KAPITAN NA MAY KAKAIBANG GAWAIN, TIMBOG NG PULISYA – Tagalog Crime Story

.

.
.

Ang tawag sa kanya sa istasyon: “Sir Perfecto.”
Hindi dahil perfecto siya sa batas, kundi dahil sa papel, wala siyang bahid-dungis.

Kapitan Perfecto Ramos.
Tatlong termino na kapitan ng Barangay San Bartolome sa Quezon City.
May maliit na palaisdaan, may grocery, may sasakyang SUV, may mga anak na nag-aaral sa private school. Lodi ng matatanda, ninong ng halos lahat, at “second father” daw ng kabataan — kung social media ang tatanungin.

Pero sa loob ng presinto, ibang pangalan ang binubulong ng ilang pulis kapag hindi siya naririnig.

“Kapitan Kakaiba.”

Kasi may mga gawain siyang paulit-ulit na napapansin — kakaiba, kahina-hinala, pero laging bitin ang ebidensya. Para bang lagi siyang kalahating hakbang lang palayo sa kulungan.

I. Ang Kapitan ng Barangay San Bartolome

Sa harap ng barangay hall, naka-display ang malaking tarpaulin:
“Hon. Perfecto T. Ramos – Barangay Captain, Lingkod-Bayan, Lingkod-Puso.”

May larawan niya, naka-barong, naka-ngitis na parang artista. Sa likod ng tarp, ang barangay hall na bagong pintura, may CCTV sa bawat sulok, may waiting shed na may pangalan niya rin.

Tuwing alas-siyete ng gabi, ritual na ni Kap. Perfecto ang lumabas sa veranda ng bahay niya sa loob ng compound, bitbit ang tasa ng kape. Babatiin niya ang mga tambay:

— O, mga iho, bawasan ang inom, ha? Delikado sa kalusugan.

Sasagot ang mga ito ng sabay-sabay:

— Opo, Kap! Mabuhay si Kap!

Pero alis-tingin sila kapag dumadaan ang dalawang tauhan niyang laging nakasunod: sina Joel at Manding. Parehong naka-itim na jacket, naka-side bag, laging naka-cellphone. Walang opisyal na posisyon sa barangay, pero mas takot sa kanila ang mga tao kaysa sa tanod.

Sa loob naman ng presinto, taon nang may iniipong mga kaso si Kap. Perfecto, pero hindi umiikot ang gulong.

Doon papasok si SPO2 Danny Magtanggol.

II. Ang Hinala ni Danny

Matagal nang pulis si Danny. Dalawampu’t dalawang taon sa serbisyo, karamihan sa mga iyon sa anti-crime section. Nakakita na siya ng iba’t ibang klaseng magnanakaw, tulak, kidnapper — pati kapwa pulis na lumilihis.

Pero iba ang pakiramdam niya kay Kapitan Perfecto.

Ang unang kibot ng hinala, nagsimula sa simpleng reklamo.

Isang gabi, mga alas-onse, dumating sa presinto ang mag-asawang tricycle driver at labandera: sina Rodel at Mely.

Punong-puno ng galit at takot si Mely, umiiyak habang hawak ang braso ng asawa.

— Sir, tulungan n’yo po kami. Kinuha ng mga tao ni Kap si Rodel! — hagulgol niya.

— Sandali, sandali, — awat ni Danny. — Kinuha paano?

— Dinampot sa kanto, Sir, — singit ni Rodel, nanginginig ang boses. — Wala namang kaso, nag-iinum lang kami. Biglang dumating si Joel at si Manding, pilit akong isinasakay sa mobile ng barangay. Sabi raw ni Kap, “May kakaibang gawain ka, Rodel, sumama ka na lang kung ayaw mong masaktan.”

Napakunot-noo si Danny.

— Anong ibig nilang sabihin sa “kakaibang gawain”?

Nagkatinginan ang mag-asawa.

— Sir… — lakas-loob na sabi ni Mely, — wala po kaming ginagawang masama. Pero dati, may kapitbahay kaming nagreklamo kay Kap dahil lagi raw may nag-iinuman, nagvi-videoke sa kanto. Simula noon, parang galit na si Kap sa amin. At kapag may hindi niya gusto, Sir, dinadala niya sa “seminar”.

