Malas ang pulis na ito dahil ang sinita at tinakot niya ay isang retiradong lolo ng espesyalna yunit

KABANATA 1: Ang Matandang May Tahimik na Tindig

Tahimik ang kalsada ng Barangay San Isidro noong gabing iyon. Ilang poste lamang ng ilaw ang gumagana, at ang karamihan sa mga tindahan ay sarado na. Sa gilid ng kalsada, mabagal na naglalakad ang isang matandang lalaki na may hawak na maliit na supot ng tinapay. Bahagyang kuba ang likod, puti na ang buhok, at simple ang suot—isang lumang polo at kupas na pantalon. Sa unang tingin, isa lamang siyang ordinaryong lolo na pauwi na matapos bumili ng hapunan.

Hindi niya alam na sa gabing iyon, masusubok ang katahimikan ng kanyang pagreretiro.

Sa kabilang dulo ng kalsada, naka-park ang isang mobile patrol. Lumabas ang isang pulis na may matigas na tindig at may bahid ng kayabangan sa kilos. Si PO1 Marco Delgado, bago pa lamang sa presinto ngunit kilala sa pagiging istrikto—o sa totoo lang, sa pagiging mapangmata. Para sa kanya, ang uniporme ay nagbibigay ng awtoridad na hindi dapat kinukwestiyon, lalo na ng mga karaniwang mamamayan.

Napansin ni Delgado ang matandang lalaki na naglalakad nang mabagal. Hindi ito mukhang kriminal, ngunit sa isip ng pulis, sapat na ang “kahina-hinala” para manghimasok. Lumapit siya, kumatok sa baton na hawak, at nagsalita nang malamig.

“Hoy, lolo. Saan ka galing?” tanong niya, walang pagbati at walang paggalang.

Huminto ang matanda at dahan-dahang tumingin sa pulis. Ang kanyang mga mata ay hindi takot, bagkus ay kalmado—parang sanay na sa ganitong sitwasyon. “Bumili lang ng tinapay, iho,” mahinahon niyang sagot.

Hindi nagustuhan ni Delgado ang tono. Para sa kanya, ang kalmadong pagsagot ay tila paghamon. “May curfew dito ah. Hindi mo ba alam ’yan?” dagdag niya, kahit alam niyang wala namang opisyal na curfew sa barangay.

“Alam ko,” sagot ng lolo. “At may karapatan din akong maglakad pauwi.”

Bahagyang umismid ang pulis. “Ang dami mong alam, ha. Baka gusto mong sumama sa presinto para doon ka magpaliwanag.”

Sa sandaling iyon, may kakaibang pagbabago sa tindig ng matanda. Hindi siya umangat o umatras, ngunit ang paraan ng kanyang pagtayo ay tila naging mas matatag. Parang biglang nawala ang bigat ng edad sa kanyang balikat. Ang supot ng tinapay ay nanatiling hawak, ngunit ang kanyang mga mata ay mas naging matalas.

“Hindi kailangan,” sagot niya. “Wala akong ginagawang masama.”

Lumapit pa si Delgado, halos magkadikit na ang kanilang mukha. “Huwag mo akong subukan, lolo. Isang tawag ko lang, pwede kitang ipadetain.”

May ilang residente ang sumilip mula sa kanilang mga bintana. Ramdam nila ang tensyon, ngunit walang naglakas-loob na manghimasok. Sa kanilang paningin, isa lamang itong pulis na sinisita ang isang matanda—isang pangkaraniwang eksena na mas mabuting huwag pakialaman.

Ngunit hindi pangkaraniwan ang lalaking iyon.

Dahan-dahang huminga ang lolo, malalim at kontrolado. Isang ugaling matagal na niyang natutunan, noong ang maling paghinga ay maaaring ikamatay. “Iho,” wika niya, hindi tinaasan ang boses, “mas mabuting maghinay-hinay ka sa pananalita mo.”

Napatawa si Delgado, isang maikling tawang puno ng pangmamaliit. “Ano ka, mananakot? Tingnan mo nga sarili mo.”

