibal” sa ranking, pero gusto kong malaman mo na sa akin, hindi ka kalaban. Inspirasyon ka. Sa totoo lang, noong lumipat ako sa public school, natakot ako. Akala ko hindi ko kakayanin ang environment. Pero noong nakita kita — isang batang galing simpleng pamilya pero kaya sumabay sa lahat ng challenges — na-inspire ako.

Narinig ko minsan si Ma’am na kausap ang parents mo, proud na proud sa’yo. Naalala ko si Mama. Sabi niya, “Anak, kahit mahirap tayo, ‘wag kang susuko sa pag-aaral.” Kaya siguro, kahit hirap na kami sa bahay, pinilit ko pa rin magpursige. Hindi dahil gusto kitang talunin, kundi dahil gusto kong sabayan ka. Ang sarap kasi ng feeling na may kapwa babae kang kayang lumaban sa hirap gamit ang utak at sipag.

Kung sakaling ako ang mapili sa scholarship (kahit mukhang malabo na ngayon dahil sa kalagayan namin), sana matuwa ka para sa akin. Pero kung ikaw ang mapili, mas matutuwa ako. Kasi alam kong ibibigay mo ang buong puso mo sa kursong pipiliin mo, at alam kong balang araw, may mababago ka sa buhay ng pamilya mo.

Huwag mong kakalimutan ‘to, ha: Hindi mo kailangang ibaba ang iba para tumaas ka. Ang tunay na taas, ‘yung kaya mong hilahin paakyat ang iba later on.

Hindi ko alam kung kelan pa ako makakabalik sa school. Baka maabutan pa kita, baka hindi na. Pero kahit saan ako mapunta, proud ako na naging kaklase kita, at naging karibal sa honors ng isang Althea Dizon.

Ingat ka palagi. Alagaan mo sila Nanay at Tatay. At alagaan mo rin ang sarili mo.

– Ria

Pagkatapos ng huling linya, may maliit na drawing ng dalawang batang babae na parehong may medalya sa leeg, nakatawa, magkatabi.

Hindi na napigilan ni Althea ang luha.

Tumulo ito sa papel, gumapang sa letra. Lahat ng inggit, lahat ng masasakit na biro sa isip niya, lahat ng tuwang naramdaman niya nang malamang hindi na makakapasok si Ria — parang lumabas lahat sa mata niya.

“Hindi mo kailangang ibaba ang iba para tumaas ka.”

Umalingawngaw sa isip niya ang mismong sentence na ‘yun.

Parang sinuntok siya ni Ria kahit wala sa harap niya.

VIII. Ang Pag-amin

Kinagabihan, tahimik ang hapunan sa bahay. Nasa mesa ang balitang hinihintay ng mga magulang niya.

— Anak… totoo ba ‘to? — halos hindi makapaniwala si Tatay, hawak ang photocopy ng scholarship letter. — Full scholarship? Libre lahat?

Tumango si Althea, pinupunasan pa ang mata.

— Opo, Tay. Salamat po sa Diyos.

Lumapit si Nanay, niyakap siya nang mahigpit, mahigpit na parang ayaw nang pakawalan.

— Proud na proud kami sa’yo, anak. — hikbi ni Nanay. — Lahat ng pagod natin, may kapalit pala.

Dapat puro saya lang maramdaman ni Althea. Pero sa gitna ng yakapan, sumisingit ang mukha ni Ria, ang sulat nito, ang linyang iyon.

Hindi na niya kayang manahimik lang.

— Nay, Tay, — mahina niyang simula, umiiyak na naman, — may aaminin po ako.

Nagkatinginan ang mga magulang niya, kabadong umupo.

— Ano ‘yon, anak?

Huminga nang malalim si Althea.

— Nay… nakita ko po si Ria dati, kinausap ‘yung nanay niya sa phone, sinasabi niyang willing siyang mag-stop para matulungan ang pamilya nila. Alam kong hirap na sila… — bumigat ang boses niya. — Pero imbes na kaawaan ko, Naiinggit ako. Natuwa pa ako nung nalaman kong di na siya makakapasok. Tapos sa group chat namin, nag-comment ako… sabi ko, baka wala na siyang pambayad tuition… sayang.