Umangat ang kilay ni Danny.

— Seminar?

— Oo po, Sir, — bulalas ni Rodel. — Sabi nila, seminar daw. Pero ‘pag dinala ka na nila, ilang araw ka mawawala. Pagbalik ng iba, bugbog, takot na takot, at ayaw magkwento.

Parang lumamig ang hangin sa paligid. Ito na ang pangatlo o pang-apat na beses na nakarinig si Danny tungkol sa misteryosong “seminar” ni Kapitan Ramos.

Ang pattern: may reklamo si Kap sa isang residente — ingay, petty crime, tsismis, kahit minsan political issue lang — tapos may mga taong dinadampot ng mga tauhan niya. Hindi rin dumadaan sa pormal na blotter sa presinto. Barangay mobile lang, “internal matter” daw.

Pagbalik ng mga dinampot? Tahimik. Takot. Minsan, naglalaho sa barangay pagkatapos.

Kakaiba nga.

— May kilala ba kayong iba pang dinala sa ‘seminar’? — tanong ni Danny.

Umiling si Mely, pero maya-maya, parang may naalala.

— Sir… si Junie po. Yung dating tambay na nagno-nose line. — tumikhim siya. — Dinampot din ng mga tauhan ni Kap. Pagbalik, tahimik, naghanap ng trabaho sa probinsya. Sabi, ayaw na raw niya sa Maynila. Pero noong una, may sinasabi siya na “bodega”. Tapos natakot, tumigil magkwento.

Kinabukasan, sa station canteen, binanggit ni Danny ang reklamo kay PO3 Liza, kasamahan niya.

— Si Kapitan Ramos? — napahinto sa pagkain si Liza. — Mabigat ‘yun, kuya. Kakampi ng kongresista. Kapag may kaso, biglang nababaliktad.

— Alam ko, — sagot ni Danny. — Pero iba ‘to. Hindi na simpleng pangangampanya o vote-buying. Mukhang may sariling “kulungan” sa barangay.

— May narinig na akong tsismis, — bulong ni Liza, lumapit. — Yung pinsan ng kalaro ng pamangkin ko, nawala ng dalawang araw. Pagbalik, may pasa sa katawan. Sabi niya, na-lecture-an daw sa barangay at “tinuruan ng leksyon.” Pero ayaw nang sabihin kung paano.

“Sir Perfecto.”
Sa papel, disciplinarian.
Sa kwento ng ilang taga-barangay, may kakaibang paraan ng “pagdisiplina.”

At doon nagsimulang mag-ipon si Danny ng pasensya at ebidensya.

III. Ang Kwarto sa Likod ng Barangay Hall

Hindi pwedeng basta sumugod si Danny sa barangay at mang-imbestiga. Alam niya ang sistema: kapag mali ang galaw niya, siya pa ang makakasuhan ng harassment, abuso, kung anu-ano. Lalo na’t may koneksyon sa mga politiko si Kap. Perfecto.

Kaya naghintay siya ng pagkakataon.

Dumating ito isang hapon na may seminar diumano ang barangay para sa mga kabataan — tungkol sa anti-drugs at anti-gang daw. Ni-request ng barangay ang presensya ng pulis para sa “resource speaker” at “visibility”. At guess who? Si SPO2 Danny.

Pumunta si Danny, dala ang laptop at isang generic na PowerPoint tungkol sa epekto ng droga. Sa barangay hall, naka-set up ang sound system, may tarp na naman:

“Youth Against Crime and Drugs – Barangay San Bartolome – in partnership with Hon. Kap. Perfecto Ramos.”

Nasa unahan si Kap, naka-polo na may maliit na watawat ng Pilipinas. Tumango kay Danny.

— SPO2 Magtanggol, salamat sa pagdalo, — bati nito. — Kailangan namin ng gabay mula sa mga tulad n’yo.

Tinapik pa siya sa balikat, nakangiti. Magalang, maamo ang tono. Pero si Danny, sanay magbasa ng mata. At sa likod ng magalang na ngiti, may nakatagong yabang, pakiramdam niya.

