Nawalan ng Makina ang Eroplano sa Bukid. Magsasaka ang Nagbigay ng Mga Utos sa Radyo.

KABANATA 1: Ang Tinig sa Gitna ng Bukid

Tahimik ang umaga sa malawak na bukirin ng Barangay San Mateo. Ang hamog ay dahan-dahang bumababa sa mga tanim na palay, at ang araw ay sumisilip pa lamang sa likod ng mga bundok. Si Mang Isko, isang limampu’t walong taong gulang na magsasaka, ay abala sa pag-aayos ng patubig. Sanay siya sa ganitong oras—maaga, payapa, at malayo sa ingay ng mundo.

Ngunit sa umagang iyon, may kakaibang tunog ang sumira sa katahimikan.

Isang malalim, paos na ugong mula sa itaas.

Napatingala si Mang Isko. Sa bughaw na langit, may eroplano—mababa ang lipad, at tila nawawala sa balanse. Hindi iyon karaniwang ruta. Hindi rin iyon karaniwang tunog.

“May mali,” bulong niya sa sarili.

Muling umalingawngaw ang ugong, mas mahina ngayon, mas putol-putol. At saka—isang biglang katahimikan. Parang may pinatay na makina sa ere.

Sa loob ng eroplano, nagkakagulo ang lahat.

“Engine failure! Nawalan tayo ng power!” sigaw ng piloto habang pilit kinokontrol ang manibela. Pawisan ang kanyang noo, at nanginginig ang kamay. Ang co-pilot ay mabilis na sinusuri ang mga gauge, ngunit pula ang ilaw—isa-isa, parang nagpaalam.

“Altitude decreasing!” sigaw ng isa.

Sa cabin, may mga pasaherong nagsisigawan, may umiiyak, may tahimik na napapadasal. Ang eroplano ay unti-unting bumababa, at sa ibaba nito—mga bukirin, puno, at makitid na kalsada.

“May makikita ba tayong pwedeng paglapagan?” tanong ng co-pilot, pilit pinapanatili ang kalmado.

Sumilip ang piloto. “May bukid… pero masyadong makitid. Walang runway.”

Sa lupa, hindi na inalis ni Mang Isko ang tingin sa eroplano. Sa loob ng maraming taon, may isang bagay siyang lihim na dala—isang lumang handheld radio na lagi niyang bitbit kapag nasa bukid. Hindi iyon pang-aliw. Hindi rin iyon laruan.

Isa iyong alaala.

Noong kabataan niya, bago siya naging magsasaka, isa siyang air force ground crew trainee. Hindi man siya naging piloto, kabisado niya ang mga tawag, ang mga utos, at ang wika ng ere. Isang aksidente ang nagtulak sa kanya pauwi sa bukid—at mula noon, nanahimik na ang kanyang nakaraan.

Ngunit ngayon, muling nagising ang tinig na iyon.

Mabilis niyang binuksan ang radio at inikot ang frequency—isang nakagawian niyang hindi naisip kung bakit. At biglang—

“Mayday, mayday… engine failure… nawawala ang kontrol…” basag-basag na boses mula sa radyo.

Nanlaki ang mata ni Mang Isko.

“Pilot ng aircraft na nasa ibabaw ng San Mateo,” mariin niyang sabi sa mikropono, kahit nanginginig ang kamay. “Naririnig n’yo ba ako?”

May ilang segundong katahimikan. At saka—

“Sino ‘to?” tugon ng piloto. “Hindi ito control tower.”

“Huwag n’yo nang itanong,” sagot ni Mang Isko, tumitingin sa direksyon ng bukid. “May bukid sa ibaba ninyo. Mahaba, patag sa gitna, pero may mga puno sa kanan. Kaya n’yo ‘yan.”

“Hindi ka namin kilala,” sagot ng co-pilot, halatang nag-aalinlangan. “Wala kaming clearance—”

“Kung gusto n’yong mabuhay ang mga sakay n’yo,” putol ni Mang Isko, “makinig kayo sa akin.”

Tahimik ang cockpit.

Tumingin ang piloto sa ibaba. Kita niya ang mga palayan, ang bahagyang bakanteng lupa sa gitna. Wala silang ibang pagpipilian.

“Sige,” sabi niya sa wakas. “Ano ang gagawin namin?”

Huminga nang malalim si Mang Isko. Sa sandaling iyon, hindi na siya magsasaka. Isa siyang tinig ng gabay.

“I-level n’yo ang pakpak,” utos niya. “Huwag kayong magmamadali. I-aim n’yo sa gitna ng bukid. May bahagyang hangin mula sa silangan—gamitin n’yo ‘yan.”

“Paano mo alam?” tanong ng piloto.

“Nararamdaman ko,” sagot ni Mang Isko. “At matagal na akong nakikinig sa langit.”

Sa cabin, huminto ang sigawan. Ang mga pasahero ay napatingin sa isa’t isa, ramdam ang pagbaba ng eroplano. May isang bata ang humawak sa kamay ng kanyang ina. May isang matanda ang pumikit at nagdasal.

“Landing gear?” tanong ng co-pilot.

“Ilabas n’yo,” sagot ni Mang Isko. “Pero huwag n’yong ibagsak. Kontrolado lang.”

Unti-unting bumababa ang eroplano. Ang lupa ay papalapit. Ang mga puno ay tila umaangat.

“May puno sa kanan!” sigaw ng piloto.

“Kaliwa ng kaunti,” agad na utos ni Mang Isko. “Huwag n’yong kakabahan. Kaya n’yo ‘yan.”

Sa bukid, huminto ang mga magsasaka. Lahat sila’y nakatingala, hindi makapaniwala sa nakikita. Ang eroplano ay halos sumayad na sa palayan.

“Ngayon,” sabi ni Mang Isko, mababa ngunit matatag. “Dahan-dahan n’yong ibaba.”

Isang malakas na tunog. Pag-uga. Alikabok at putik ang lumipad sa ere. Dumulas ang eroplano sa lupa—tumama ang pakpak sa mga palay, ngunit nanatiling buo ang katawan.

At saka—katahimikan.

Sa loob ng cockpit, napahawak ang piloto sa manibela, nanginginig. Buhay sila.

“Ligtas na kayo,” sabi ni Mang Isko sa radyo. “Huwag muna kayong gagalaw. May mga taong paparating.”

“Hindi ko alam kung paano kami magpapasalamat,” sagot ng piloto, paos ang tinig. “Sino ka?”

Ngumiti si Mang Isko habang ibinababa ang radyo. “Isa lang akong magsasaka,” bulong niya sa sarili. “Na minsan nang nakinig sa langit.”

Habang nagsisimulang magtakbuhan ang mga tao papunta sa eroplano, muling bumalik ang araw sa bukid. Ngunit sa araw na iyon, may isang lihim ang muling nabuhay—at isang kuwento ang nagsimula, mula sa isang tinig na hindi inaasahan, sa gitna ng palayan.

At dito nagsisimula ang alamat ng magsasakang nagligtas ng isang eroplano.