Sinubukang sunugin sa checkpoint, nagulat ang lahat nang mabuhay siya dahil sa pamana ng lolo

.
.

Sinubukang Sunugin sa Checkpoint, Nagulat ang Lahat Nang Mabuhay Siya Dahil sa Pamana ng Lolo

Tahimik ang gabi sa kahabaan ng pambansang kalsada sa may hangganan ng dalawang bayan sa Gitnang Luzon. Kung hindi lang dahil sa mga ilaw ng checkpoint, iisipin mong walang tao sa lugar. Malamig ang hangin, may bahagyang ambon, at ang tunog ng mga gulong sa aspalto ang tanging pumupunit sa katahimikan.

Sa gitna ng dilim, kumikislap ang mga pulang LED ng barikada.

“Paki-park sa gilid, Sir,” sigaw ng isang pulis habang itinuturo ang flashlight sa papalapit na sasakyan.

Isang puting van ang dahan-dahang huminto. Hindi ito bago, pero malinis. Ang mga bintana ay bahagyang tinted. Sa loob, may isang lalaki na mukhang pagod, balikat nakalubog, parang may malaking pasan sa dibdib.

Ang pangalan niya: Eli Mercado.

Dalawampu’t walong taong gulang. Dating messenger. Dating tagabitbit ng kahon sa bodega. Dating taong walang pumapansin. Ngayon, isa na lang siyang lalaki na nagmamadaling umuwi sa probinsya matapos ang dalawang buwang pagtatrabaho sa Maynila.

Hindi siya mayaman. Hindi siya sikat. Hindi siya kilala.

At iyon mismo ang dahilan kung bakit naging madali siyang target.

1. Ang Lalaking Parang Walang Kakampi

Bago pa man siya huminto sa checkpoint, ramdam na ni Eli ang kakaiba.

May dalawang pulis na nakapuwesto sa harap, pero may tatlong lalaki sa gilid na hindi nakasuot ng uniporme. Naka-sumbrero, naka-jacket, at kahit gabing-gabi ay may suot na sunglasses ang isa.

Sa unang tingin, hindi mo agad mapapansin. Pero kung marunong kang magbasa ng katawan ng tao, makikita mo ang ganitong klase ng postura: mga lalaking sanay mangharang, manakot, at maghanap ng “kikitain” sa gitna ng gabi.

“Lisensya, rehistro,” malamig na utos ng pulis na pinakamalapit sa bintana.

Inabot ni Eli ang papeles. Nanginginig nang konti ang daliri niya, hindi dahil sa lamig, kundi dahil sa instinct. Ang ganitong pakiramdam, parang may masamang mangyayari.

Sinipat ng pulis ang rehistro, tapos tumingin sa loob ng van, sa mga gamit ni Eli—isang duffel bag, ilang karton ng pagkain, at isang lumang backpack na parang mas mahal pa sa laman.

“Bakit gabi na, saka ka pa bumiyahe?” tanong ng pulis.

“Sir, uuwi po ako. May sakit po si Nanay,” sagot ni Eli.

“Nanay? Ano pangalan?”

“Celia Mercado po.”

Nagkatinginan ang mga lalaki sa gilid. Parang may napindot na lihim. Parang may naalala.

Doon nagsimulang kumabog ang dibdib ni Eli.

2. Ang Pangalan na May Bigat

Hindi alam ni Eli na ang apelyidong “Mercado” sa lugar na iyon ay may kasaysayan.

May lumang kuwento sa bayan na iyon tungkol sa isang matandang mayaman na tinatawag nilang Don Isko Mercado—isang lolo na tahimik, pero malawak ang impluwensya. Hindi pulitiko. Hindi artista. Pero ang mga negosyo sa paligid, ang ilang lupain, at ilang “utang na loob,” umiikot sa pangalan niya.

At may isa pang bulung-bulungan:
May pamana raw si Don Isko na hindi pa lumalabas.