Matapos ang talumpati, inilabas si Danny sa entablado. Nag-lecture siya, nagpakita ng slides, may mga audio-visual. Tumawa ang mga kabataan sa mga biro niya, tahimik noong seryoso na. Sa gilid, napansin niya sina Joel at Manding, naka-cross arms, nakatingin sa mga bata na parang nagbabantay hindi lang sa disiplina, kundi sa takot.

Matapos ang programa, niyaya si Danny ni Kap sa opisina nito.

Maliit lang ang opisina ni Kap sa second floor ng barangay hall, pero punong-puno ng certificates, plaque, picture frames. Larawan niya kasama ang mayor, congressman, ilang general.

— Upo ka, Danny, — alok ni Kap, may pa-coke pa.

Pinilit ngumiti ni Danny.

— Salamat, Kap. Maganda ‘yung programa n’yo.

— Siyempre, gusto natin ang kabataan, mailayo sa bisyo, — sagot ni Kap, naka-ngiti pero matalim ang tingin. — Mahirap na, baka ma-involve pa sa krimen. Sa totoo lang, minsan mas mabilis pa kami kumilos kesa sa inyo sa presinto. Alam mo naman, mabagal ang sistema.

Nagtagal ang usapan nang kaunti — puro pangkaraniwan, pa-pogi, pa-seryoso. Pero si Danny, habang nakikinig, mapapansin na tuwing nababanggit ang salitang “disiplina,” may kakaibang diin si Kap. Para bang personal itong misyon, hindi lang tungkulin.

Paglabas ni Danny sa opisina, nagpanggap siyang nawiwiwi. Humingi ng paumanhin sa isang staff, nagtanong kung saan ang CR. Itinuro siya sa may likod, ground floor, sa dulo ng hallway.

Sa pagdaan niya sa corridor, napansin niya ang isang pinto na halos laging sarado sa mga dati niyang pasada: “STORAGE”. Walang tao sa paligid, abala sa pagligpit sa main hall.

Dumukot siya sa bulsa. Matagal na niyang kasama ang maliit na body cam na parang ordinaryong ballpen. In-activate niya ito, isiningit sa bulsa ng kanyang polo, may bahagyang naka-usli sa gilid.

Lumapit siya sa pintong “STORAGE”, mahinang hinawakan ang seradura. Laking gulat niya nang maramdaman na hindi locked.

Dahan-dahan niyang inikot ang knob. Sumilip.

Amoy kulob. May dalawang lumang mesa, ilang sira-sirang upuan, mga sako. Pero isang bagay ang agad na tumama sa kanya: sa isang sulok, may bakal na rehas — maliit lang, parang kulungan ng aso pero mas matibay ang pagkakagawa. May nakasabit na lumang kadena at posas sa gilid. Sa dingding, may bakas ng lumang mga mantsang hindi naabanlawan nang maayos. At sa ilalim, may latang kulay abo, parang pinaglagyan ng tubig o ihi.

At isang bagay pa: sa isang mesa, nakatambak ang mga papel na may nakasulat na “Listahan ng Seminar – Batch 1, Batch 2…”

Narinig niya ang mga yapak sa kabila. Agad siyang umatras, sinara ang pinto nang maingat at nagpatuloy na parang hinahanap pa rin ang CR.

May lumabas na tanod mula sa likod.

— Sir, CR nandito po, — itinuro nito sa kabilang direksyon, medyo nakakunot-noo.

Napakamot si Danny.

— Ay, salamat, boss. Naligaw ako. — Sabay ngiti.

Habang nakaharap sa urinal, binilisan niya ang tibok ng puso. May iniimbak nga si Kap sa loob ng barangay hall — isang uri ng kulungan, ilegal, walang turn-over sa presinto. Ang “seminar” pala, maaaring ibig sabihin: ikukulong, didisiplinahin sa paraang sariling diskarte ni Kap.

Kung ano ang nangyayari sa loob ng kwartong iyon, hindi niya pa alam. Pero sapat na iyon para seryosong mag-ulat sa itaas.

IV. Mga Nawawala at Mga Bumabalik

Sunod-sunod ang ginawang tahimik na imbestigasyon ni Danny. Sa tulong ni Liza, binisita nila, off-duty, ang ilang pamilyang nabanggit sa mga naunang reklamo.

