‼️NAGULAT ang LAHAT‼️SET UP ba o PINAGBINTANGAN ang 2 OFW NURSE sa AMERICA?

.
.

PART 1: ANG MGA ANINO SA ANN ARBOR

Tag-init ng 1975. Sa Ann Arbor, Michigan, tahimik ang Veterans Administration Hospital. Sa bawat pasilyo, naglalakad ang mga nurse—may dalang pag-asa, may dalang takot. Isa sa kanila si Filipina Narciso, isang OFW nurse na galing Pilipinas, tahimik at masipag. Kasama niya si Leonora Perez, isa ring Filipina, mahinhin ngunit matatag.

Walang nakakaalam na sa loob lamang ng ilang linggo, magbabago ang buhay ng lahat sa ospital. Isang gabi, habang nagro-rounds si Narciso, biglang nagkaroon ng emergency sa ICU. Isang pasyente ang nahirapang huminga. “Code 7!” sigaw ng nurse. Agad na nagtipon ang mga doktor at nurse, nagmamadaling magbigay ng tulong. Sa loob ng ilang minuto, naibalik ang paghinga ng pasyente, ngunit walang makapagsabi kung ano ang sanhi ng biglaang respiratory failure.

Sa mga sumunod na araw, hindi lang isa kundi dalawa, tatlo—halos regular na ang ganitong insidente. Sa loob ng anim na linggo, umabot sa 35 ang mga pasyenteng biglang nahirapang huminga, 10 sa kanila ang namatay. Sa bawat insidente, lalong tumitindi ang takot at kaba sa ICU.

Habang patuloy ang sunod-sunod na respiratory failures, unti-unting namuo ang hinala. Hindi na ito basta-basta aksidente o komplikasyon ng sakit. Sa bawat gabi, lalong bumibigat ang atmosfera sa ospital. Tila may nagmamasid at may nagkukubling panganib na hindi pa matukoy ng kahit sino.

Sa isang sulok ng ICU, bulong ng isang nurse kay Narciso, “Hindi ganito kadalas ang Code 7 dati.” Tahimik lang si Narciso, busy sa kanyang mga gawain. Sa labas ng ospital, mainit ang araw, ngunit sa loob, malamig at payapa ang hangin. Walang bakas ng paparating na trahedya.

Sa bawat paghinga ng mga pasyente, sa bawat pagpatak ng Dexros, walang nakapansin na may isang panganib na unti-unting sumisingit sa katahimikan. Sa ospital na ito, magsisimula ang isang misteryo na magpapayanig hindi lang sa Ann Arbor kundi sa buong Amerika.

Isang gabi ng Hulyo, tatlong pasyente ang sabay-sabay na nagka-emergency sa loob ng 20 minuto. Lahat sila biglang hindi makahinga ngunit may pulso pa rin. Isang kakaibang sintomas na hindi dulot ng karaniwang sakit. Lumapit si Dr. Hill sa unang biktima, pinagmasdan ang malambot na kalamnan at ang hirap sa paghinga. Parang epekto ito ng muscle relaxant, bulong niya sa sarili.

Agad niyang sinubukan ang isang antidote na ginagamit sa mga pasyenteng nao-overdose sa muscle relaxant. Sa loob ng ilang minuto, umaayos ang lagay ng pasyente. Napatunayan niya ang kanyang hinala—may naglalagay ng Pavulon, isang napakalakas na muscle relaxant, sa IV ng mga pasyente.

Ang Pavulon ay kilala sa kakayahang magdulot ng paralysis sa katawan, kabilang na ang mga muscles sa paghinga habang nananatiling gising ang isip ng biktima. May sadyang gumagawa nito. Mariing sabi ni Dr. Hill sa mga kasamahan, “May naglalason dito.”

Dahil dito, agad siyang nagpasya na tawagan ang FBI. Kinagabihan, dumating ang mga ahente ng FBI sa ospital. Sinimulan nila ang masusing imbestigasyon. Kinuha ang mga record, in-interview ang staff, at sinimulang tipunin ang mga ebidensya. Ang katahimikan ng ospital ay napalitan ng kaba at pagdududa. Sa bawat sulok may tanong, “Sino ang may kakayahan at motibo para gawin ito?”