Napahawak si Nanay sa bibig, nagulat.

— Anak…

— Ang sama-sama ko po, Nay, Tay, — tuloy-tuloy si Althea, halos hindi na humihinga sa hagulgol. — Sabi pa sa sulat niya, inspirasyon daw ako. Pero sa isip ko, kalaban siya. Gusto ko siyang mawala para ako na lang ang matira. Tapos ngayon… ako ang nakakuha ng scholarship… pero… parang hindi ko deserve.

Tahimik saglit.
May mga segundong akala ni Althea, baka pagalitan siya. Sasabihin ng magulang, “Ayan ka na naman, drama mo.” O baka sabihan siyang “normal lang ‘yan, wag ka nang umiyak.”

Pero hindi. Dahan-dahang hinawakan ni Tatay ang balikat niya.

— Anak, — malumanay nitong sabi, — hindi ka masamang tao dahil nakaramdam ka ng inggit. Tao ka. Importanteng nare-realize mo ngayon na mali ‘yung tuwa sa pagkabagsak ng iba.

Sumingit si Nanay.

— Oo, anak. Hindi namin gustong matuwa ka sa paghihirap ni Ria. Pero hindi rin namin sinabing ipagdasal mong maghirap siya. — huminga ito nang malalim. — Ang pinagdadasal namin, magtagumpay ka, hindi mabagsak ang iba.

Niyakap nila si Althea nang sabay.

— Alam mo kung ano ang ibig sabihin nito? — tanong ni Tatay. — Ibig sabihin, ngayong alam mong mali pala ang pakiramdam na ‘yon, may choice ka: pwede kang magkulong sa guilt, o pwede mong gamitin ang scholarship na ‘to para balang araw, makatulong ka rin sa mga kagaya ni Ria.

Hinaplos ni Nanay ang buhok niya.

— Anak, hindi mo kasalanan na nagkasakit ang tatay ni Ria. Hindi mo kontrolado ang pag-stop niya. Pero kontrolado mo kung paano mo gagamitin ang pagkakataong ibinigay sa’yo. At kontrolado mo kung ano ang gagawin mo kay Ria bilang tao at bilang kaibigan.

Doon nagdesisyon si Althea.

IX. Ang Hindi Niya Inasahan na Gagawin

Lumipas ang ilang araw. Sumikat sa school ang balita ng scholarship ni Althea. Puro “congrats” ang naririnig niya sa hallway. May nag-aalok pang magpa-picture, may nag-tatag sa kanya sa Facebook posts.

Pero may isa siyang hindi masyadong binabanggit: ang sulat ni Ria.

Hanggang isang hapon, sumama siya kay Ma’am Guia sa pagbisita sa bahay ni Ria. Nagulat si Ma’am sa request niya, pero pumayag.

Nakahanap sila ng jeep papuntang isang masliblib na bahagi ng barangay. Doon, sa isang maliit na bahay na kahoy at yero, nakatira ang pamilya ni Ria. May nakasampay na uniporme nito sa sampayan, tila matagal nang hindi nasusuot.

Bumungad ang nanay ni Ria, halatang puyat, may eyebags, pero nagpilit ng ngiti nang makita si Ma’am Guia.

— Pasensya na po sa kalagayan, Ma’am, — sabi nito. — Ang gulo pa po dito, kakauwi lang namin galing ospital.

Pagpasok nila, nakita ni Althea si Ria, nakaupo sa gilid ng kama, may hawak na notebook, nagko-compute ng kung anong gastos. Nang maramdaman ang presensiya nila, napaharap siya.

Nanlaki ang mata ni Ria nang makita si Althea.

— Althea? — gulat na gulat nitong sabi.

Para bang nagkita ang dalawang mundo: ang “karibal sa klase,” sa mismong bahay ng isa’t isa, hindi bilang competitor, kundi bilang tao.

Hindi alam ni Althea kung paano magsisimula. Inunahan siya ni Ma’am Guia.

— Ria, nandito kami hindi lang para kumustahin ka, — sabi nito. — Kundi may balitang dala si Althea.

Tumingin si Ria kay Althea, may halo pang hiya.