Unang-una, si Junie — ang dating tambay na “nagno-nose line”.

Sa halip na sa lungsod, sa probinsya nila sa Bulacan natunton ni Danny si Junie, sa pamamagitan ng distant relative na pulis din. Payat na payat ang binata ngayon pero malinis na, nagbubungkal ng lupa sa maliit na taniman.

— Ayoko na sa Manila, Sir, — ang unang sabi nito nang makilala niya si Danny. — Masama ang hangin doon.

Nagpalipat-lipat sila ng ilang tanong, hanggang sa maabot ni Danny ang punto.

— Junie, dinampot ka raw dati sa barangay n’yo? Dinala sa “seminar”?

Nag-iba ang mukha ni Junie. Nawala ang ngiti. Tumingin sa lupa.

— Wala na ‘yun, Sir, — mahinang tugon. — Ayos na po ako ngayon.

— Bakit ayaw mong pag-usapan? — dahan-dahan ang tono ni Danny. — Hindi ka namin huhusgahan.

Kumamot sa batok si Junie, lumunok.

— Sir… — bulong nito, halos hindi lumalabas ang boses. — Sa barangay, may kwarto sila sa likod. Sabi ni Kap, “kakaiba ka, Junie, kailangan mo ng kakaibang disiplina.” — napapikit siya. — Pinagpupuyat ako, pinapaupo sa semento, pinapalo ng stick kapag nahuhuli akong natutulog. Pinapakinggan ako ng sermon niya habang nakaposas. Wala akong kaso sa presinto, pero parang preso ako. Pag lumaban ka, basag ang bibig mo.

Humigpit ang panga ni Danny.

— Ilang araw ka roon?

— Tatlo, Sir. Pero parang tatlong taon. Walang nakakaalam. Wala akong abogado, walang blotter. Wala akong karapatan. Ako lang, si Kap, may dalawang tauhan niya. Pagkatapos, binigyan niya ako ng P500, sinabihan akong umalis sa barangay. Sabi niya, ‘kung bumalik ka dito at nagkalat ka ulit, ibang klaseng seminar na.’

Tumayo si Danny, pasimpleng pinatay ang recorder sa bulsa.

— Salamat, Junie. Malaking tulong ang kwento mo.

Sunod nilang pinuntahan ang pinsan ni Mely na dati ring nadala raw sa barangay hall. Ganun din ang kwento: dala sa likod na kwarto, pinaupo ng matagal, pinagsusulat ng paulit-ulit ng “Hindi na ako magiging pasaway.” Pinapakinggan ng sermon habang pinapasok ang takot sa pamamagitan ng sigaw, pag-ikot ng baril sa mesa, ngunit hindi lumalagak sa pormal na proseso.

Disiplina kuno, kidnapping at illegal detention sa batas.

Habang dumarami ang testimonya, lumalakas ang kaso sa isip ni Danny, pero alam niyang mahirap ito ihain. Laban sa isang kapitan na malapit sa mga politiko, salitang “seminar” laban sa salitang “kulungan”, at mga biktima na takot magsalita nang harap-harapan.

Kailangan nila ng aktwal na insidente, isang operasyon na mahuhuli si Kapitan mismo sa akto.

At hindi na sila pinaghintay ng tadhana.

V. Ang Huling “Seminar”

Isang madaling-araw, mga alas-dos, gising pa si Danny, nagkakape sa kusina. Hindi pa rin siya mapakali sa kinahinatnan ng imbestigasyon. Bigla siyang nakatanggap ng tawag.

— Kuya Danny! — si Liza, hingal ang boses. — May dinampot na naman sina Joel at Manding. Nakita ng isang informant natin. Dinala raw sa barangay hall. Ngayon na.

Tumalon ang puso ni Danny.

— Sino?

— Yung batang si Adan. Yung mahilig mag-skate sa kanto, taga-Phase 3. Anak ng tindera ng isaw. Nahuling nagda-drugs daw sa eskinita sabi ni Kap. Pero wala tayong blotter kahit saan.

— Sigurado ka bang dinala sa barangay?