Habang lumalalim ang imbestigasyon, natuklasan ng FBI na karamihan sa mga insidente ay nangyari sa ICU at halos lahat ay tuwing naka-duty si Filipina Narciso. Kahit ang dalawang insidente na hindi niya regular na shift, siya pa rin ay nandoon bilang reliever. Nang i-crosscheck ang lahat ng poisoning incidents sa work schedules, lumabas na si Narciso lang ang laging present sa bawat kaso.

Samantala, isang mahalagang testigo si Richard Gasmar, anak ng isa sa mga biktima, ang nagsabing nakita niyang si Leonora Perez ang huling pumasok sa kwarto ng kanyang ama bago ito biglang nag-collapse. Sa isang lineup ng 18 nurses, agad niyang tinuro si Perez bilang nurse na nakita niya.

Isa pang pasyente ang nagsabing si Narciso ang nag-inject ng kung ano man sa IV bago siya nagkaproblema sa paghinga. Ngunit ikinamatay ito bago pa man makapag-testify.

Habang patuloy ang imbestigasyon, mas lalong lumakas ang pagdududa sa dalawang Filipina nurses. Ngunit sa kabila ng mga testimonya, walang direktang ebidensya, walang fingerprints, walang syringe, at walang motibo. Ang lahat ay nakasalalay sa circumstantial evidence at pagkakapareho ng oras ng insidente at presensya ng dalawang nurse.

Sa ospital, ramdam ng lahat ang tensyon. Parang lahat ng galaw nila binabantayan. “Paano kung tayo ang susunod na pagdudahan?” bulong ng isang nurse.

Habang lumalalim ang gabi, lalong bumibigat ang takot at pagdududa hindi lang sa mga pasyente kundi pati sa mga taong dapat sanang nag-aalaga sa kanila.

Sa gitna ng tensyon, nagsimula ng magtanong-tanong ang mga empleyado. “Bakit parang laging may nangyayaring masama kapag sila ang naka-duty?” bulong ng isang staff sa kapwa nurse.

Ngunit sa kabila ng mga hinala, walang makapagbigay ng malinaw na motibo kung bakit gagawin ito ng dalawang Filipina nurses na kilala bilang masipag at mabait.

Ang kawalan ng motibo ay naging malaking palaisipan ngunit hindi ito naging hadlang para ituloy ng piskal ang kaso.

Noong Hunyo 1976, ipinatawag ng Federal Grand Jury sina Narciso at Perez. Sinampahan sila ng kaso ng poisoning, limang kaso ng murder, at isang kaso ng conspiracy to commit murder.

Sa courtroom, ramdam ang kaba at tensyon. Madalas na nagkakaroon ng hindi pagkakatugma sa kanilang testimonya na ginamit ng prosecution upang ipakita raw na sila ay nagsisinungaling. Habang tumatagal ang paglilitis, lalong lumalakas ang usap-usapan tungkol sa racism at diskriminasyon. May mga testigong nagbitaw ng racist remarks at may mga alegasyon ng nationwide conspiracy ng mga Filipino nurses.

Habang pinapakinggan ng publiko at media ang bawat detalye ng paglilitis, ramdam ng mga pamilya ni Narciso at Perez ang bigat ng paratang. “Hindi namin maintindihan kung bakit kami ang napagbintangan,” bulong ni Perez sa kanyang abogado. Sa kabila ng lahat, nanindigan ang dalawang nurse na wala silang kasalanan. Ngunit sa paningin ng marami, sila na ang naging mukha ng misteryo at trahedya sa Ann Arbor.

Matapos ang mahaba at kontrobersyal na paglilitis, naglabas ng hatol ang jury—guilty sina Filipina Narciso at Leonora Perez sa tatlong bilang ng poisoning at conspiracy to poison patients. Ngunit hindi sila napatunayang nagkasala sa murder charge.

Sa loob ng courtroom, ramdam ang bigat ng emosyon. May mga umiiyak, may nagagalit, at may mga nananahimik na tila hindi makapaniwala sa hatol. “Hindi sapat ang ebidensya,” bulong ng isang abogado ng depensa. “Walang motibo, walang direktang prweba.”

