LALAKI BINALIKAN SA BARUNG-BARONG ANG DATING NOBYA NA INIWAN NIYA NG 10 YEARS

KABANATA 1: ANG BALIK NA HINDI INAASAHAN

Iyon ang bilang ng mga panahong lumipas mula nang huling makita ni Rafael Montecillo ang barung-barong sa gilid ng riles—at ang babaeng minsang minahal niya roon. Ngayon, muli siyang nakatayo sa parehong lugar, ngunit siya na ay ibang tao na.

Nakaparada ang itim na SUV sa may dulo ng makitid na eskinita. Kaagapay ng alikabok at ingay ng tren, bumaba si Rafael suot ang mamahaling suit at relong kuminang sa ilalim ng araw. Hindi siya bagay sa lugar—at alam niya iyon. Ang mga batang naglalaro ng holen ay napahinto, ang mga tsismosa sa gilid ng tindahan ay napatingin, at may ilan pang napabulong, “Sino ‘yon?”

Huminga nang malalim si Rafael. Bumalik sa kanya ang amoy ng usok, kanal, at tuyong kahoy—mga amoy na minsan ay tinawag niyang bahay. Dati.

Sampung taon na ang nakalipas, iniwan niya ang lugar na ito nang walang lingon. Iniwan niya si Luna.

Naalala pa rin niya ang huling gabing iyon. Umiiyak si Luna, yakap ang manipis na kumot, habang sinasabi niya ang mga salitang akala niya noon ay tama.

“Hindi kita kayang dalhin sa mundong gusto ko,” sabi niya noon. “Mahirap ka. Mahirap tayo.”

Ngayon, ang mga salitang iyon ay parang tinik sa dibdib niya.

Dahan-dahan siyang naglakad papasok sa looban. Ang mga barung-barong ay halos pareho pa rin—yero na kinakalawang, dingding na gawa sa pinagtagpi-tagping kahoy, bubong na tinatakpan ng tarpaulin. Ngunit may isang bagay na nagbago: mas tahimik ang lugar. Mas mabigat.

Huminto siya sa harap ng isang maliit na barung-barong sa dulo. Ang pinto’y yari sa lumang plywood, may bakas ng baha at apoy. Dito siya huling nagpaalam—kung maituturing mang paalam ang biglaang pag-alis.

Kumatok siya.

Walang sumagot.

Muling kumatok si Rafael, mas malakas. “Luna?” tawag niya, halos pabulong.

Narinig niya ang kaluskos sa loob. Ilang segundo ang lumipas bago bumukas ang pinto.

Isang babae ang tumambad—payat, maputla, may mga linya ng pagod sa mukha. Ang dating mahahabang buhok ay ngayon ay nakatali na lamang. Ngunit ang mga mata… ang mga matang minsang minahal niya… iyon pa rin.

“Rafael?” halos pabulong na sambit ni Luna, parang multong nakita.

Nanikip ang dibdib ni Rafael. “Luna,” mahinang tugon niya. “Ako nga.”

Matagal silang nagtitigan. Walang galit sa mata ni Luna—kundi pagtataka at isang pagod na pagtanggap. Para bang matagal na niyang inilibing ang lalaking ito sa alaala.

“Ano’ng ginagawa mo rito?” tanong ni Luna sa wakas.

“Bumalik ako,” sagot niya. “Para sa’yo.”

Isang mapait na ngiti ang sumilay sa labi ni Luna. “Sampung taon kang nawala. Akala ko patay ka na.”

Masakit ang bawat salita, ngunit tinanggap iyon ni Rafael. “Marami akong gustong ipaliwanag.”

“Hindi na kailangan,” mabilis na sagot ni Luna. “Wala na tayong dapat pag-usapan.”

Ngunit sa likod niya, may umubo.

Isang batang babae, mga walong taong gulang, ang sumilip mula sa loob ng barung-barong. Payat, ngunit maliwanag ang mga mata. May hawak na lumang lapis at papel.

“Sino po siya, Nanay?” tanong ng bata.

Parang binagsakan ng bato ang dibdib ni Rafael. Nanay.

Lumingon si Luna sa bata at marahang ngumiti. “Wala ‘yan, anak. Bumalik ka muna sa loob.”

Ngunit hindi maiwasang tumingin ang bata kay Rafael. At sa titig na iyon, may kung anong pamilyar—isang anyong hindi niya maitanggi.

“Luna…” nanginginig ang boses ni Rafael. “Siya ba—”

“Huwag,” mariing putol ni Luna. “Wala kang karapatang magtanong.”

Tumahimik si Rafael. Hindi niya alam kung alin ang mas masakit—ang posibilidad o ang katiyakan na nararamdaman niya.

“Aalis na ako,” sabi ni Luna. “May trabaho pa ako.”

“Kailangan kong bumawi,” giit ni Rafael. “May kaya na ako ngayon. Maaari kitang ilayo rito. Kayong dalawa.”

“Hindi kami bagay sa mundo mo,” malamig na tugon ni Luna—mga salitang eksaktong katulad ng sinabi niya sampung taon na ang nakalipas.

Tinamaan siya ng sariling mga salita.

“Hindi na kita kailangan,” dagdag ni Luna. “Pero kung may konsensya ka pa, hayaan mo na kaming mamuhay nang tahimik.”

Isinara niya ang pinto.

Nanatiling nakatayo si Rafael sa harap ng barung-barong, habang papalayo ang tunog ng tren. Sa unang pagkakataon sa loob ng sampung taon, naramdaman niya ang tunay na bigat ng kanyang iniwan.

Ngunit sa ilalim ng barung-barong na iyon, may isang lihim na unti-unting maglalantad ng katotohanang babago sa lahat—lalo na sa kanya.

Ang pagbabalik ni Rafael ay hindi simula ng pagtakas…
kundi simula ng pagbabayad.