— Oo, kuya. Nasundan nang konti ng asset natin. Nakita raw na pinasok sa likod. Mukhang seminar na naman.

Hindi na nag-aksaya ng oras si Danny. Tinawagan niya ang immediate superior nila, si Insp. Lopez.

— Sir, ito na po ‘yung pagkakataon. Meron tayong informasyon na may illegal detention na nangyayari mismo ngayon sa barangay hall ni Kapitan Ramos. Pwede po tayong mag-hot pursuit. May mga sworn statement na tayo dati, may preliminary reports. Kung aantayin pa natin bukas, baka wala na naman tayong abutan.

Tahimik sa linya saglit. Alam ni Danny na tinatantsa ni Lopez ang bigat nito.

Sa dulo, nagdesisyon ang opisyal.

— Sige, Danny. Pero dadaan sa Libro. Ako na bahala sa papel. Ikaw ang team leader. Dalhin si Liza, dalawang pulis pa, body cam lahat. Walang papatay maliban kung buhay na ninyo ang nakataya. Ayokong ma-spin ‘to na parang raid na personal. Clear?

— Clear po, Sir.

Sa presinto, tatlong unipormadong pulis ang sumama sa kanya: si Liza, si PO1 Santi at si PO1 Dino. Nagsuot sila ng body camera, sinigurong gumagana. Ini-check ang baril, radyo, patpat. Sa logbook, nakasulat: “Oplan Kakaiba – verification of illegal detention report.”

Sa daan patungong barangay, tahimik ang lahat. Tanging ugong ng mobile ang maririnig.

— Kuya, — basag ni Liza sa katahimikan, — handa ka na ba talaga dito? Kapag bumagsak si Kap, may tatamaan na pulitiko. May promotions na pwedeng mawala.

Tumingin si Danny sa gitara ng mga ilaw sa windshield.

— Hindi ako naging pulis para magpa-awa sa politiko, Liz. — sagot niya. — Hindi rin ako perfecto. Pero kung hahayaan natin ‘to, ano pa pinagkaiba natin sa mga tauhan ni Kap? Tayo pa mismo ang nagtatakipan ng ilegal na kulungan?

Napangiti si Liza, kahit kabado.

— Ikaw talaga, kuya. Pang-speech sa graduation.

— Basta, — sagot ni Danny, huminga nang malalim. — Today, we do our job.

Pagdating nila sa barangay hall, tahimik na ang paligid. Ilang ilaw lang sa poste ang bukas. Nakasara ang main door, pero may ilaw sa second floor at may ilaw sa likod na bahagi.

Pumarada sila hindi sa mismong harap, kundi sa tapat ng barangay covered court, may konting distansya. Pinatay ang headlights. Pinakinggan muna ang paligid.

— Santi, ikaw sa likod. Dino, bantay ka sa likod ng mobile. Liza, sa akin ka. Body cam on. — sunod-sunod na utos ni Danny.

Nagtago sila sa dilim, dahan-dahang lumapit sa gilid ng barangay hall. Mula sa maliit na bintana malapit sa pintong “STORAGE” na naalala ni Danny, may bahagyang ingay. Parang sapatos sa semento, parang isang umiiyak na boses.

Lumapit si Liza, inilapit ang tainga.

— May umiiyak nga, kuya, — bulong niya.

— Bata, ano? — sagot ni Danny.

— Oo. May kumakalabog pa, parang pinalo o binagsak.

Nagkatinginan sila.

— Liza, record na. — sabay kindat ni Danny.

Pumwesto sila malapit sa pintuan. Huminga nang malalim si Danny, kumatok nang malakas.

Tok! Tok! Tok!

— Barangay hall po ito! — sigaw ng boses sa loob, boses ni Joel. — Sarado na! Bukas na kayo bumalik!

— PNP ito! — baligtad na sigaw ni Danny. — Buksan n’yo ang pinto, may reklamo kaming iniimbestigahan!

May mga bulungan sa loob, galaw ng mga paa.

— Ano ‘to, Danny? — boses ni Kapitan, medyo pa-relax pero ramdam ang irita, tumagos sa pinto. — Anong oras na, raid? Walang court order ‘yan ah.

