PINAGTABUYAN SA DILIM: Pasyenteng Pinabayaan ng mga Pulis—Nang Malamang Anak ng Isang HENERAL, Biglang Nagkandarapa ang Buong Presinto!

Isang duguang gabi sa Quezon City ang naging mitsa ng isang eskandalong umalingawngaw hanggang sa pinakamataas na antas ng kapulisan at militar. Isang ordinaryong mamamayan ang halos mawalan ng buhay—hindi lamang dahil sa saksak ng kriminal, kundi dahil sa umano’y malamig at mabagal na tugon ng mga awtoridad na dapat sana’y unang sumaklolo.

Ang biktima ay si Marco Dela Cruz, 27 taong gulang, empleyado ng isang logistics company. Ayon sa inisyal na ulat, hinabol siya ng dalawang armadong suspek matapos tumanggi na ibigay ang kanyang bag sa isang madilim na bahagi ng Barangay San Isidro. Sa gitna ng habulan, nasaksak siya sa tagiliran bago tuluyang bumagsak malapit sa isang tindahan. Dinala siya ng mga residente sa pinakamalapit na ospital habang nakikipaglaban sa matinding pagdurugo.

Doon nagsimulang mas maging mabigat ang kuwento.

Dahil puno ang emergency room at kinakailangang maghain ng police report para sa agarang imbestigasyon at koordinasyon, nagtungo ang kapatid ni Marco at isang nurse sa kalapit na presinto upang humingi ng tulong at agarang deployment sa crime scene. Subalit ayon sa mga salaysay na kalaunan ay isinumite sa Internal Affairs Service, tila hindi agarang tinugunan ng mga nakaduty na pulis ang insidente. Lumipas umano ang mahigit dalawang oras nang walang naitalagang imbestigador o patrol unit.

Sa panahong iyon, si Marco ay nasa kritikal na kondisyon.

Ang insidente ay maaaring natapos bilang isa na namang istatistika ng karahasan sa lungsod—kung hindi lamang sa isang detalyeng hindi alam ng marami sa presinto noong mga oras na iyon: ang ama ng biktima ay si Lieutenant General Alejandro Dela Cruz ng Armed Forces of the Philippines.

Nang makarating sa kanya ang balita tungkol sa kalagayan ng kanyang anak, agad siyang nagtungo sa ospital. Hindi siya naglabas ng pahayag sa media, hindi nagpasiklab ng komosyon. Ngunit sa loob lamang ng ilang oras, may mga tawag na umabot sa presinto at sa regional headquarters. Ang tanong ay simple ngunit mabigat: bakit walang agarang aksyon sa isang malinaw na violent crime incident?

Bandang hatinggabi, dumating sa presinto ang mga kinatawan ng Internal Affairs Service upang magsagawa ng paunang imbestigasyon. Kinabukasan, apat na pulis ang pansamantalang sinuspinde habang iniimbestigahan ang posibleng “failure to respond” at “gross negligence.” Inilipat din ang station commander habang isinasagawa ang mas malalim na review ng operational procedures.

Sa isang maikling press briefing makalipas ang dalawang araw, nagsalita si General Dela Cruz sa paraang mahinahon ngunit mariin. Binigyang-diin niya na ang kanyang anak ay hindi dapat ituring na espesyal at ang tunay na isyu ay kung bakit tila kinakailangang may mataas na ranggo o kilalang apelyido bago seryosohin ang isang krimen. Aniya, ang bawat biktima ay may karapatang makatanggap ng agarang aksyon, anuman ang estado sa buhay.

Ang kanyang pahayag ay nag-ugat sa mas malalim na usapin: ang umiiral na persepsyon na may dalawang uri ng hustisya—isa para sa may koneksyon at isa para sa ordinaryong mamamayan.

Samantala, nanatili sa intensive care unit si Marco sa loob ng dalawang araw bago tuluyang nagkamalay. Ayon sa mga doktor, kritikal ang unang 24 oras ngunit naging matagumpay ang operasyon upang mapigilan ang pagdurugo. Sa kasalukuyan, nasa stable condition na siya at patuloy ang rehabilitasyon.

Habang nagpapagaling ang biktima, lumawak naman ang imbestigasyon. Naglabas ang Department of the Interior and Local Government ng direktiba para sa agarang review ng response protocols sa mga presinto sa lungsod. Kabilang sa mga hakbang ang mandatory rapid response retraining, mas mahigpit na monitoring ng duty logs, at body camera audits para sa frontline officers.

Hindi nagtagal, kumalat sa social media ang balita. Isang larawan ng convoy na dumating sa ospital ang naging mitsa ng mga diskusyon online. Marami ang nagtanong kung mangyayari ba ang mabilis na aksyon kung hindi anak ng isang heneral ang biktima. Ang iba nama’y nanindigan na hindi dapat gawing sentro ang koneksyon, kundi ang mismong pagkukulang ng sistema.

Sa panig ng kapulisan, iginiit ng regional director na hindi kinukunsinti ang kapabayaan at nakahanda silang harapin ang resulta ng imbestigasyon. Aniya, ang insidente ay isang paalala na ang bawat tawag ng tulong ay dapat tratuhing may agarang prioridad, lalo na kung may banta sa buhay.

Ngunit lampas sa administratibong aksyon, nananatiling nakatanim ang mas malalim na sugat: ang pagdududa ng publiko sa pagiging patas ng sistema.

Sa maraming komunidad, karaniwan ang hinaing na mabagal ang responde ng mga awtoridad maliban na lamang kung may impluwensya o media attention. Ang insidenteng ito ay tila konkretong larawan ng takot na iyon. Isang ordinaryong gabi, isang ordinaryong biktima—hanggang sa lumitaw ang isang hindi pangkaraniwang detalye.

Sa ngayon, tahimik na muli ang presinto sa Barangay San Isidro. May mga bagong memo sa bulletin board, mas mahigpit na logbook entries, at masinsinang pagmomonitor ng duty officers. Ngunit ang tunay na pagbabago ay hindi nasusukat sa papel o sa pirma ng mga opisyal.

Nasusukat ito sa susunod na tawag ng tulong.

Kung may susunod na Marco na masusugatan sa kalsada, tutugon ba ang sistema nang may parehong bilis kahit walang heneral na tatawag mula sa itaas? Iyan ang tanong na iniwan ng insidenteng ito—isang tanong na sumasalamin hindi lamang sa isang presinto kundi sa kabuuang tiwala ng mamamayan sa kanilang mga tagapagtanggol.

Habang unti-unting naghihilom ang sugat sa tagiliran ni Marco Dela Cruz, ang mas malalim na sugat—ang tiwala ng publiko—ay patuloy na sinusubok. At sa bawat segundo ng pagkaantala sa susunod na emergency call, maaaring muling mabuhay ang alaala ng gabing iyon kung kailan ang isang pasyente ay pinabayaan, at ang buong sistema ay nahubaran ng kahinaan.