Aling aspeto ng budget ang binusisi ng Pangulo?

Muling naging sentro ng pambansang diskurso ang usapin ng pambansang budget matapos ibunyag sa DZMM TeleRadyo ang masusing pagbubusisi ng Pangulo sa ilang mahahalagang aspeto ng panukalang pondo ng pamahalaan. Para sa maraming Pilipino, ang budget ay tila isang teknikal at komplikadong dokumento, ngunit sa mata ng Pangulo, ito ang blueprint ng kinabukasan ng bansa. Kaya naman hindi kataka-taka na bawat detalye ay kanyang sinuri upang masiguro na ang pondo ng bayan ay mapupunta sa tama at makabuluhang mga programa.

Isa sa mga unang aspeto ng budget na binusisi ng Pangulo ay ang alokasyon para sa mga serbisyong direktang nakaaapekto sa pang-araw-araw na buhay ng mamamayan. Kabilang dito ang pondo para sa edukasyon, kalusugan, at serbisyong panlipunan na nagsisilbing sandigan ng milyon-milyong Pilipino. Ayon sa mga ulat, malinaw ang direktiba ng Pangulo na tiyaking sapat at epektibo ang pondong inilaan sa mga sektor na ito, lalo na sa gitna ng patuloy na hamon sa ekonomiya.

Sa larangan ng edukasyon, partikular na tinutukan ng Pangulo kung paano gagamitin ang pondo para sa pagpapabuti ng kalidad ng pagtuturo at imprastraktura ng mga paaralan. Hindi lamang ang dami ng pondo ang kanyang tiningnan, kundi ang aktwal na benepisyo nito sa mga estudyante at guro. Para sa Pangulo, ang bawat pisong inilaan sa edukasyon ay dapat magbunga ng mas mahusay na kaalaman at mas handang mamamayan sa hinaharap.

Hindi rin pinalampas ng Pangulo ang aspeto ng budget na may kaugnayan sa kalusugan. Sa mga nakaraang taon, napatunayan kung gaano kahalaga ang matibay na healthcare system. Kaya naman sinuri niya kung sapat ba ang pondo para sa mga ospital, health workers, at programang pangkalusugan, lalo na sa mga liblib at mahihirap na lugar. Ang layunin ay tiyaking walang Pilipinong mapag-iiwanan pagdating sa serbisyong medikal.

Bukod sa social services, binigyang-pansin din ng Pangulo ang budget para sa imprastraktura. Sa kanyang pananaw, ang maayos na kalsada, tulay, at transportasyon ay hindi lamang simbolo ng kaunlaran kundi konkretong paraan upang mapalakas ang ekonomiya at lumikha ng trabaho. Gayunpaman, binusisi niya kung ang mga proyektong ito ay talagang kinakailangan at kung may malinaw na plano upang maiwasan ang pagkaantala at pag-aaksaya ng pondo.

Isang mahalagang aspeto na kanyang tinutukan ay ang transparency at accountability sa paggamit ng budget. Ayon sa mga pahayag na lumabas sa DZMM TeleRadyo, nais ng Pangulo na masiguro na malinaw kung saan napupunta ang pera ng bayan at may sapat na mekanismo upang panagutin ang mga ahensyang humahawak nito. Para sa kanya, ang tiwala ng publiko ay nakasalalay sa malinaw at tapat na pamamahala ng pondo.

Binusisi rin ng Pangulo ang tinatawag na discretionary funds o pondong may kaluwagan sa paggamit. Sa bahaging ito ng budget, nais niyang matiyak na ang ganitong uri ng pondo ay hindi nagiging daan sa pang-aabuso o maling prayoridad. Ang kanyang paninindigan ay dapat itong gamitin lamang sa mga programang may malinaw na benepisyo at agarang pangangailangan ng mamamayan.