— Hot pursuit kami, Kap, — matigas pero magalang si Danny. — May report ng illegal detention sa barangay hall. Kung wala kayong tinatago, buksan n’yo po ang pinto.

— Wala kayong karapatan pumasok sa barangay hall nang wala akong pahintulot! — singhal ni Kap. — Administrative ‘to!

Sumingit si Liza.

— Sir, under the law, kapag may report ng krimen na ongoing, puwede po kaming pumasok kahit anong oras. Hindi po exempted ang barangay hall sa Revised Penal Code.

Sandali silang nagtitigan sa kahoy. Naririnig nilang bumubulong si Kap sa mga tauhan niya.

— Buksan n’yo, — marinig na utos sa loob, pero may dagdag na bulong: — Ayusin n’yo ‘yan.

Sa pagbukas ng pinto, humampas sa ilong ni Danny ang amoy: pinaghalong pawis, kulob, lumang damit, at takot. Nandoon si Kapitan Perfecto, naka-sando at shorts, pero nakaporma pa rin. Sa likod niya, sina Joel at Manding, pawis, halatang naabala.

— Danny, ano ‘to? — pilit na tawa ni Kap. — Nagtitraining lang kami ng batang pasaway.

Si Danny, diretso sa puntong “STORAGE” na pinto. Ngayon, bukas na nang bahagya. Mula sa loob, may maririnig na hikbi. Isang maliit na ilaw mula sa bombilya.

— Santi, body cam mo ha. — paalala ni Danny, kahit alam niyang bukas na iyon.

Hinawi niya ang pinto.

Doon nila nakita si Adan.

Nakasalampak sa sahig, t-shirt na puti na naging kulay-abot, may mga markang pula sa braso at binti. Nakaposas ang isang kamay sa bakal na rehas na nauna nang nakita ni Danny. Namumugto ang mata, may bahid ng dugo sa labi.

Napabalikwas ang bata sa takot nang makita ang mga uniporme.

— Sir… — nanginginig na tawag ni Adan. — Sir, sorry po… ayoko na… uuwi na po ‘ko…

Nanlaki ang mga mata ni Liza. Napailing si Santi.

Lumingon si Danny kay Kap.

— Kap, ano ‘to? — malamig ang boses niya. — Ito ba ‘yung t sinasabi n’yong training?

Nagtaas ng kamay si Kap, parang lecture lang ang kasunod.

— Danny, Danny, wag mo kaming gawin kriminal dito. ‘Tong batang ‘to, nahuli naming nagtutulak sa eskinita. Wala na kayong aksyon, kaya kami na ang nag-discipline. Mas mabuti na ‘to kesa mabaril sa engkuwentro, ‘di ba? Ginagabayan lang namin.

Lumapit si Liza kay Adan, ininspeksyon ang mga sugat.

— Ilang oras ka na rito? — tanong niya.

— Dalawa… tatlo, Ate… — sasagot sana si Adan, pero sumulyap kay Kap, natakot.

Gumalaw ang panga ni Kap.

— O kita mo? Kakatapos lang ng seminar. Ganyan talaga, umiiyak muna, pero magpapasalamat ‘yan sa akin balang araw.

Hindi na nakatiis si Liza.

— Seminar?! Kap, kulungan ‘to. Bawal ‘to. Wala kayong turnover sa amin, walang inquest, walang abogado ang bata. Bata ‘to, Kap!

— Oy, oy, oy. — biglang nagbago ang tono ni Kap, naging matulis. — Wala kayong karapatan na diktahan ako kung paano ko ididisiplina ang mga taga-barangay ko. Baka nakakalimutan n’yo, kung hindi dahil sa akin, puno kayo ng blotter galing dito.

Sumingit si Danny.

— Kap, sa mata ng batas, lahat tayo ordinaryong mamamayan pag labag sa batas ang gawa. Kapitan kayo, pero hindi kayo korte, hindi kayo kulungan. Ito, ang ginagawa ninyo, illegal detention na ‘to. At may mga nauna na kami na testimonya.

Nagkibit-balikat si Kap, pero kumunot na ang noo.

— Sige, Danny. I-blotter mo ‘ko. — ngumisi ito. — Ilang araw, ilang linggo, wala rin. Tatawag lang ako sa taas, tapos ka.