Hindi nagtagal, isang malaking pagbabago ang naganap. Si Judge Philip Prat, matapos suriin ang buong proseso ng paglilitis, ay nagdesisyon na baligtarin ang hatol laban kina Narciso at Perez. Natuklasan niyang may mga ebidensyang hindi naibahagi ng prosecution sa depensa at may mga pahayag sa korte na nagdulot ng overwhelming prejudice laban sa dalawang nurse.

Dahil dito, ipinawalang bisa ang guilty verdict at inutos ang panibagong paglilitis. Ngunit sa halip na ituloy ang retrial, nagpasya ang bagong US attorney na huwag ng ituloy ang kaso.

Pinalaya sina Narciso at Perez at tahimik silang bumalik sa kanilang mga buhay—malayo sa Ann Arbor at sa anino ng kontrobersya.

Ngunit nanatili ang marka ng kaso sa kanilang pangalan at sa buong komunidad ng Filipino nurses sa Amerika.

PART 2: MGA SUGAT NA DI PA NAGHIHILOM

Bagamat pinalaya, nanatili ang mga tanong: Sino nga ba talaga ang may sala? At bakit nanatiling misteryo ang buong pangyayari?

Lumitaw ang mga teorya—maaaring may ibang staff na siyang tunay na may sala at sinadya talagang itapat ang mga insidente sa shift ng dalawang Filipina nurses upang sila ang mapagbintangan. May nagsabi, posibleng protesta ito laban sa mga kondisyon sa trabaho o isang taong may sariling galit sa ospital ang gumawa ng krimen.

Hanggang ngayon, walang malinaw na sagot kung sino ang tunay na may sala at bakit naganap ang poisoning. Ang kaso ay nananatiling bukas na sugat hindi lang para sa mga biktima at kanilang pamilya kundi pati na rin sa buong komunidad ng Filipino nurses sa Amerika.

Sa bawat pagbaliktanaw sa Ann Arbor Hospital Poisonings, paulit-ulit na tanong ang bumabalik. Sino nga ba ang tunay na gumawa ng krimen at bakit? Sa huli, nanatiling misteryo ang sagot at ang hustisya ay tila mailap pa rin para sa lahat ng nasangkot.

Sa paglipas ng panahon, nanatiling buhay ang ala-ala ng Ann Arbor Hospital Poisonings hindi lamang bilang isang serye ng trahedya kundi bilang isang malalim na sugat sa sistema ng hustisya at sa komunidad ng mga Filipino nurses sa Amerika.

Sa mga sumunod na taon, si Narciso at Perez ay tahimik na namuhay. Ngunit sa bawat pagtapak nila sa ospital, sa bawat pagtingin sa salamin, ramdam pa rin nila ang bigat ng mga paratang. Ramdam pa rin nila ang takot na baka muling maulit ang ganitong trahedya.

Ang kanilang mga pamilya ay nagpatuloy, pilit na binubuo ang sirang tiwala sa sistema. Ang mga Filipino nurses sa Amerika ay nagkaisa, nagsimulang magtulungan, nagsimulang magsalita laban sa diskriminasyon at maling paratang.

Sa mga pagtitipon, laging may nagbabanggit ng kwento ng Ann Arbor—isang paalala na ang hustisya ay dapat patas, na ang lahi at kulay ay hindi dapat maging batayan ng paratang.

Hanggang ngayon, nananatiling palaisipan ang tunay na dahilan ng serye ng poisoning sa Ann Arbor VA Hospital. Bagam’t pinanagot ng korte sina Filipina Narciso at Leonora Perez sa tatlong bilang ng poisoning at conspiracy, hindi kailanman napatunayan kung bakit nila gagawin ang ganoong krimen at kung sila nga ba talaga ang may sala.

Sa huli, ang kwento ng Ann Arbor ay nananatiling bukas na sugat—isang paalala sa lahat na ang hustisya ay dapat hanapin, hindi lang para sa mga biktima kundi para sa lahat ng napagbintangan, para sa lahat ng lahi, at para sa lahat ng OFW na patuloy na lumalaban para sa dignidad at karapatan.

Ito ang kwento ng Ann Arbor Hospital Poisonings—isang trahedya, isang misteryo, at isang panawagan para sa tunay na katarungan.