— Balita? — tanong niya.

Huminga nang malalim si Althea, kinuha sa bag ang envelope ng scholarship.

— Ria… napili ako para sa scholarship, — deretsong sabi niya, sabay abot ng envelope para makita ang logo at sulat. — Pero hindi ako pumunta rito para magyabang. Gusto kong malaman mo, una sa lahat, na salamat sa sulat mo.

Napatitig si Ria, namula ang pisngi.

— Binasa mo? — mahina nitong tanong.

Tumango si Althea, medyo natawa kahit umiiyak na naman.

— Oo. At sa totoo lang, pina-iyak mo ako nang sobra. — saka siya humigop ng hangin, nagpakatapang. — Ria… gusto kong humingi ng tawad. Hindi mo siguro alam, pero minsan, natuwa ako na hindi ka na makakapasok. Nagsabi pa ako ng masamang biro sa chat tungkol sa tuition mo. Akala ko… kapag wala ka, mas madali ang daan ko. Ngayon ko lang talaga na-realize kung gaano kalalim ang mali na ‘yun.

Nagulat si Ria. Hindi siguro siya umaasa ng ganiyang aaminin sa mukha niya. Tahimik siya sandali, tiningnan ang sahig, tapos muli si Althea.

— Alam mo, — mahinahon niyang sabi, — minsan, nainggit din ako sa’yo. May tatay kang may jeep, nanay na may tindahan. Kayo man, mahirap din, pero kumpleto kayo. Kami dito, si Mama lang halos ang kumakayod. Napipilitan si Papa kahit may sakit. Iniisip ko rin: “Buti pa si Althea, may suporta.” Kaya siguro mas kaya mong mag-review nang maayos. Ako, madalas kalahati ng utak nasa ospital.

Nagkatinginan sila, parehong namumugto ang mata. Iba’t ibang uri ng inggit, pareho ang sakit.

Sumingit si Ma’am Guia.

— Ria, Althea… hindi ko alam kung maiiyak ba ako o matutuwa. — sabi niya. — Pero alam n’yo bang hindi dito natatapos ang kwento?

Naglabas siya ng isang folder mula sa bag.

— Kanina lang ako na-email ng scholarship foundation, — paliwanag niya. — Dahil sa biglang kaso ng tatay mo, Ria, na-inform sila na nagstop ka muna. Nakausap din nila ang sponsor. Alam n’yo kung ano ang desisyon nila?

Sabay silang napatingin kay Ma’am, parang high-stakes exam.

Ngumiti si Ma’am, iyong ngiti ng isang taong may dalang balitang kaytagal niyang gustong sabihin.

— Pinayagan nilang hatiin ang pondo. — sabi niya. — Gagawin nilang dalawang partial scholarships: tig-kalahating coverage sa tuition, allowances, at may option kayo para sa study-now-pay-later scheme sa iba pang gastos. Ibig sabihin… p’wede kayong dalawa mag-aaral sa Saint Aurelia University, magka-course man kayo o hindi. Walang kailangang ihanay na “winner” at “loser.”

Tumigil ang mundo sandali.

— Dalawa? — halos sabay na tanong nina Althea at Ria.

— Oo. — tumango si Ma’am Guia, tuwang-tuwa. — May conditions, oo. Kailangan n’yong panatilihin ang grades, kailangan ninyong mag-part time volunteer sa community programs ng scholarship. Pero ang mahalaga: hindi kayo kailangang mag-agawan. Pareho kayong may lugar.

Muling tumulo ang luha ni Althea, pero iba na ang timpla ngayon. Hindi na ito guilt lang, kundi halo ng ginhawa at pasasalamat.

Tumingin siya kay Ria.

— Kung gusto mo pa ring mag-aral, — sabi ni Althea, pilit hinahabol ang boses, — sabay tayo. Hindi bilang magkaaway, kundi… magkakampi.

Tumawa si Ria, umiiyak din.

— Hindi ko alam kung kaya namin ngayong taon, — amin niya, tapat, — pero si Mama na ang bahala makipag-usap sa foundation. Pero isang bagay ang sigurado: kung makakabalik ako, gusto ko, sabay tayong sasakay sa jeep papuntang unibersidad.