Tahimik sana si Danny, pero hindi na panahon para matakot.

— May body cam kami, Kap. — tinuro niya ang maliit na camera sa dibdib. — Naka-record lahat. Pati ‘yung sinabi mong “training” habang nakaposas ang bata. At hindi lang ‘to. May sworn statements na kami ng iba pang iginapos ninyo rito noon.

May sandaling katahimikan. Nakita ni Danny ang maliit na panginginig sa gilid ng labi ni Kap.

— Joel, Manding, — sigaw ni Kap, — huwag kayong papayag na bastusin tayo sa barangay natin!

Nagkilos ang dalawang tauhan, parang handang sumunggab. Pero mabilis din ang reação ng mga pulis.

— D’yan lang kayo! — sigaw ni Santi, nakatutok ang baril. — Wag kayong kikilos!

— Weapon down! — dagdag ni Liza.

Napahinto sina Joel at Manding. Hindi sila sanay na may baril na nakatapat sa kanila habang sanay sila na sila ang nagbabantay sa iba.

Tinawagan ni Danny ang presinto sa radyo, humingi ng backup. Sa loob lang ng sampung minuto, dumating ang additional mobile. Nag-ipon ang mga tanod at ilan pang usisero sa labas ng barangay hall, nagbubulungan.

Sa harap nila, dahan-dahang pinosasan ni Danny si Kapitan Perfecto Ramos.

— Kapitan, inaaresto ko kayo, — pormal niyang sinabi, loud enough para sa mga camera na sigurado siyang may kukuha. — For violation of Article 267 of the Revised Penal Code — Serious Illegal Detention, at iba pang kaukulang batas. May karapatan kayong manahimik, may karapatan kayong kumuha ng abogado. Lahat ng sasabihin n’yo, maaaring gamitin laban sa inyo sa korte.

Napatawa si Kap, pero wala sa mata ang tawa.

— Hindi ninyo alam kung sino mga kaaway n’yo, Danny, — bulong nito, sapat para marinig niya. — Wala ka sa kalahati ng giyerang papasukin mo.

Tiningnan siya ni Danny ng diretso.

— Marami na akong giyerang nadaanan, Kap, — tugon niya. — ‘Yung iba, mas tahimik pa sa kulungan n’yo.

Dinala sa mobile si Kap, sina Joel at Manding. Si Adan naman, isinakay sa hiwalay na patrol car, diretsong ospital para masuri at ma-document ang mga pinsala.

Habang umaandar ang convoy palabas ng barangay, may ilang nagpalakpak, pero karamihan natigilan lang, nakamasid. Ang “Sir Perfecto” na idol nila, nakaposas. Ang tanong sa mata ng marami: totoo ba talaga ang mga bintang? O biktima lang siya ng pulitikang hindi nila nauunawaan?

Pero kay Danny, malinaw.

Kakaibang gawain ang tawag nila. Disiplina raw. Pero sa batas at konsensya, tortyur at illegal detention iyon. At sa huli, kahit gaano ka kalakas, may hangganan ang kakaibang gawain kapag tinamaan ng tama at malas sa parehong araw.

VI. Ang Kaso

Natural, hindi natapos sa gabing iyon ang laban.

Kinabukasan, mabilis kumilos ang mga koneksyon ni Kap. May tumawag kay Insp. Lopez, may nag-text kay Danny na mag-ingat, may nagpadala ng “payo” na i-relax lang ang imbestigasyon at “ayosin sa loob.”

Pero ang problema, kumalat na ang video.

Isang tanod, pala, ang nag-record gamit ang cellphone mula sa labas, at ipinasa sa isang kamag-anak na vlogger. Nang gabi ring iyon, nag-viral na sa social media: “Barangay Captain, May Secret Kulungan? Bata, Nakaposas sa Likod ng Hall!” Kitang-kita ang mukha ni Kap, ang kulungan, ang posas, ang takot sa mata ni Adan.

Wala nang atrasan.

