Milyonaryo Nagkunwaring Mahirap Pagbalik sa Bahay para Subukan ang Pamilya—Nagulat Siya

KABANATA 1: ANG PAGBALIK

Tahimik ang umaga nang bumaba si Ramon Delgado mula sa lumang bus na huminto sa gilid ng kalsada. Suot niya ang kupas na polo, may butas ang manggas, at isang pares ng tsinelas na tila ilang taon nang nilakad ang alikabok ng probinsya. Sa unang tingin, wala kang makikitang bakas ng yaman sa kanya. Ngunit sa likod ng simpleng anyo, si Ramon ay isang lihim na milyonaryo—isang negosyanteng nagtagumpay sa Maynila at sa ibang bansa, ngunit piniling bumalik sa kanyang pinagmulan na may ibang layunin.

Labinlimang taon ang lumipas mula nang huli siyang umuwi sa baryong ito. Labinlimang taon ng sakripisyo, pagkadapa, at tagumpay. Umalis siya noon na halos walang-wala, dala lamang ang pangarap na iahon ang sarili sa kahirapan. Ngayon, bumalik siya hindi bilang matagumpay na negosyante, kundi bilang isang lalaking gustong subukan ang katapatan at pagmamahal ng pamilyang matagal niyang iniwan.

Habang naglalakad si Ramon sa makitid na daan papunta sa kanilang lumang bahay, unti-unting bumalik ang mga alaala. Ang mga punong mangga sa gilid ng kalsada, ang mga batang naglalaro ng tumbang preso, at ang amoy ng nilulutong ulam mula sa mga bahay-bahay ay tila hindi nagbago. Ngunit sa kanyang dibdib, may bigat na hindi maipaliwanag—halo ng pananabik at takot sa maaaring matuklasan.

Ang bahay ng pamilya Delgado ay nakatayo pa rin, ngunit halatang niluma na ng panahon. Yero ang bubong na may kalawang, kahoy ang dingding na may bitak-bitak, at ang bakuran ay tinubuan ng damo. Huminto si Ramon sa tapat ng gate at huminga nang malalim. Dito siya lumaki. Dito siya unang natutong mangarap. At dito rin niya malalaman kung may saysay pa ang salitang “pamilya.”

Pinili niyang magkunwaring bigo sa Maynila. Sa kanyang isip, kung babalik siyang may dala-dalang kotse, mamahaling damit, at balitang milyonaryo siya, iba ang magiging trato sa kanya. Gusto niyang makita ang totoo—kung tatanggapin pa rin ba siya kahit wala na siyang maibigay, kahit isa na lamang siyang pabigat sa mata ng iba.

Dahan-dahan niyang binuksan ang gate. Tumunog ang kalawangin nitong bisagra, at agad siyang napatingin sa pinto ng bahay. Ilang sandali pa, bumukas iyon. Lumabas ang isang babaeng may edad na, payat, at halatang napagod ng buhay. Si Aling Rosa—ang kanyang ina.

“Ramon?” mahina nitong sambit, tila hindi makapaniwala sa nakikita.

“Opo, Nay,” sagot niya, pilit pinatatatag ang boses. “Umuwi na po ako.”

Saglit na natigilan si Aling Rosa bago lumapit at mahigpit siyang niyakap. Walang tanong, walang reklamo. Luha lamang ang tumulo sa pisngi ng matanda. Sa sandaling iyon, nakaramdam si Ramon ng kirot sa dibdib. Sa kabila ng kanyang plano, hindi niya inaasahan ang ganitong mainit na pagtanggap.

Ngunit hindi pa rito nagtatapos ang pagsubok.

Maya-maya, lumabas din ang kanyang nakababatang kapatid na si Lito. May hawak itong cellphone, at bahagya lamang tumango nang makita siya. “Kuya, umuwi ka pala,” malamig na sabi nito. “Akala ko kung nasaan ka na.”

Napansin ni Ramon ang pagbabago. Dati, si Lito ang pinaka-malapit sa kanya. Ngayon, may distansyang hindi niya maintindihan. Hindi siya nagtanong. Tahimik lamang siyang ngumiti.

“Pasok ka,” sabi ni Aling Rosa. “Kumain ka muna. Siguro pagod ka sa biyahe.”

Sa loob ng bahay, simple ang lahat. Isang lamesang kahoy, ilang upuang plastik, at isang maliit na altar sa sulok. Umupo si Ramon at tumingin sa nakahain—tuyo at kanin. Walang espesyal, ngunit ramdam niya ang malasakit.

Habang kumakain, nagsimulang magtanong ang ina. “Kumusta ang Maynila, anak? Nakahanap ka ba ng maayos na trabaho?”

Sandaling nag-isip si Ramon bago sumagot. “Hindi po naging maganda, Nay. Nagsara ang pinapasukan ko. Wala po akong naipon.”

Tumahimik ang paligid. Napatingin si Lito sa kanya, bahagyang napataas ang kilay. “Ibig mong sabihin, wala kang pera?” diretsong tanong ng kapatid.

“Oo,” sagot ni Ramon, tapat ngunit may tinatagong katotohanan.

Napabuntong-hininga si Lito. “Eh paano ‘yan? Hirap na nga tayo dito. Dagdag ka pa.”

Parang may humampas sa dibdib ni Ramon. Ngunit hindi siya nagsalita. Ito ang gusto niyang makita—ang tunay na reaksyon, ang totoo sa likod ng mga ngiti.

Ngunit si Aling Rosa ay agad sumagot. “Anong sinasabi mo? Anak ko ‘yan. Kahit ano pa ang kalagayan niya, may lugar siya dito.”

Tahimik si Ramon, ngunit sa loob-loob niya ay may gumuhong pader. Hindi pa tapos ang kanyang pagsubok, alam niya iyon. Marami pa siyang kailangang makita at maranasan. Ang pagbabalik na ito ay simula pa lamang ng isang mas malalim na katotohanan—tungkol sa pamilya, sa sarili, at sa tunay na kahulugan ng yaman.

At sa gabing iyon, habang nakahiga siya sa lumang kama na minsan na niyang tinulugan noong bata pa siya, iisa lamang ang malinaw sa kanyang isipan: ang desisyong magkunwaring mahirap ay magbabago hindi lamang sa pananaw niya sa kanyang pamilya, kundi pati sa kanyang sariling puso. Ang Kabanata 1 ng kanyang pagbabalik ay nagsimula na, at ang mga susunod na araw ay magbubunyag ng mga lihim na hindi kayang bilhin ng pera.