Hindi rin nakaligtas sa kanyang pagsusuri ang pondo para sa agrikultura. Sa isang bansang umaasa sa sektor na ito para sa pagkain at kabuhayan ng milyun-milyong magsasaka, mahalaga para sa Pangulo na makita kung sapat at tama ang direksyon ng suportang pinansyal. Tiningnan niya kung ang budget ay makatutulong sa modernisasyon, pagtaas ng ani, at pagpapabuti ng kita ng mga nasa kanayunan.

Sa usapin ng national security at disaster preparedness, naging masinsin din ang pagbubusisi ng Pangulo. Sa harap ng mga banta, natural man o gawa ng tao, nais niyang tiyakin na handa ang bansa. Gayunpaman, binigyang-diin niya na ang pondo para sa seguridad ay dapat balansyado at hindi isinasakripisyo ang ibang mahahalagang sektor.

Isa pang mahalagang punto ng pagsusuri ay ang utang ng bansa at ang bahagi ng budget na napupunta sa pagbabayad nito. Para sa Pangulo, mahalagang mapanatili ang fiscal discipline upang hindi masakal ang susunod na henerasyon ng labis na pasanin. Kaya naman sinuri niya kung may sapat na balanse sa pagitan ng paggastos para sa kaunlaran at pagbabayad ng obligasyon ng estado.

Sa mga diskusyong lumabas sa DZMM TeleRadyo, nabigyang-diin din ang papel ng Kongreso sa paghubog ng budget. Bagama’t may kapangyarihan ang lehislatura na mag-amyenda, malinaw ang mensahe ng Pangulo na ang anumang pagbabago ay dapat nakaangkla sa kapakanan ng mamamayan at hindi sa pansariling interes. Ang budget, ayon sa kanya, ay hindi laruan ng pulitika kundi instrumento ng serbisyo.

Ang pagbubusisi ng Pangulo sa budget ay nagpadala ng malinaw na signal sa lahat ng ahensya ng gobyerno. Ito ay paalala na ang bawat kahilingan sa pondo ay kailangang may malinaw na layunin at konkretong resulta. Hindi sapat ang maganda lamang sa papel; ang mahalaga ay ang aktwal na epekto nito sa buhay ng mga Pilipino.

Para sa publiko, ang ganitong uri ng liderato ay nagbibigay ng pag-asa na ang pondo ng bayan ay pinahahalagahan at pinoprotektahan. Sa isang panahong marami ang nag-aalala sa tamang paggamit ng buwis, ang aktibong pakikialam ng Pangulo sa detalye ng budget ay nagsisilbing kumpiyansa na may nagbabantay sa interes ng mamamayan.

Sa mas malawak na perspektibo, ang usapin ng budget ay repleksyon ng mga prayoridad ng administrasyon. Ang mga aspeto na binusisi ng Pangulo ay nagpapakita kung aling sektor ang nais bigyang-lakas at kung anong direksyon ang tinatahak ng bansa. Ito ay hindi lamang usapin ng numero, kundi ng mga buhay na maaapektuhan ng bawat desisyon.

Habang patuloy ang talakayan tungkol sa pambansang budget, inaasahan ng marami na ang masusing pagbubusisi ng Pangulo ay magreresulta sa isang mas balansyado at makataong alokasyon ng pondo. Ang hamon ngayon ay ang epektibong pagpapatupad ng mga planong ito upang ang mga layunin sa papel ay maging realidad sa komunidad.

Sa huli, ang tanong na “aling aspeto ng budget ang binusisi ng Pangulo” ay may malinaw na sagot: lahat ng bahaging may direktang epekto sa buhay ng Pilipino. Mula edukasyon at kalusugan hanggang imprastraktura at transparency, ipinakita ng Pangulo na ang budget ay hindi lamang dokumento kundi isang kasunduan sa pagitan ng pamahalaan at ng sambayanan. At sa bawat pagbubusisi, ang tunay na layunin ay isang bansa na mas maayos, mas patas, at mas handa sa hinaharap.