Sa preliminary investigation sa piskalya, nagsanga-sama ang ebidensya: body cam footages, testimonya nina Adan, Junie, at iba pang biktima na naglakas-loob nang makita ang balita, litrato ng kwarto sa likod ng hall, listahan ng “seminar” na nakuha sa mesa. Maging ang ilan sa staff ni Kap na dati’y tahimik, nagsimulang magsalita — may ilang out of guilt, may ilan dahil natakot na sila ang isunod na pagbagsakan.

Ang depensa ni Kap, simple pero paulit-ulit: barangay discipline lang daw, walang intensyon na ikulong nang matagal, para lang daw hindi tumakas habang kinakausap. Training, counselling, seminar. Consent daw minsan, pero sa iba raw, “mahina lang siguro ang loob.”

Pero sa harap ng mga litrato ng mga posas, ng rehas na may kandado, ng testimonya ng mga biktima na ilang araw nakakulong nang walang contact sa pamilya, ang salitang “discipline” ay hindi na kumapit.

Nalathala sa mga pahayagan:
“Kapitan Ramos, timbog sa illegal detention ng menor de edad.”
“‘Kakaibang gawain’ sa likod ng barangay hall, nadiskubre.”
“Sir Perfecto, imperfecto?”

Ang mga politiko na dati’y ka-close ni Kap, biglang lumayo. “Let the law take its course,” sabi ng kongresista na dati’y kasama niya sa billboard.

Sa loob ng presinto, tahimik lang si Danny. Ginawa lang nila ang trabaho. Alam niyang may mga balakid pang darating — appeal, technicality, “insufficient evidence” na pwedeng palabasin. Pero iba na ang sitwasyon kapag nasikatan na ng araw ang isang sikretong kulungan. Mahirap iyong paandaran ulit na parang normal.

Isang gabi, habang nagkakape ulit si Danny sa kusina, tinawagan siya ni Liza.

— Kuya, — sabi nito sa kabilang linya, mas magaan na ang boses, — nagpasalamat daw si Adan sa ‘yo. Sabi niya, hindi niya alam kung ano ang mangyayari kung hindi kayo dumating. Gusto ka raw niyang maging ninong kapag nagkolehiyo siya.

Napatawa si Danny, may bahid ng pagod.

— Mga bata talaga, — sagot niya. — Diba suspeko pa nga siya sa atin nung una?

— Oo nga, — tugon ni Liza. — Pero kuya, totoo, ha. Minsan akala ko wala nang saysay ang trabaho natin. Pero ngayong nakita ko ‘yon — si Kap na nakaposas, si Adan na nailigtas — parang may konting linis sa hangin.

Humigop si Danny ng kape, tumingin sa dilim sa labas ng bintana.

— Hindi malilinis lahat, Liz, — sabi niya. — Pero kung may isang kwarto sa likod ng isang barangay hall na naiilawan na ngayon, sapat na ‘yon para sa araw na ‘to.

Sa Barangay San Bartolome, tinanggal ang tarpaulin ni Kap. Napalitan ito, makalipas ang ilang buwan, ng pangalan ng bagong pansamantalang kapitan — isang konsehal na tahimik lang, walang fanfare. Ang “STORAGE” na pinto sa likod, in-inspeksyon ng city engineering, binaklas ang rehas, ginawang totoong storage ng relief goods, bukas sa audit at dokumentado.

At ang bansag na “Sir Perfecto”? Naging biro na lang sa ilang umpukan, at babala sa iba pang opisyal.

“Kahit kapitan ka,” sabi ng mga taga-barangay, “’wag kang magkaka-kakaibang gawain. Baka mahuli ka rin ng pulis.”

Sa dulo, hindi superhero si Danny, hindi rin bangungot si Kap, kung tutuusin. Pareho lang silang produkto ng sistemang kayang magpalaki ng tama at mali. Pero sa kwentong ito, kahit isang beses lang, mas malakas ang tama.

At minsan, sapat na iyon para masabing may silbi pa rin ang salitang “crime story” — hindi lang bilang kwento ng kasamaan, kundi bilang paalala na may mga taong handang sumalpok sa mga kagaya ni Kapitan na may kakaibang gawain, kahit delikado, kahit mahirap, basta’t sa dulo, may isang batang tulad ni Adan na makakalabas mula sa likod ng pinto.