Pamana na nakatago.
Pamana na may kundisyon.
Pamana na nakapangalan sa apo na matagal nang nawala.

At ang mas masaklap…
May mga taong matagal nang nagbabantay sa araw na may “apo” na babalik para kunin iyon.

Si Eli, na lumaki sa hirap, hindi alam ang lahat ng ito. Ang alam lang niya: lumaki siyang walang ama, at ang lolo niya raw ay matagal nang patay.

Pero ang mundo, kapag may pera at lupang sangkot…
Hindi ka hahayaang manatiling ignorante.

3. Ang Set-Up

“Bumaba ka muna,” utos ng pulis.

“Sir… may problema po ba?” maingat na tanong ni Eli.

“Routine check,” sagot ng pulis, pero ang tono—hindi routine. Parang may gigil.

Bumaba si Eli, nanginginig ang tuhod. Sa gilid, lumapit ang isa sa mga lalaking hindi naka-uniporme.

“Pare, open mo yung likod,” sabi nito, parang barkada lang. Pero ang mata, malamig.

“Anong meron?” tanong ni Eli, nakakunot ang noo.

“May report na may van na may karga… illegal,” sagot ng lalaki. “Para malinaw.”

“Wala po akong illegal. Pagkain lang po, saka damit.”

“Open,” ulit ng lalaki, mas madiin.

Wala nang choice si Eli. Binuksan niya ang likod ng van.

Sinilip nila. Pinaghalukay ang bag. Binuksan pati mga karton.

Wala.

Pero ang sindikato, kapag gusto kang ipitin, hindi nila kailangan ng ebidensya. Gumagawa sila.

Isang iglap, may narinig si Eli na parang metal na tumama sa sahig.

Paglingon niya, may maliit na plastic pack na nakasilid sa gilid ng van—parang shabu.

Namilog ang mata niya.

“HINDI AKIN ‘YAN!” sigaw niya.

Tumawa ang pulis.

“Lahat ‘yan sinasabi.”

Sumingit ang isa sa mga lalaki sa gilid.

“Alam mo, pare… may mga taong hindi dapat bumabalik sa lugar na ‘to.”

“Anong sinasabi niyo?” nanginginig na tanong ni Eli.

Lumapit ang lalaki, halos dikit na ang mukha sa kanya.

“Mercado ka, ‘di ba?”

Tumigil ang oras sa pandinig ni Eli.

“Anong kinalaman ng apelyido ko?”

Ngumisi ang lalaki.

“Malaki.”

4. Ang Planong Sunog

Mabilis ang pangyayari.

Parang script na matagal nang ensayo.

Pinusasan si Eli. Tinulak papunta sa gilid ng kalsada. May isang pulis na nagdala ng lumang gulong. May isa namang may hawak na galon ng gasolina.

“Hoy! Anong ginagawa niyo?! Hindi niyo pwede ‘to!” sigaw ni Eli habang pilit kumakawala.

“Pwede,” sagot ng pulis. “Kasi walang makakakita.”

Pero meron.

May ilang truck drivers na nakapila sa malayo. May isang matandang babae sa gilid na nagtitinda ng kape. May dalawang kabataang naka-motor na huminto at nagmamasid.

Ang problema: sa takot, walang gumagalaw.

Tiniklop nila ang mundo ni Eli sa isang lumang gulong. Parang basura. Parang hayop.

Binuhusan ng gasolina ang paligid.

“Wag! Maawa kayo! May nanay ako!” sigaw niya, luha na ang tumutulo.

Tahimik ang hangin. Ramdam mo ang amoy ng gasolina na humahalo sa ulan.

May isang lalaki na lumapit, may hawak na lighter.

“Tapos na,” bulong nito.

Pag-click ng lighter, may apoy na sumiklab.

Isang iglap, nagliyab ang gulong.

Nagsigawan ang mga tao sa malayo.

May umiyak.

May nagtakip ng mata.

At si Eli…
Sa gitna ng apoy…
Ang tanging narinig niya ay tibok ng sariling puso.

.