Galit na dalaga, mag-isa tinalo lahat ng tiwaling pulis—siya pala ay…

KABANATA 1: ANG GABI NG APOY

Sa gitna ng lungsod na hindi natutulog, may mga gabi na mas maingay ang katahimikan kaysa sa busina ng mga sasakyan. Ganitong gabi ang sumalubong kay Mara—isang dalagang tila kargado ng galit na matagal nang kinikimkim. Nakasuot siya ng itim, ang buhok ay nakapusod nang mahigpit, at ang mga mata’y nagliliyab sa determinasyong kayang magpaurong kahit sa pinaka-matapang. Hindi siya tumakbo; naglakad siya. Sa bawat hakbang, parang hinahamon ang dilim na lumunok sa kanya kung kaya nito.

Sa kanto ng lumang bodega, nagtipon ang mga pulis na matagal nang sinisiraan ng bulung-bulungan—mga tiwaling nagtatago sa likod ng uniporme. May mga ilaw ng pulang asul na kumikislap, ngunit walang sirena. Tahimik ang operasyon, at mas tahimik ang konsensiya nila. Dala ang mga baril at yabang, sanay silang hindi sinasalungat. Hindi nila alam na sa gabing iyon, may dalagang darating na magpapaalala sa kanila kung ano ang takot.

Lumabas si Mara mula sa anino, ang tunog ng kanyang bota’y kumalansing sa basang semento. Tumigil ang usapan. May isang tumawa, may isang nagmura. “Uwi ka na, hija,” sabi ng isa, ang tinig ay may halong pangmamaliit. Ngumiti si Mara—isang ngiting walang saya. Hindi siya nag-aksaya ng salita. Ang kanyang mga kamay ay kumilos na parang alon, mabilis at tiyak. Isang sipa, isang suntok, isang pag-iwas. Ang unang pulis ay bumagsak bago pa makaputok ng baril.

Nagkagulo. May putok ng baril na umalingawngaw, ngunit parang sumasayaw si Mara sa pagitan ng mga bala. Hindi ito himala; ito’y bunga ng disiplina at matagal na pagsasanay. Alam niya ang galaw ng katawan, ang oras ng paghinga, ang distansya. Ang galit niya ang apoy, ngunit ang isip ang timon. Sa loob ng ilang minuto, ang dating kumpiyansa ng mga pulis ay napalitan ng sindak. Isa-isa silang nadapa, natumba, at nawalan ng lakas.

Habang bumabagsak ang huli, napaupo si Mara sa gilid ng bodega. Nanginginig ang kanyang mga kamay, hindi sa takot kundi sa pag-alala. Ang gabing ito ay hindi biglaan; matagal na niya itong hinubog sa isip. Sa bawat suntok, may mukha siyang nakikita—ang mukha ng ama niyang hindi na nakauwi, ang mukha ng inang napagod sa kakahintay ng hustisya na hindi dumating. Ang lungsod na ito ay kumain ng mga pangarap, at si Mara ay bumalik upang maningil.

May yabag ng paa sa likod niya. Isang lalaking nakasuot ng mahabang amerikana ang lumitaw, ang mga mata’y mapanuri. Hindi siya pulis. “Hindi ka dapat narito,” wika nito. Tumayo si Mara, handang lumaban muli. Ngunit hindi umatake ang lalaki. Sa halip, iniabot niya ang isang lumang litrato—isang batang babae na may pilat sa kilay. Si Mara iyon. Sa likod ng litrato, may tatak ng isang ahensiya na matagal nang nabuwag.

“Kilalang-kilala ka namin,” sabi ng lalaki. “Akala namin patay ka na.” Kumunot ang noo ni Mara. “Sino kayo?” tanong niya, ang boses ay matatag ngunit may bahid ng pagdududa. Ngumiti ang lalaki, isang ngiting may lihim. “Mga taong may utang sa iyo. At mga taong alam kung sino ka talaga.”

Sa sandaling iyon, bumalik sa alaala ni Mara ang mga araw sa isang lihim na pasilidad sa bundok—ang mga umagang puno ng pagsasanay, ang mga gabing puno ng kirot. Hindi siya simpleng dalaga. Siya ang produkto ng isang programang hindi dapat umiral. Tinuruan siyang lumaban, mag-isip, at mabuhay sa gitna ng kaguluhan. Ngunit nang sumabog ang iskandalo, iniwan silang lahat—mga bata, mga sandata—at ang ilan ay hindi na nakita pang muli.

“Akala ko tapos na iyon,” bulong ni Mara. Umiling ang lalaki. “Hindi pa. Ang ginawa mo ngayong gabi ay nagpaalala sa kanila. May mga mata na muling nagising.” Sa malayo, umalingawngaw ang sirena—totoo na ngayon. May paparating. Tumalikod si Mara sa mga nakahandusay na pulis at sa lalaking may lihim. “Kung may hahabol, haharapin ko,” sabi niya.

Ngunit bago siya makaalis, hinawakan siya ng lalaki sa braso. “Hindi mo kailangang mag-isa,” aniya. “May mga pangalan akong ibibigay. May mga lugar na dapat mong puntahan. At may isang tanong na kailangan mong sagutin.” Tumingin si Mara sa kanya, ang mga mata’y matalim. “Ano?” tanong niya. Huminga nang malalim ang lalaki. “Handa ka bang malaman kung sino ang tunay na may sala sa pagkawala ng pamilya mo?”

Tumahimik ang mundo sa pagitan nila. Sa tanong na iyon, bumukas ang pintuan ng isang mas malalim na digmaan. Hindi na lamang ito laban sa mga tiwaling pulis; ito’y laban sa isang sistemang itinayo sa kasinungalingan. Binitawan ni Mara ang braso niya at naglakad palayo, ngunit hindi na siya nag-iisa sa isipan. Ang galit niya’y may direksyon na ngayon.

Sa pagliko niya sa eskinita, sumilip ang liwanag ng buwan sa kanyang mukha. May luha sa gilid ng mata, ngunit hindi iyon kahinaan. Ito’y patunay na buhay pa ang puso sa ilalim ng bakal. “Hindi pa ito ang katapusan,” bulong niya sa sarili. “Simula pa lang.” At sa gabing iyon, ang lungsod ay nakahinga—dahil alam nitong may isang aninong handang maningil para sa katotohanan.