NAKAKAIYAK ANG SINAPIT NI MAYOR NA HINDI NASILAW SA PERA

Kabanata 1: Ang Alok

Tahimik ang bayan ng San Isidro tuwing madaling-araw. Sa mga oras na iyon, tanging huni ng mga kuliglig at mahinang ugong ng hangin ang maririnig sa paligid ng munisipyo. Sa ikalawang palapag ng lumang gusali, nakabukas pa rin ang ilaw sa opisina ng alkalde. Doon, nakaupo si Mayor Daniel Reyes, nakatungo sa makapal na bunton ng papeles—mga reklamo ng mamamayan, kahilingan ng magsasaka, at ulat ng pondo ng bayan na pilit niyang pinagkakasya.

Pitong taon na siyang mayor, ngunit hindi kailanman naging magaan ang kanyang tungkulin. Kung tutuusin, mas lalong bumigat ang pasanin niya dahil sa isang prinsipyo na hindi niya kailanman binitawan: hindi siya magbebenta ng konsensiya, kailanman.

“Mayor, baka puwede na po kayong umuwi,” mahinang sabi ni Lina, ang kanyang sekretarya, habang hawak ang tasa ng malamig na kape. “Gabi na po.”

Ngumiti si Mayor Daniel, pagod ngunit taimtim. “Mauna ka na, Lina. Tatapusin ko lang itong kontrata ng kalsada.”

Umalis si Lina na may halong pag-aalala. Alam niyang hindi basta-basta ang proyektong iyon—isang malaking kalsadang magdudugtong sa bayan sa probinsiya. Maraming interesadong kumpanya, at mas marami ang may ibang motibo.

Ilang minuto pa ang lumipas nang may marahang kumatok sa pinto.

“Pasok,” ani ng mayor, hindi inaalis ang tingin sa dokumento.

Bumukas ang pinto at pumasok ang isang lalaking naka-itim na barong, makintab ang sapatos, at may ngiting hindi mabasa kung totoo o huwad. Siya si Ramon Villaverde, kinatawan ng isang malaking construction firm na kilala hindi lamang sa bilis ng paggawa, kundi pati sa mga bulung-bulungan ng suhulan.

“Magandang gabi, Mayor,” magalang nitong bati. “Pasensya na po sa abala.”

“Gabi na, Ginoong Villaverde,” sagot ni Mayor Daniel habang tumingin sa kanya. “Ano ang sadya ninyo?”

Umupo si Ramon nang hindi hinihintay ang paanyaya. Marahan niyang inilapag ang isang maleta sa mesa—isang kilos na agad ikinabigat ng dibdib ng mayor.

“Diretso na po ako,” wika ni Ramon. “Alam naming kayo ang pipirma sa kontrata ng kalsada. Gusto lang naming ipakita ang aming pagpapahalaga.”

Binuksan niya ang maleta. Sa loob nito ay salansan ng salaping papel—makapal, bago, at mabango pa ang amoy.

Hindi kumurap si Mayor Daniel. Sa halip, marahan niyang isinara ang maleta at itinulak palayo.

“Hindi ko kailangan niyan,” mariin niyang sabi. “Kung kwalipikado ang kumpanya ninyo, manalo kayo sa tamang proseso.”

Nagbago ang anyo ni Ramon—mula sa ngiti patungo sa malamig na tingin. “Mayor,” sabi niya sa mas mababang tinig, “lahat po ng bayan ay may ganitong kasunduan. Para rin po ito sa ikabubuti ng lahat.”

“Hindi,” sagot ng mayor. “Para ito sa ikabubuti ng iilan.”

Tumayo si Ramon at dahan-dahang inayos ang kanyang barong. “Sayang,” aniya. “Marami pa naman sanang puwedeng mangyari sa inyong karera.”

Tahimik na lumabas ang lalaki, iniwan ang opisina na tila mas malamig kaysa kanina.

Napabuntong-hininga si Mayor Daniel. Alam niyang sa pagtanggi niya, hindi lamang pera ang tinanggihan niya—kundi pati ang kapayapaan ng kanyang buhay.

Kinabukasan, mabilis na kumalat ang balita. May mga bulong-bulungan sa palengke, sa terminal ng jeep, at kahit sa loob ng munisipyo. May mga kasamahang opisyal na biglang umiwas sa kanya. May mga proyektong biglang naantala. At may mga liham na walang lagda na dumarating sa kanyang bahay tuwing gabi.

“Mag-ingat ka,” babala ng kanyang asawa na si Maria, habang pinagmamasdan ang mga anak nilang natutulog. “Hindi lahat ng kalaban ay hayag.”

Ngumiti si Mayor Daniel at hinawakan ang kamay ng asawa. “Kung matatakot ako, sino pa ang lalaban para sa bayan?”

Ngunit sa loob-loob niya, may bahagyang pangamba. Hindi para sa sarili—kundi para sa kanyang pamilya at sa mga taong naniwala sa kanya.

Sa unang linggo ng pagkontra niya sa alok, isang imbestigasyon ang biglang isinampa laban sa kanya. Paratang ng katiwalian—isang bagay na kabaligtaran ng kanyang pagkatao. Alam niyang gawa-gawa iyon, ngunit alam din niyang sa mundo ng pulitika, ang kasinungalingan ay maaaring magmukhang katotohanan.

Habang papalubog ang araw sa bayan ng San Isidro, nakatayo si Mayor Daniel sa balkonahe ng munisipyo, tanaw ang mga taong patuloy na umaasa sa kanya.

“Hindi ako susuko,” bulong niya sa sarili.

Hindi niya alam na ang pasyang iyon ang magiging simula ng isang nakakaiyak na kapalaran—isang kwentong magpapatunay na sa mundong pinaghaharian ng pera, ang katapatan ay may mabigat na kabayaran.