BABAE NILAIT NG DATING MGA KATRABAHO, PAHIYA SILA NANG DUMATING ANG SUNDO NIYA

KABANATA 1: ANG MGA SALITANG MAPANAKIT

Maagang dumating si Mara sa gusali kung saan dati siyang nagtatrabaho. Mahigpit ang kapit niya sa hawak na maliit na bag, at sa bawat hakbang ay ramdam niya ang bigat ng alaala. Matagal na mula nang huli siyang tumapak sa lugar na iyon—ang opisina kung saan minsan niyang inalay ang oras, lakas, at pangarap. Ngayon, bumalik siya hindi bilang empleyado, kundi bilang bisita lamang, inimbitahan para sa isang simpleng pagtitipon ng dating mga kawani.

Si Mara ay isang ordinaryong babae. Walang mamahaling damit, walang alahas na kumikislap. Simple lang ang suot niya—malinis, maayos, ngunit hindi mapagmataas. Sa kanyang mga mata, may halong kaba at tapang. Alam niyang hindi madali ang muling pagharap sa mga taong minsang naging dahilan ng kanyang pag-alis.

Noong nagtatrabaho pa siya roon, madalas siyang maliitin. Tinatawag siyang mabagal, tahimik, at walang ambisyon. May mga pagkakataong pinagtatawanan ang kanyang simpleng pamumuhay at ang pag-uwi niyang sakay ng jeep, samantalang ang iba ay may sariling sasakyan. Tahimik lang si Mara noon, pinipili ang manahimik kaysa makipagtalo.

Pagpasok niya sa opisina, agad niyang narinig ang pamilyar na mga boses. May halong tawa, tsismis, at halakhak na tila hindi nagbago sa paglipas ng panahon. Napalingon ang ilan sa kanyang pagdating, at may mga matang mabilis na sumuri mula ulo hanggang paa.

“Ay, si Mara,” sambit ng isa, may bahid ng panunuya. “Bumalik ka pala. Akala ko kung nasaan ka na.”

Ngumiti si Mara, pilit na magalang. “Inimbitahan lang po ako.”

Sa isang sulok, may grupo ng dati niyang katrabaho na nagbubulungan. Hindi mahina ang kanilang tinig. “Yan ba yung umalis kasi hindi kinaya ang trabaho?” sabi ng isa. “Mukha pa ring ganun,” dagdag ng isa pa, sabay tawa.

Naririnig ni Mara ang lahat. Parang mga karayom na unti-unting tumutusok sa kanyang dibdib. Ngunit sa halip na umalis, nanatili siya. Huminga siya nang malalim, inalala ang dahilan kung bakit siya naroon—hindi para patunayan ang sarili, kundi para isara ang isang kabanata ng kanyang buhay.

Habang nagpapatuloy ang programa, patuloy ang mga sulyap at pabulong na komento. May ilan na nagtanong kung saan na siya nagtatrabaho ngayon, ngunit ang tono ay puno ng pag-aalinlangan, na para bang inaasahan ang isang sagot na ikatutuwa nila.

“Freelance lang,” sagot ni Mara nang tanungin. “Sa bahay.”

May umiling. “Ah, kaya pala,” sabi ng isa. “Ibig sabihin wala pa ring regular.”

Hindi na sumagot si Mara. Alam niyang kahit anong paliwanag ay hindi pakikinggan ng mga taong may saradong isip.

Lumipas ang oras, at unti-unting nabawasan ang tao sa loob ng opisina. May ilan nang naghahanda ring umuwi. Si Mara ay nagpasya na ring magpaalam. Sa labas ng gusali, huminto siya saglit. Tahimik ang kalye, at nagsisimula nang lumubog ang araw.

Habang naghihintay siya ng masasakyan, narinig niya ang halakhakan sa likuran. Ang ilan sa kanyang dating katrabaho ay nakatayo rin sa labas, nag-aabang ng kani-kanilang sasakyan.

“Ano, Mara, jeep ka pa rin ba?” biro ng isa, walang kaabog-abog.

Ngumiti si Mara, ngunit hindi na siya sumagot. Hindi niya kailangang ipaliwanag ang sarili. Tahimik siyang tumingin sa kalsada, parang may hinihintay.

Ilang sandali pa, isang itim na sasakyan ang dahan-dahang huminto sa harap ng gusali. Malinis, elegante, at halatang mamahalin. Napalingon ang lahat. May bumukas na pinto, at bumaba ang isang lalaki na nakaayos, may kumpiyansang tindig.

“Ma’am Mara,” magalang na sabi nito. “Pasensya na po kung nahuli ako.”

Nanlaki ang mga mata ng mga dating katrabaho. Ang halakhakan ay biglang napalitan ng katahimikan.

Ngumiti si Mara, ngayon ay totoo at maluwag. “Okay lang,” sagot niya.

Binuksan ng lalaki ang pinto ng sasakyan para sa kanya. Bago siya sumakay, saglit siyang lumingon. Hindi para magyabang, kundi para magpaalam sa nakaraan.

Walang sinabi si Mara. Hindi na niya kailangan. Ang eksenang iyon ay sapat na sagot sa lahat ng pangmamaliit na kanyang tiniis noon.

Habang papalayo ang sasakyan, naiwan ang kanyang mga dating katrabaho na tahimik, may halong gulat at hiya. Sa unang pagkakataon, napagtanto nilang hindi lahat ng tagumpay ay nakikita agad, at hindi lahat ng tahimik ay mahina.

Sa loob ng sasakyan, huminga nang malalim si Mara. Ang kabanatang puno ng sakit ay tuluyan nang naisara. Sa kanyang puso, may kapayapaan.

Hindi pa tapos ang kanyang kwento. Ngunit sa araw na iyon, napatunayan niya sa sarili na ang tunay na tagumpay ay hindi nasusukat sa ingay ng papuri, kundi sa katahimikan ng dignidad.

At iyon pa lamang ang simula.