MAG-AMANG MAGSASAKA MINALIIT NG MGA KAMAG-ANAK SA REUNION DAHIL SILA LANG ANG MAHIRAP! DI NILA ALAM…

AKALA NILA WALANG MARARATING ANG MAG-AMANG MAGSASAKA — PERO MAY LIHIM NA BABAGO SA LAHAT

Sa isang marangyang family reunion na ginanap sa isang malaking resort, hindi maikakaila ang pagkakaiba ng estado ng buhay ng mga dumalo. May mga naka-branded na damit, may hawak na mamahaling cellphone, at may mga kwentong puno ng negosyo, travel, at tagumpay. Ngunit sa gitna ng engrandeng pagtitipon, tahimik na pumasok ang mag-amang magsasaka na sina Mang Isko at ang kanyang anak na si Lito, suot ang simpleng damit at dala ang dignidad na hindi nabibili ng pera.

Mula pa lamang sa kanilang pagdating ay ramdam na agad nila ang malamig na pagtanggap. May mga matang sumipat mula ulo hanggang paa, may mga bulungan na hindi man lang itinago, at may mga ngiting pilit na puno ng pangmamaliit. Sa mata ng kanilang mga kamag-anak, sila ang naiiba, sila ang mahirap, sila ang tila hindi nababagay sa selebrasyong puno ng kayabangan at yabang.

Si Mang Isko ay isang magsasaka sa isang liblib na baryo, buong buhay niyang inialay ang lakas at pawis sa lupa. Hindi siya yumaman, ngunit hindi rin siya nang-api. Ang kanyang anak na si Lito ay lumaki sa bukid, sanay sa init ng araw at hirap ng trabaho, ngunit may matang puno ng pangarap at pusong hindi sumusuko. Sa kabila ng kahirapan, dala nila ang dangal na hindi kayang tapakan ng sinuman.

Habang nagsisimula ang kainan, lalong lumutang ang pagkakaiba. Ang mga kamag-anak ay abala sa pagkuha ng litrato, pagpo-post sa social media, at pagyayabang ng kanilang mga narating sa buhay. Sa kabilang dulo ng mesa, tahimik na kumakain ang mag-ama, kontento sa simpleng pagkain at sa isa’t isa. Ngunit hindi doon nagtapos ang lahat.

May isang tiyuhin ang biglang nagbiro, sapat ang lakas ng boses upang marinig ng iba, na nagsabing mabuti raw at dumating ang mag-ama dahil baka gutom na gutom na raw sila. Natawa ang ilan, habang ang iba ay nagkunwaring hindi narinig. Si Lito ay napayuko, pilit nilulunok ang sakit, habang si Mang Isko ay ngumiti lamang, sanay na sa ganitong uri ng pagtrato.

Isa pang kamag-anak ang nagtanong kung hanggang ngayon ay nagbubukid pa rin ba si Mang Isko at kung wala raw ba talagang balak na magbago ng buhay. Para sa kanila, ang pagiging magsasaka ay tanda ng kabiguan. Hindi nila nakita ang sakripisyo, ang sipag, at ang mga gabing walang tulog na ibinuhos ng isang ama para lamang maitaguyod ang kanyang anak.

Habang patuloy ang pangmamaliit, unti-unting bumibigat ang hangin sa paligid ng mag-ama. Ngunit sa kabila nito, nanatiling kalmado si Mang Isko. Hindi siya pumatol, hindi siya nagtaas ng boses. Sa halip, pinili niyang manahimik, dala ang paniniwalang darating ang tamang oras upang magsalita ang katotohanan.

Ang hindi alam ng mga kamag-anak ay may dahilan kung bakit hindi iniwan ni Mang Isko ang kanyang lupang sinasaka. Ang maliit na bukid na iyon ay hindi lamang pinagkukunan ng pagkain, kundi bahagi ng isang mas malaking plano. Sa loob ng maraming taon, tahimik siyang nakipagtulungan sa isang kooperatiba at isang pribadong kumpanya na tumutulong sa mga magsasakang may potensyal.

Hindi rin alam ng mga kamag-anak na si Lito, sa kabila ng kanyang simpleng anyo, ay nagtapos ng agribusiness management sa tulong ng scholarship. Pinili niyang bumalik sa baryo hindi dahil wala siyang oportunidad, kundi dahil may pangarap siyang baguhin ang tingin ng lipunan sa mga magsasaka. Ang kanilang kahirapan ay hindi kawalan ng kakayahan, kundi bunga ng sistemang matagal nang pumapabor sa iilan.

Sa gitna ng reunion, dumating ang isang panauhing hindi inaasahan. Isa itong kilalang negosyante sa agrikultura na may dalang dokumento at may hinahanap na tao. Nang banggitin niya ang pangalan ni Mang Isko, napalingon ang lahat. Ang mga bulungan ay napalitan ng pagtataka, at ang mga ngiting mapangmata ay unti-unting nawala.

Ipinahayag ng negosyante na si Mang Isko ang pangunahing supplier ng isang high-value organic product na iniluluwas sa ibang bansa. Ang kanyang lupain ay kabilang sa mga unang sertipikadong organic farms sa rehiyon, at ang kanyang anak na si Lito ang isa sa mga utak sa likod ng modernong sistema ng pamamahala nito. Sa isang iglap, nagbago ang ihip ng hangin.

Ang mga kamag-anak na kanina’y mapangmata ay biglang naging magiliw. Ang mga tanong na puno ng panlalait ay napalitan ng pilit na paghanga. Ngunit si Mang Isko ay nanatiling tahimik. Hindi niya hinangad ang paghihiganti, kundi ang respeto na matagal nang ipinagkait sa kanya at sa kanyang anak.

Para kay Lito, ang sandaling iyon ay patunay na hindi nasusukat ang halaga ng tao sa kanyang kasuotan o estado sa buhay. Ang tunay na yaman ay nasa kaalaman, sipag, at malasakit sa kapwa. Ang kanilang pagiging magsasaka ay hindi kahinaan, kundi lakas na nagbibigay-buhay sa marami.

Ang reunion na nagsimula sa pangmamaliit ay nagtapos sa isang tahimik na aral. Marami ang napaisip, marami ang nahiya, at marami ang natahimik. Sa isang lipunang sanay humusga base sa itsura at yaman, ang kwento ng mag-amang magsasaka ay nagsilbing paalala na may mga taong tahimik na lumalaban at nagtatagumpay.

Sa kanilang pag-uwi, hindi nagbago ang kilos ng mag-ama. Bumalik sila sa bukid kinabukasan, handang ipagpatuloy ang trabaho. Hindi nila kailangan ng papuri upang ipagmalaki ang sarili. Sapat na sa kanila ang kaalamang sila ay may ambag, may dangal, at may kinabukasang hinuhubog.

Ang kwentong ito ay hindi lamang tungkol sa isang reunion o sa pangmamaliit ng mga kamag-anak. Ito ay salamin ng realidad ng maraming magsasaka sa bansa, mga taong madalas maliitin ngunit patuloy na bumubuhay sa bayan. Sa bawat butil ng bigas at bawat ani, may kwento ng sakripisyo at tahimik na tagumpay.

Sa huli, ang hindi alam ng marami ay hindi nangangahulugang wala. Minsan, ang pinakamalaking kayamanan ay tahimik lamang na inaalagaan, naghihintay ng tamang oras upang mamunga. At kapag dumating ang panahong iyon, ang mga dating mapangmata ay mapipilitang tumingin nang may respeto.