WAG KA MAG INARTE! GINUSTO MO YAN! SIGAW NG DOCTOR SA BUNTIS NA PASYENTE HABANG NASA PUBLIC HOSPITAL

.
.
.

“WAG KA MAG-INARTE! GINUSTO MO YAN!” SIGAW NG DOCTOR SA BUNTIS NA PASYENTE HABANG NASA PUBLIC HOSPITAL

Sa isang masikip at laging puno na pampublikong ospital sa Maynila—ang Jose Reyes Memorial Medical Center—tila hindi na bago ang mahabang pila, kulang na kama, at pagod na pagod na mga nurse at doktor. Araw-araw, daan-daang pasyente ang dumadagsa roon, umaasang mabibigyan ng lunas ang kanilang karamdaman.

Isa sa mga dumating isang maulang gabi ay si Ana Lopez, dalawampu’t dalawang taong gulang at walong buwang buntis. Kasama niya ang kanyang asawa na si Carlo, isang construction worker na halos hindi magkasya ang kinikita para sa pang-araw-araw nilang gastusin.

Halos hindi na makatayo si Ana sa tindi ng sakit ng kanyang tiyan. Nanginginig ang kanyang mga kamay habang hawak ang braso ng asawa.

“Konting tiis pa, mahal,” bulong ni Carlo. “Makakapasok din tayo.”

Ngunit habang papalapit sila sa triage area, biglang napahiyaw si Ana sa sakit. Napatingin ang ilang tao, ngunit karamihan ay tila sanay na sa ganoong eksena.

Lumapit ang isang nurse at tinulungan siyang maupo sa wheelchair. Dinala siya sa loob ng maternity ward kung saan naka-duty si Dr. Victor Ramirez—isang kilalang mahusay ngunit istriktong obstetrician.

Pagpasok ni Ana sa silid, halos mapaluha siya sa sakit.

“Dok… ang sakit po… parang may pumuputok sa loob…” iyak niya.

Tiningnan siya ni Dr. Ramirez, halatang pagod at iritable. Mahigit labing-anim na oras na siyang naka-duty.

“Eight months pa lang?” tanong niya nang hindi man lang tumitingin sa mata ng pasyente.

“Opo…”

“Hindi pa dapat manganganak.”

Muling napahiyaw si Ana.

At doon nangyari ang hindi inaasahan.

“Wag ka mag-inarte!” malakas na sigaw ni Dr. Ramirez. “Ginusto mo ‘yan! Nagpakasaya ka, tapos ngayon iiyak ka sa sakit?”

Nanahimik ang buong ward. Napatingin ang mga nurse. Si Carlo, na nasa labas, ay napasugod papasok nang marinig ang sigaw.

“Dok, maawa po kayo…” halos lumuhod siya.

Ngunit tila hindi napigilan ni Dr. Ramirez ang kanyang pagod at inis.

“Alam n’yo bang ilan ang pasyente ko ngayon? Hindi lang ikaw ang may problema!”

Tahimik na umiiyak si Ana. Hindi lamang sakit ng katawan ang kanyang nararamdaman, kundi sakit ng kahihiyan.

Ngunit sa gitna ng tensyon, isang batang nurse ang dahan-dahang lumapit.

“Dok, baka po may placental abruption,” mahina niyang mungkahi matapos makita ang pagdurugo.

Napatingin si Dr. Ramirez. Bigla siyang natauhan.

Mabilis niyang sinuri si Ana. At doon niya napagtantong seryoso ang sitwasyon. Bumaba ang tibok ng puso ng sanggol.

“Prepare the OR. Stat!” utos niya.

Sa loob ng ilang minuto, isinugod si Ana sa operating room para sa emergency cesarean section.

Habang nasa labas si Carlo, halos hindi siya mapakali. Hindi niya alam kung ano ang mangyayari sa asawa at anak niya.

Sa loob ng OR, tahimik at seryoso na si Dr. Ramirez. Wala na ang galit. Puro konsentrasyon.

Makalipas ang halos isang oras, narinig ang mahinang iyak ng sanggol.

“Baby boy,” sabi ng nurse.

Nakaligtas ang bata. At matapos ang ilang komplikasyon, naging stable rin si Ana.

Paglabas ni Dr. Ramirez, sinalubong siya ni Carlo.

“Dok… salamat po…”

Ngunit hindi makatingin nang diretso ang doktor.

Sa unang pagkakataon sa mahabang panahon, bumalik sa isip niya ang sarili niyang ina—isang dating pasyente rin sa pampublikong ospital na minsang pinagalitan ng doktor noong siya’y nanganganak sa kanya.

Napabuntong-hininga siya.

Kinabukasan, nang magising si Ana sa recovery room, nagulat siya nang makita si Dr. Ramirez sa tabi ng kama.

“Mrs. Lopez,” mahinahon niyang sabi, “nais kong humingi ng tawad sa sinabi ko kagabi.”

Napatigil si Ana.

“Walang pasyente ang dapat pinapahiya. Pagod man ako o hindi, hindi iyon dahilan.”

Napaluha si Ana—hindi na sa sakit, kundi sa gulat.

“Salamat po, Dok,” mahina niyang sagot.

Mula noon, unti-unting nagbago si Dr. Ramirez. Hindi agad, hindi perpekto, ngunit nagsimula siyang makinig nang mas mabuti. Natutong huminga muna bago magsalita. Natutong alalahanin na bawat pasyente ay may sariling takot at kwento.

Nagsimula rin ang ospital ng seminar tungkol sa patient empathy at mental health support para sa mga medical staff. Napagtanto ng administrasyon na hindi lamang pasyente ang napapagod—pati ang mga doktor at nurse.

Pagkalipas ng ilang linggo, nakauwi si Ana kasama ang kanyang malusog na sanggol. Bago siya umalis, lumapit siya kay Dr. Ramirez.

“Dok, gusto ko lang pong sabihin na hindi ko kayo galit,” sabi niya. “Alam kong mahirap ang trabaho ninyo. Pero sana po, sa susunod na may katulad ko, mas maramdaman niyang may kakampi siya.”

Tahimik na tumango ang doktor.

Habang pinagmamasdan niya ang mag-asawang papalayo, may kung anong nagbago sa kanya.

Sa isang pampublikong ospital na puno ng ingay, kakulangan, at pagod—naging simula ang isang sigaw ng isang aral.

Na ang sakit ng panganganak ay hindi dapat dagdagan ng sakit ng salita.

Na ang propesyon ay hindi lamang tungkol sa kaalaman, kundi sa malasakit.

At na sa bawat “wag kang mag-inarte” na binibitawan ng galit, maaaring may pusong tuluyang masira.

Ngunit sa kabutihang-palad, sa gabing iyon, may isang sanggol na isinilang—at kasabay nito, isang doktor na muling isinilang sa mas mahabaging bersyon ng kanyang sarili.