KABANATA 1: ANG MATANDANG MAY SAKO

Sa harap ng napakalaking gusali ng Golden Crest Bank, huminto ang isang matandang lalaki. Nakasuot siya ng kupas na sombrero, may butas ang tsinelas, at pasan ang isang lumang sako na tila ba naglalaman ng buong buhay niya. Ang kanyang buhok ay puting-puti na, at ang mukha’y bakas ang mga taon ng hirap, ngunit ang kanyang mga mata—ang mga iyon ay kakaiba. Malalim. Tahimik. Parang may alam na lihim ang mundo.

“Hoy, Tay, bawal tumambay dito.”

Napalingon ang matanda. Isang guwardiya ang nakatayo sa kanyang harapan, matangkad, bata, at may halong pagkainis sa boses. Tiningnan siya mula ulo hanggang paa, saka napailing.

“May aasikasuhin lang ako,” mahinahong sagot ng matanda. “May appointment ako sa loob.”

Hindi napigilan ng guwardiya ang mapangutyang tawa. “Appointment? Sa loob? Tay, ito bangko, hindi charity. Baka nagkamali kayo ng pinuntahan.”

May ilang empleyado ang napalingon. Dalawang teller ang nagbulungan, may isang kliyenteng napangisi habang pinagmamasdan ang matanda na para bang palabas lamang sa kalye.

“Hintayin n’yo lang po ako,” mariing sabi ng matanda. “Sandali lang.”

Ngumisi ang guwardiya. “Sige nga. Sino ka bang pakay mo?”

Huminga nang malalim ang matanda. Hawak pa rin niya ang sako na parang iyon lamang ang natitirang sandigan niya sa mundo.

“Ako ang may-ari ng bangkong ito.”

Sa isang iglap, tumahimik ang paligid—at pagkatapos ay sumabog sa tawanan.

“HAHAHA!” sigaw ng isang empleyado.
“Grabe, Tay, umaga pa pero lasing ka na ata!” biro ng isa.
“Kung ikaw ang may-ari, ako ang presidente ng bansa!” dagdag pa ng isang kostumer.

Namula ang pisngi ng guwardiya sa kakatawa. “Tay, tama na. Nakakaabala na kayo. Kung wala kayong gagawin dito, kailangan ko kayong paalisin.”

Hindi gumalaw ang matanda. Hindi rin siya nagalit. Sa halip, marahan siyang ngumiti—isang ngiting hindi nila maipaliwanag, isang ngiting tila sanay na sa pagmamaliit.

“Anak,” sabi niya sa guwardiya, “matagal na akong hinuhusgahan ng mga mata. Sanay na ako.”

Lalong nag-init ang dugo ng guwardiya. “Hindi ko trabaho ang makinig sa drama. Lumabas na po kayo.”

Sa loob ng bangko, palabas mula sa elevator, may isang babaeng naka-formal suit. Siya si Melissa Cruz, branch manager ng Golden Crest Bank. Napansin niya ang kumpol ng mga tao at ang matandang may sako sa gitna.

“Ano’ng nangyayari rito?” tanong niya.

“Ma’am,” agad na sagot ng guwardiya, “may matandang nagpapanggap na may-ari ng bangko.”

Napatingin si Melissa sa matanda. Mula sa unang tingin pa lang, malinaw sa kanya: pulubi. O kung hindi man, isa lamang sa mga nawawalang kaluluwa sa lungsod.

“Tay,” malamig niyang wika, “huwag po kayong magdulot ng gulo rito. Kung kailangan ninyo ng tulong, may tamang ahensya para diyan.”

“Tulong?” mahinang ulit ng matanda. “Hindi ako humihingi ng tulong.”

“Kung gano’n,” sagot ni Melissa, “maari po ba kayong umalis? May mga kliyente kaming kailangang asikasuhin.”

Saglit na tumingin ang matanda sa paligid—sa marmol na sahig, sa malalaking salamin, sa logo ng bangko na siya mismo ang pumili ng disenyo, tatlumpung taon na ang nakalilipas. Parang kahapon lang, nakasuot siya ng maayos na suit, pinapalakpakan ng mga investor, pinupuri ng media bilang visionary.

Ngayon, isa na lamang siyang katawa-tawa sa paningin ng lahat.

“Bago ako umalis,” wika niya, “maaari bang ipatawag ninyo si Attorney Ramon Velasco?”

Napatigil si Melissa. Ang pangalang iyon ay hindi basta-basta. Isa itong senior legal advisor ng Golden Crest—halos hindi nakikita sa branch na ito.

“Bakit mo siya kilala?” tanong niya, hindi sinasadyang mawala ang “po” sa kanyang pananalita.

“Sabihin mo lang,” sagot ng matanda. “Sabihin mong nandito na si Elias Monteverde.”

Muling nagtawanan ang mga tao. Ngunit si Melissa ay hindi natawa. May kung anong kumurot sa kanyang sikmura. Ang pangalang iyon… parang pamilyar. Sobrang pamilyar.

“Ma’am?” tawag ng isang teller. “Okay lang ba kayo?”

Nilunok ni Melissa ang laway. “Guwardiya,” utos niya, “samahan mo muna siya sa upuan. Tatawag ako.”

“Ma’am—” protesta ng guwardiya.

“Gawin mo.”

Umupo ang matanda sa isang sulok, hawak pa rin ang sako. Ilang minuto ang lumipas. Tahimik na ang bangko, ngunit may tensyon sa hangin na hindi maipaliwanag.

Pagbalik ni Melissa, maputla ang kanyang mukha.

“Lahat,” nanginginig ang boses niya, “paki-clear ang lobby.”

“Ha?” sabay-sabay na tanong.

Maya-maya, bumukas ang pinto ng bangko. Isang matandang lalaki na naka-amerikana ang pumasok, kasama ang dalawang executive. Pagkakita niya sa matandang may sako, bigla siyang napatigil.

“Sir…?” mahina niyang sambit.

Tumayo ang matanda. Inayos ang sombrero. Diretso ang tindig.

“O, Ramon,” sabi niya. “Matagal-tagal din.”

Parang tinamaan ng kidlat ang mga taong nakarinig. Ang guwardiya ay nanigas. Si Melissa ay halos mapaupo sa sahig.

Lumapit si Attorney Velasco at yumuko nang bahagya. “Pasensya na po, Sir Elias. Hindi namin alam na kayo na pala ang darating ngayon.”

Sa sandaling iyon, unti-unting naglaho ang mga ngiti, ang halakhak, ang pangmamaliit. Napalitan iyon ng takot at pagsisisi.

Ang matandang tinawanan nila…
ang lalaking may sako…

siya pala ang nag-iisang may-ari ng Golden Crest Bank.

At iyon pa lamang ang simula ng kanilang pagbabayad sa kasalanan ng paghusga.