Nagkatinginan sila, nag-abot ng kamay. Ang dating kamay na tingin lang ni Althea ay “kalaban,” ngayon ay kamay na kapareho rin niyang nangangarap.

X. Hindi Na Karibal — Kundi Kasama

Lumipas ang ilang buwan. Naayos ang papeles. Naka-discharge sa ospital ang tatay ni Ria, hindi pa lubos na magaling, pero buhay. Sa tulong ng scholarship, ilang donors, at kaunting utang, naipasok si Ria ulit sa Grade 11 (irregular), at inasikaso na rin ang slot niya sa Saint Aurelia University for the following year.

Si Althea, tuloy-tuloy sa paghahanda: nagbasa ng syllabus, naghanap ng part time jobs na puwedeng pasukan habang nag-aaral. Sa tuwing babalik siya sa dati nilang classroom, hindi niya na tinitingnan ang upuan ni Ria bilang bakante na dapat sakupin, kundi lugar na inaabangan niyang mas occupied ulit.

Sa huling araw nila sa high school, nagbigay ang adviser ng pagkakataon para mag-speech ang top students.

Tumayo si Althea sa harap, hawak ang certificate, nanginginig pero nakangiti.

— No’ng una po, akala ko, — panimula niya, tapat, — ang success ay tungkol lang sa kung sino ang nasa Number One. Akala ko, parang hagdan: para makaakyat ka, may babagsak sa likod mo. Pero may natutunan po ako nitong nakaraang taon.

Huminga siya nang malalim, tumingin kay Ria na nakaupo sa audience, naka-uniform pang muli, nagbabalik-loob sa sistema.

— Mayroon pong isang kaklase na matagal kong tinuring na karibal, pero siya pala ang pipilit sa akin na maging mas mabuting tao, hindi lang mas matalinong estudyante. — nag-init ang mata niya. — Gusto ko siyang pasalamatan.

Tumayo si Ria, nahiyang kumaway, namumula ang pisngi, ang buong klase nagpalakpakan.

— Natutunan ko po na hindi mo kailangang ikatuwa ang pagkadapa ng iba para magtagumpay ka, — patuloy ni Althea. — At kung dumating ang pagkakataong ikaw ang unang nabigyan, hindi ibig sabihin, para sa’yo lang iyon. Baka dapat mong tanungin ang sarili mo: “Paano ko mababahagi ito?”

Pagkatapos ng graduation, sa labas ng gate, habang nagpi-picture-taking ang lahat, magkatabi sina Althea at Ria, parehong may medalya, parehong pawis sa kakatawa at kakapose.

— Naalala mo ‘yung araw na sinabi ko sa sulat, “Hindi mo kailangang ibaba ang iba para tumaas ka”? — tanong ni Ria, naka-ngiti.

Tumango si Althea, natawa.

— Oo. Pikum na pikon ako noon sa sarili ko. — sabi niya. — Parang gusto kong isampal sa sarili ko ‘yung papel mo.

— Buti di mo ginawa, — biro ni Ria. — Sayang ‘yung papel.

Sabay nilang sinabi:

— Mahal ‘yung intermediate. — at nagtawanan.

Tumingala si Althea sa langit, sumisingit ang liwanag ng araw sa pagitan ng mga dahon. Sa dibdib niya, may bagong klaseng saya. Hindi na siya yung “tuwang-tuwa kasi hindi makakapag-aral ang karibal,” tulad ng dati.

Siya na ngayon yung:

“Mas masaya kasi may isa pang tulad niya na makakasama kong mag-aral, magpakahirap, at balang araw, magtagumpay.”

At doon niya na-realize ang totoong twist ng kwento niya:

Hindi pala ang pagkatanggal ng karibal ang totoong panalo.
Ang totoong panalo, ‘yung matutunan mong hindi sila karibal, kundi kasama mo sa pag-akyat.

At ‘yun ang hindi niya inakala — na darating ang araw na hindi siya matutuwa sa pagkawala ng karibal, kundi lalaban siya para sabay silang makarating sa pangarap na pareho nilang pinanghawakan mula umpisa.