#1 MOST WANTED — PAGHAHANAP KAY ATONG ANG 

P10 Milyong Pisong Pabuya ng DILG para sa #1 Most Wanted: Malawakang Operasyon, Matitinding Paratang, at Panawagan ng Hustisya

Uminit ang pambansang eksena ng seguridad matapos ianunsyo ng Department of the Interior and Local Government ang pag-aalok ng P10 milyong pisong pabuya para sa mabilis na pagkakaaresto sa itinuturing nilang #1 Most Wanted sa buong bansa, ang negosyanteng si Charlie “Atong” Ang. Ang hakbang na ito ay nagbukas ng panibagong yugto sa isang kaso na matagal nang sinusubaybayan ng publiko, lalo na dahil sa koneksyon nito sa kontrobersyal na isyu ng mga nawawalang sabungero na patuloy na naghahanap ng katarungan ang mga pamilya.

Ayon sa mga pahayag ng mga awtoridad, itinuturing umano si Ang na “armado at mapanganib,” dahilan upang kanselahin ang lahat ng naka-rehistrong armas na nakapangalan sa kanya at maging sa kanyang security detail. Binigyan ng malinaw na palugit ang kampo ni Ang—hanggang kinabukasan na lamang upang isuko ang mga naturang armas. Ang kautusang ito ay bahagi ng mas pinalakas na seguridad at pag-iwas sa posibleng karahasan habang isinasagawa ang malawakang manhunt.

Sa kabila ng sunod-sunod na operasyon, bigo pa ring mahanap ng mga awtoridad si Ang matapos ang paggalugad sa ilan sa kanyang mga ari-arian sa Laguna, Rizal, at Mandaluyong sa Metro Manila. Ang mga operasyong ito ay isinagawa ng magkasanib na puwersa ng Philippine National Police at ng Criminal Investigation and Detection Group, na naglalayong tiyakin na walang lugar na hindi masusuri sa paghahanap sa itinuturing nilang pangunahing suspek.

Habang nagpapatuloy ang manhunt, lalong umigting ang mga tanong ng publiko hinggil sa kung paano nakaiiwas ang isang high-profile na personalidad sa mga awtoridad sa kabila ng lawak ng operasyon. Sa gitna ng mga haka-haka, iginiit ng PNP-CIDG na may impormasyon silang nagsasaad na may ilang pulis—kabilang umano ang ilang senior police officer at ilang aktibong nasa serbisyo—na tumutulong kay Ang. Ang paratang na ito ay lalong nagpainit sa diskurso tungkol sa integridad ng ilang institusyon at sa pangangailangan ng mas mahigpit na pananagutan.

Mahalagang bigyang-diin na ang mga pahayag na ito ay nananatiling alegasyon habang isinasagawa ang masusing imbestigasyon. Gayunpaman, ang mismong pagbanggit sa posibleng pagkakasangkot ng mga nasa loob ng hanay ng kapulisan ay nagdulot ng pangamba at galit sa publiko. Para sa marami, ang isyung ito ay hindi na lamang tungkol sa isang indibidwal, kundi tungkol sa mas malalim na problema ng katiwalian at proteksiyong umano’y ibinibigay sa mga makapangyarihan.

Sa kontekstong ito, naging mas malinaw ang panawagan para sa transparency at agarang aksyon. Ang DILG at PNP ay nanindigang paiigtingin ang internal cleansing upang matukoy at papanagutin ang sinumang mapatutunayang sangkot sa pagtulong o pagtatago sa sinumang pinaghahanap ng batas. Ang ganitong pahayag ay sinamahan ng pangakong hindi mangingimi ang pamahalaan na magsampa ng kaukulang kaso laban sa mga lalabag sa tungkulin.

Samantala, nananatiling nasa sentro ng usapin ang mga pamilya ng mga missing sabungero. Sa gitna ng malalaking balita tungkol sa pabuya, operasyon, at alegasyon, isang mas tahimik ngunit mas mabigat na panawagan ang patuloy nilang inuulit: ang kaligtasan ng mga testigo. Para sa kanila, ang pag-usad ng kaso ay nakasalalay hindi lamang sa pag-aresto sa mga itinuturing na suspek, kundi sa kakayahan ng estado na protektahan ang mga taong may hawak ng mahalagang impormasyon.