Sa loob-loob ng matanda, may mga alaala ang biglang nagising—mga gabi sa bundok, mga operasyong walang pangalan, mga utos na hindi kailanman naisulat sa papel. Matagal na niyang iniwan ang mundong iyon. Pinili niya ang katahimikan, ang pagiging isang karaniwang lolo. Ngunit ang disiplina, ang prinsipyo, at ang kakayahang kumalma sa gitna ng tensyon—hindi iyon kailanman nawala.

“Hindi ako nananakot,” sagot niya. “Pinapaalalahanan lang kita.”

Nainis si Delgado. Inabot niya ang braso ng lolo, bahagyang hinila. “Sumama ka na. Ayoko ng pasikot-sikot.”

Sa isang iglap na halos hindi napansin ng mga nakatingin, gumalaw ang matanda. Hindi mabilis, hindi marahas, ngunit eksakto. Bahagya niyang inikot ang pulso ni Delgado—isang simpleng galaw na may tamang anggulo at tamang puwersa. Napasinghap ang pulis at napabitaw, hindi dahil sa sakit, kundi dahil sa gulat.

“Anong—?” napaatras si Delgado.

Tumahimik ang paligid. Ang mga nakasilip sa bintana ay napamulagat. Ang matandang kanina’y akala nila’y mahina ay nakatayo pa rin sa parehong pwesto, hawak pa rin ang supot ng tinapay, ngunit ngayon ay may awtoridad na hindi nagmumula sa uniporme.

“Huwag mo akong hawakan,” mariing sabi ng lolo. Hindi siya sumigaw, ngunit ang bigat ng kanyang boses ay sapat upang mapatahimik ang paligid.

Napalunok si Delgado. “Sino ka ba talaga?” tanong niya, ngayon ay may halong pag-aalinlangan.

Ngumiti ang matanda, isang ngiting may halong pagod at alaala. “Isa lang akong retiradong lolo,” sagot niya. “Matagal na akong tapos sa serbisyo.”

“Anong serbisyo?” giit ng pulis.

Hindi agad sumagot ang matanda. Tumingin siya sa madilim na langit, saka muling ibinalik ang tingin kay Delgado. “Sa mga lugar na hindi mo kailangang puntahan,” maikli niyang sabi.

Sa sandaling iyon, may dumating na isa pang pulis mula sa patrol car. Tiningnan niya ang eksena, saka ang matanda. Biglang nagbago ang kanyang mukha—parang may naalala. Lumapit siya at bumulong kay Delgado, ang boses ay halos hindi marinig.

“Pare… kilala ’yan. Huwag ka nang makialam.”

Namutla si Delgado. “Ano’ng ibig mong sabihin?”

“Retirado ’yan,” sagot ng kasamahan. “Dating espesyal na yunit. Matagal na. Tahimik lang ’yan, pero huwag mong subukan.”

Hindi na nagsalita ang matanda. Tahimik niyang dinampot ang supot ng tinapay na muntik nang mahulog, saka tumalikod. Sa bawat hakbang palayo, muling bumalik ang anyo ng isang karaniwang lolo—mabagal, tahimik, at walang yabang.

Naiwan si Delgado na nakatayo, pawis ang palad at magulo ang isipan. Sa unang pagkakataon mula nang isuot niya ang uniporme, naramdaman niya ang bigat ng isang aral na hindi itinuturo sa akademya.

May mga taong hindi mo dapat maliitin. May mga laban na hindi mo nakikita. At may mga lalaking piniling manahimik—hindi dahil mahina sila, kundi dahil sapat na ang kanilang nagawa.

Sa gabing iyon, tahimik na umuwi ang retiradong lolo. Ngunit ang gabing iyon din ang simula ng isang kwentong muling magbubukas ng mga lihim na matagal nang nakabaon. Dito nagsimula ang lahat—sa isang simpleng sita, at sa isang pulis na minamalas dahil ang kanyang sinita ay hindi basta-basta.