Isang Inang OFW Pinagkatiwalaan Ang Pamilya Ngunit Ang Anak Ay Pinagutom Ng Kabit At Asawa

KABANATA 1: ANG PANGAKO NG PAG-ALIS

Sa maliit na bahay na nakatayo sa dulo ng eskinita, tahimik ang umaga ngunit mabigat ang hangin. Sa loob ng silid, nakaupo si Lina, isang inang OFW, hawak ang lumang maleta na ilang beses nang napagdaanan ng biyahe at luha. Sa bawat tiklop ng damit ay may kasamang pangako—pangakong para sa kinabukasan ng kanyang anak. Hindi niya pinili ang pag-alis dahil madali; pinili niya ito dahil kailangan. Sa bansang kanyang pupuntahan, may trabaho, may sahod, at may pag-asang mababago ang buhay ng pamilyang iiwan niya.

Lumapit si Mika, ang kanyang pitong taong gulang na anak, may hawak na laruan na kupas na ang pintura. Tahimik lamang itong tumingin sa ina, parang sinisipsip ang bawat sandali bago ang pamamaalam. Hinaplos ni Lina ang buhok ng bata at ngumiti, pilit tinatakpan ang takot na bumabalot sa kanyang dibdib. “Magiging maayos ang lahat,” bulong niya, hindi lamang para kay Mika kundi para rin sa sarili. Sa kanyang isipan, malinaw ang plano—magpapadala ng pera, mag-iipon, at uuwi para sa mas magandang bukas.

Sa kabilang kwarto, naroon si Ramon, ang asawa ni Lina. Tahimik siyang nakaupo, tila walang imik sa bigat ng sandali. Matagal na silang magkasama, at sa kabila ng mga kakulangan, naniwala si Lina na mapagkakatiwalaan niya ang ama ng kanyang anak. Ilang beses niyang inulit ang bilin—alagaan si Mika, tiyaking may pagkain, may pasok sa paaralan, at may pagmamahal na sapat para sa mga araw na wala siya. Tumango si Ramon, maikli ang sagot ngunit sapat na para kay Lina noon.

Hindi alam ni Lina na sa likod ng mga pangakong iyon ay may mga bitak na unti-unting lalawak. Sa komunidad, may mga bulong-bulungan—mga matang nakakapansin sa mga bagay na pinipiling hindi makita ng isang inang umaasang magiging maayos ang lahat. Ngunit pinili ni Lina ang tiwala, dahil iyon lang ang meron siya sa oras ng pag-alis. Sa huling yakap, pinigilan niya ang luha at iniwan ang bahay na may mabigat na puso ngunit matatag na hakbang.

Sa unang mga buwan sa ibang bansa, abala si Lina sa trabaho. Mahahabang oras, pagod na katawan, at homesickness ang kanyang araw-araw na kasama. Ngunit sa tuwing darating ang sahod, masaya niyang ipinapadala ang pera. May mensahe para kay Mika—tanong kung kumain na, kung masaya sa eskwela, kung okay lang. Sa kabilang linya, may mga sagot na maikli ngunit sapat upang mapawi ang kanyang pangamba. O iyon ang kanyang inakala.

Sa bahay na iniwan ni Lina, nagbago ang ritmo ng buhay. Unti-unting nawala ang dating kaayusan. Si Ramon ay madalas umalis, at sa mga gabing wala siya, may ibang presensya sa bahay—isang babaeng may matalim na tingin at malamig na tinig. Siya ang kabit, ang lihim na unti-unting naging bahagi ng araw-araw. Sa simula, panandalian lamang ang pagdalaw, ngunit kalaunan ay tila siya na ang may hawak ng tahanan.

Si Mika ay tahimik na bata. Natuto siyang umiwas, magkulong sa kwarto, at maghintay. Sa hapag-kainan, may mga gabing kaunti ang pagkain, at may mga araw na wala. Kapag nagtanong siya, may sagot na puno ng iritasyon—“Mamaya na,” o “Wala tayong pera.” Hindi niya maintindihan kung bakit, dahil alam niyang nagpapadala ang kanyang ina. Ngunit ang pera ay may ibang direksyon na tinatahak, at ang bata ay naiwan sa gilid ng mesa, gutom at naguguluhan.

Dumating ang mga araw na si Mika ay pumapasok sa paaralan na walang baon. Tahimik siyang umuupo sa sulok, pinipigilan ang sikmurang kumakalam. May mga kaklase na nag-aabot ng pagkain, may mga guro na napapansin ang panghihina niya, ngunit wala pang malinaw na sagot. Sa bahay, ang kabit ay may malamig na tingin—para sa kanya, si Mika ay paalala ng isang buhay na hindi niya pinili, isang batang sagabal sa kanyang inaasam.

Sa tuwing tatawag si Lina, sinisikap ni Mika na ngumiti sa boses. Ayaw niyang mag-alala ang ina. Natuto siyang magsinungaling sa murang edad—“Busog po ako,” “Okay lang po ako.” Sa kabilang linya, may inang napapawi ang takot sa bawat kasinungalingang iyon, hindi alam na ang kanyang tiwala ay unti-unting nagiging sugat sa puso ng kanyang anak.

Habang tumatagal, lalong lumalala ang sitwasyon. Ang kabit ay hindi lamang malamig; naging mapang-api. May mga utos na mabibigat para sa isang bata, may mga salitang sugat kung tumama sa puso. Si Ramon, sa halip na tumindig, ay nanahimik—isang katahimikang kasingbigat ng pagkukulang. Ang ama na dapat ay tagapagtanggol ay naging saksi na piniling pumikit.

Isang gabi, habang tahimik ang bahay, nakaupo si Mika sa sahig, hawak ang basong may kaunting tubig. Ang sikmura niya ay kumakalam, ang lalamunan ay tuyo, at ang puso ay mabigat. Tumingin siya sa bintana at naalala ang yakap ng kanyang ina sa umagang umalis ito. Sa murang isip, may tanong na hindi niya masagot—bakit ganito, at kailan matatapos?

Sa malayong bansa, may inang biglang nagising sa gitna ng gabi, pawis ang noo at kabog ang dibdib. May panaginip siyang hindi malinaw—isang batang nakaupo sa dilim, naghihintay. Pinilit niyang iwaksi ang pangamba at bumalik sa trabaho kinabukasan. Hindi pa niya alam na ang pakiramdam na iyon ay hindi basta panaginip, kundi isang tahimik na sigaw na humihingi ng tulong.

Ang kabanatang ito ay simula pa lamang. Sa likod ng tiwala ng isang ina at ng pangakong binuo ng pag-alis, may katotohanang unti-unting lilitaw—isang katotohanang maglalantad sa sakit ng pagtataksil, sa gutom na hindi lamang ng tiyan kundi ng pagmamahal, at sa tanong kung hanggang saan ang kayang tiisin ng isang bata. Sa susunod na mga araw, ang katahimikan ay mababasag, at ang mga lihim ay hahanap ng liwanag.