Ayon sa mga kaanak, ang takot ay hindi lamang teorya kundi isang araw-araw na realidad. Ang mga testigong handang magsalita ay umano’y nahaharap sa banta, pananakot, at matinding pressure. Dahil dito, hiniling nila sa mga awtoridad na tiyakin ang isang komprehensibong witness protection program na hindi lamang nasa papel, kundi aktwal na gumagana sa lupa. Para sa kanila, ang hustisya ay hindi maaabot kung ang mga testigo ay mananatiling nasa panganib.

Ang kaso ng mga nawawalang sabungero ay matagal nang nagbabadya ng mga tanong tungkol sa lawak ng ilegal na operasyon, impluwensiya ng pera, at posibleng koneksyon ng iba’t ibang personalidad. Sa bawat bagong anunsyo ng pamahalaan, muling nabubuhay ang pag-asa ng mga pamilya na may mangyayaring tunay na pagbabago. Gayunman, kasabay nito ang pangamba na baka mauwi lamang ito sa mga pahayag na walang kongkretong resulta.

Sa perspektibo ng pamahalaan, ang P10 milyong pisong pabuya ay isang malinaw na senyales ng determinasyon. Ito ay mensahe na seryoso ang estado sa pagpapatupad ng batas at sa paghahanap ng mga itinuturing na responsable sa mga mabibigat na kaso. Para sa ilang eksperto sa seguridad, ang laki ng pabuya ay naglalayong hikayatin ang publiko na makipagtulungan at magbigay ng impormasyon na maaaring magtulak sa mabilis na pagdakip.

Ngunit para sa iba, ang tanong ay nananatili: sapat ba ang pabuya kung may sistemang umano’y nagtatago at nagpoprotekta? Ang ganitong tanong ay nagbubukas ng mas malawak na diskusyon tungkol sa reporma sa law enforcement at sa pangangailangang palakasin ang tiwala ng publiko. Ang tiwala, ayon sa mga analyst, ay kasinghalaga ng anumang pabuya o operasyon sa matagumpay na pagpapatupad ng batas.

Sa gitna ng lahat ng ito, mahalagang panatilihin ang balanse sa pag-uulat at paghusga. Ang mga paratang laban kay Charlie “Atong” Ang ay nananatiling bahagi ng isang aktibong imbestigasyon, at ang due process ay dapat igalang. Gayunpaman, ang bigat ng mga alegasyon at ang lawak ng epekto ng kaso sa lipunan ay hindi rin maaaring ipagsawalang-bahala.

Ang patuloy na paghahanap sa kanya, ang kanselasyon ng mga armas, at ang pagbubunyag ng posibleng inside job ay pawang mga indikasyon na ang kaso ay hindi karaniwan. Ito ay isang pagsubok sa kakayahan ng mga institusyon na kumilos nang mabilis, patas, at walang kinikilingan, lalo na kapag ang sangkot ay may impluwensiya at yaman.

Habang lumilipas ang mga araw at nananatiling mailap ang pangunahing personalidad sa kaso, mas tumitindi ang pananabik ng publiko sa susunod na kabanata. Ang bawat press briefing, bawat operasyon, at bawat pahayag ng mga pamilya ng biktima ay sinusubaybayan ng isang bansang naghahangad ng malinaw na sagot at konkretong aksyon.

Sa huli, ang isyung ito ay hindi lamang tungkol sa isang pabuya o isang pangalan sa listahan ng most wanted. Ito ay tungkol sa kredibilidad ng sistema ng hustisya, sa kaligtasan ng mga testigo, at sa karapatan ng mga pamilyang naghahanap ng katotohanan. Ang hamon ngayon ay kung paano titiyakin ng pamahalaan na ang mga pangako ay mauuwi sa resulta, at ang hustisya ay hindi mananatiling mailap tulad ng mga taong hinahanap.

Habang patuloy ang manhunt at umiikot ang mga alegasyon, isang bagay ang malinaw: ang mata ng publiko ay nakatutok, at ang panawagan ay iisa—katotohanan, pananagutan, at hustisyang hindi natitinag ng kapangyarihan o takot. Ang mga susunod na hakbang ng mga awtoridad ang magtatakda kung ang kasong ito ay magiging simbolo ng tunay na pagbabago, o isa na namang paalala ng mga hamon na kinakaharap ng bansa sa pagpapatupad ng batas.