Sinunog ng tiwaling pulis ang motor, di alam may mistikong lakas ng mga ninuno

.
.
.

SINUNOG NG TIWALING PULIS ANG MOTOR — HINDI NIYA ALAM MAY MISTIKONG LAKAS NG MGA NINUNO

I. Ang Apoy sa Gitna ng Dilim

Madilim ang kalangitan noong gabing iyon sa Barangay San Isidro. Walang buwan. Tanging ang mga ilaw sa poste at ang paminsang pagsiklab ng kidlat sa malayong kabundukan ang nagbibigay-liwanag sa makipot na kalsadang halos puro graba pa rin.

Sa gitna ng katahimikan, may isang motor na nakaparada sa gilid ng daan.

Isang lumang kulay itim na motor—gasgas ang side mirror, kupas ang pintura, pero malinis at maingat alagaan.

Ito ang pride at pag-asa ni Elias Mendoza.

Ngunit ilang sandali lang, magiging abo ito.

Sa di kalayuan, may isang lalaki ang nakatayo. Nakasuot ng uniporme ng pulis, may hawak na galon ng gasolina. Si Police Staff Sergeant Rogelio Dacumos.

“Tignan natin kung aangas ka pa,” bulong niya habang ibinubuhos ang gasolina sa motor.

May ngiti siyang malamig. Hindi ito ngiting biro. Ngiti ito ng taong nasanay nang hindi napaparusahan.

Sinindihan niya ang lighter.

Sa isang iglap—

WHOOSH!

Lumamon ang apoy. Kumislap ang apoy sa kadiliman. Parang halimaw na nagising mula sa lupa.

Hindi niya alam.

Hindi niya alam na ang motor na iyon ay hindi basta-basta bakal at goma lamang.

Hindi niya alam na may kasaysayan iyon.

Hindi niya alam na may bantay iyon.

II. Ang Lihim ng Motor

Si Elias ay hindi mayaman. Hindi siya makapangyarihan. Isa lamang siyang mekaniko sa bayan, 27 anyos, tahimik, at kilala sa pagiging mabait.

Ang motor na iyon ang tanging ari-arian niyang may halaga.

Minana niya iyon sa kanyang lolo—si Don Severino Mendoza, na kilala noon bilang isang albularyo at tagapangalaga ng mga lumang paniniwala sa kanilang angkan.

Hindi basta binili ang motor na iyon.

Bago pa man ito naging pag-aari ni Elias, iyon ay dumaan sa isang ritwal na ginagawa tuwing may bagong tagapagmana sa kanilang pamilya.

Isang ritwal ng pagpapasa ng lakas.

Noong ibinigay iyon sa kanya ng kanyang ama bago ito namatay, sinabi lamang nito:

“Anak… alagaan mo ito. Hindi lang ito motor. May kasama itong panalangin ng mga ninuno.”

Hindi na nagtanong si Elias.

Hindi rin siya masyadong naniniwala sa mga kwento ng espiritu.

Hanggang sa gabing sinunog iyon.

III. Ang Pulis na Hindi Natitinag

Si Rogelio Dacumos ay kilala sa presinto bilang “untouchable.”

May koneksyon siya sa alkalde. May kumpare sa mayor’s office. May padrino sa regional headquarters.

Marami na siyang reklamo.

Pangingikil sa mga tricycle driver

Pananakot sa mga vendor

“Accidental” na pag-aresto sa mga hindi nagbigay ng lagay

Pero walang kaso ang tumagal.

Isang linggo bago ang sunog, nagkaroon sila ng sagutan ni Elias.

Pinara ni Dacumos si Elias habang pauwi ito.

“Wala ka pang rehistro,” sabi niya.

“Sir, kakarenew ko lang po last week. Heto po resibo.”

Hindi tinignan ni Dacumos ang papel.

“Alam mo naman ang proseso. Pwede natin ayusin ito… o gusto mo ticket?”

Hindi nagbigay ng pera si Elias.

“Kung may violation po, sir, sulatan niyo na lang ako.”

Napahiya si Dacumos.

At ang mga taong napapahiya ay mapanganib.

IV. Ang Unang Senyales

Kinabukasan ng sunog, natagpuan ni Elias ang kanyang motor.

Nasunog. Baluktot ang bakal. Amoy sunog na goma at gasolina.

Nanlambot ang kanyang mga tuhod.

Hindi siya umiyak agad.

Tahimik lamang siyang nakatitig sa abo.

Hanggang sa may narinig siyang bulong.

Mahina.

Parang hangin sa tenga.

“Hindi ito katapusan…”

Napalingon siya.

Walang tao.

Sa gilid ng abo, may isang bagay na kumikislap.

Isang maliit na bakal na medalya na dati’y nakakabit sa ilalim ng upuan ng motor.

Ang medalya ng kanilang angkan.

Hindi ito nasunog.

Kahit natunaw ang bakal sa paligid.

V. Ang Pagbangon ng Lakas

Simula nang gabing iyon, nagsimulang magbago ang mga pangyayari.

Unang araw:

Nagkaroon ng bangungot si Dacumos.

Nanaginip siya ng apoy.

Hindi ang apoy na siya ang nagsimula—kundi apoy na bumabalot sa kanya.

Sa panaginip, may mga aninong nakatayo sa paligid.

Matatandang lalaki, nakasuot ng puting barong.

Nakatingin lamang.

Walang galit.

Walang ngiti.

Tahimik.

Ikalawang araw:

Habang nagmamaneho ng patrol car, biglang namatay ang makina sa gitna ng tulay.

Walang dahilan.

Bagong tune-up.

Bagong battery.

Walang sira.

Ikatlong araw:

Nabasag ang salamin sa bahay niya—walang bato. Walang tama.

Parang may sumuntok mula sa loob.

VI. Ang Lihim na Kasaysayan

Sa kabilang banda, dinala ni Elias ang medalya sa kanilang lumang bahay sa probinsya.

Nakatira roon ang kanyang Lola Rosa—90 anyos, halos hindi na nakakalakad.

Nang makita ng matanda ang medalya, nanlaki ang kanyang mga mata.

“Sinunog nila?” tanong niya.

“Opo, Lola.”

Tahimik ang matanda.

Pagkatapos ay sinabi:

“Hindi nila alam kung anong ginambala nila.”

Ikinuwento niya ang lihim ng kanilang angkan.

Noong panahon ng Kastila, may isang ninuno sila na pinatay ng isang guwardiya sibil sa maling paratang.

Nasunog ang bahay nila noon.

Nasunog ang kabuhayan.

Pero bago mamatay ang ninuno, nagdasal ito:

“Kung may aapi sa dugo ko, ipagtanggol niyo.”

Mula noon, bawat tagapagmana ay may basbas.

Hindi para manakit.

Kundi para magtanggol.

VII. Ang Pagkakalas ng Maskara

Habang dumarami ang kakaibang pangyayari sa buhay ni Dacumos, may isang bagay pang nangyari.

Isang bagong hepe ang dumating sa presinto.

Colonel Arman Villareal.

Mahigpit. Tahimik. Walang pakikisama.

Sa unang linggo pa lang, nag-utos siya ng internal audit.

Sinuri ang mga reklamo.

Lumabas ang pangalan ni Dacumos nang paulit-ulit.

May isang anonymous tip na dumating:

“May video ang pagsunog ng motor sa Barangay San Isidro.”

May CCTV pala sa tindahan sa tapat ng kalsada.

Nahagip ang isang pulis na nagbubuhos ng gasolina.

Hindi malinaw ang mukha.

Pero malinaw ang plaka ng motor ng patrol na ginamit.

VIII. Ang Huling Gabi

Isang gabi, habang mag-isa si Dacumos sa bahay, muling nagkaroon ng brownout.

Bigla.

Walang bagyo.

Walang abiso.

Sa kadiliman, may narinig siyang yabag.

Hindi mula sa labas.

Kundi mula sa loob ng bahay.

“May tao ba diyan?!” sigaw niya.

Walang sagot.

Pero unti-unting uminit ang paligid.

Parang may apoy na hindi niya nakikita.

Sa harap niya, may aninong nabuo.

Hindi malinaw ang mukha.

Pero kilala niya ang tingin.

Tingnang hindi galit.

Kundi humihingi ng katarungan.

Napaluhod siya.

Sa unang pagkakataon sa buhay niya—

Natakot siya.

IX. Ang Pagbagsak

Kinabukasan, inaresto si Rogelio Dacumos.

Kasong arson.

Kasong grave misconduct.

Kasong abuse of authority.

Habang dinadala siya sa presinto, napansin ng mga tao ang kakaibang nangyari.

Hindi siya pumapalag.

Hindi siya sumisigaw.

Tahimik lamang.

Parang may tinanggap na.

Sa kabilang dako, si Elias ay nakatanggap ng tulong mula sa mga kapitbahay.

May nag-donate ng pyesa.

May nagbigay ng pera.

May nag-offer ng lumang motor.

Pero hindi iyon ang pinakamahalaga.

Ang mahalaga—

Naramdaman niya ang presensya ng kanyang mga ninuno.

Hindi para gumanti.

Kundi para ipagtanggol ang tama.

X. Ang Apoy na Hindi Nakikita

Isang buwan ang lumipas.

May bago nang motor si Elias.

Hindi kasing ganda ng dati.

Pero sapat para sa trabaho.

Bago niya ito unang pinaandar, inilagay niya muli ang medalya sa ilalim ng upuan.

“Salamat,” bulong niya sa hangin.

Sa malayo, sa loob ng selda, si Dacumos ay nakaupo.

Madalas pa rin siyang managinip ng apoy.

Pero ngayon, hindi na siya tinatakot ng mga anino.

Tinititigan lamang siya.

Parang paalala.

Na may mga apoy na hindi mo dapat sinisindihan.

Dahil may mga lakas na hindi mo kayang kontrolin.

XI. Ang Tunay na Hustisya

Hindi mistiko ang nagpakulong kay Dacumos.

Hindi multo ang nagdala ng CCTV.

Hindi espiritu ang nag-utos ng audit.

Pero ang konsensya, ang takot, ang pagkawasak ng kayabangan—

Iyon ang apoy na hindi niya napigilan.

At kung totoo man ang lakas ng mga ninuno, hindi iyon para pumatay.

Kundi para tiyakin na ang hustisya ay darating—

Sa tamang oras.

Sa tamang paraan.

Wakas

May mga taong naniniwala na ang mundo ay umiikot lamang sa kapangyarihan.

Na kapag may koneksyon ka, ligtas ka.

Na kapag may baril ka, ikaw ang tama.

Pero may mga lakas na mas malalim kaysa sa badge.

Mas matagal kaysa sa posisyon.

Mas tahimik kaysa sa apoy.

Ang lakas ng alaala.

Ang lakas ng dugo.

Ang lakas ng hustisya.

At kapag ginambala mo iyon—

Hindi mo alam kung kailan ito babalik.

Pero babalik ito.

Tahimik.

Sigurado.

Hindi para gumanti.

Kundi para ituwid ang mali.