Tatlong Anak ang Yumaman sa Abroad — Pag uwi, Natagpuan ang Ina sa Barung barong

KABANATA 1: ANG BAHAY NA WALANG PINTUAN

Sa gitna ng dating masiglang baryo ng San Roque, may isang barung-barong na halos hindi na matawag na bahay. Yari sa pinagtagpi-tagping yero, karton, at sirang kahoy, nakatayo ito sa gilid ng estero na amoy lumang tubig at kalimutan. Dito nakatira si Aling Rosa—animnapu’t limang taong gulang, payat, kuba, at tila unti-unting nilalamon ng katahimikan.

Dating hindi ganito ang kanyang buhay.

Noon, ang bahay na ito ay may pintuan, may bintana, at may halakhakan. May tatlong batang nagtatakbuhan sa bakuran—sina Daniel, Marco, at Elena—ang kanyang mga anak. Kahit kapos sa pera, sagana sila sa sabay-sabay na hapunan at kwentuhan sa ilalim ng gasera.

Ngunit ang panahon ay may kakaibang paraan ng paglalayo ng mga tao.

Isa-isang umalis ang kanyang mga anak patungong ibang bansa—dala ang pangarap, pag-asa, at pangakong babalik. Una si Daniel sa Amerika, sumunod si Marco sa Middle East, at huli si Elena sa Europa. Bawat alis ay may yakap, may luha, at may pangakong, “Nanay, babalikan ka namin. Hindi ka namin pababayaan.”

Sa simula, totoo ang mga pangako.

May padalang pera. May tawag tuwing Linggo. May litrato ng magagarang gusali, bagong kotse, at magagarang damit. Ipinagmamalaki ng mga kapitbahay si Aling Rosa—ina ng mga anak na umasenso sa abroad.

Ngunit unti-unting humina ang tawag. Dumalang ang padala. Hanggang sa tuluyan nang nawala.

Hindi nagtanong si Aling Rosa. Hindi siya nagreklamo. Sa bawat gabing nagugutom, sinasabi niya sa sarili, “Busy lang sila.”

Hanggang sa isang bagyo ang dumating.

Isang malakas na unos ang sumira sa kanyang lumang bahay. Gumuho ang bubong. Tinangay ang mga gamit. Wala siyang malapitan. Wala siyang ipon. Ang mga kapitbahay ay kapwa rin kapos.

Doon nagsimula ang barung-barong.

Araw-araw, namumulot siya ng bote at karton. Kung minsan, may nag-aabot ng kanin. Kung minsan, wala. Ngunit tuwing gabi, bago matulog, inilalabas niya ang tatlong lumang litrato—mga anak niyang nakangiti pa noong simple pa ang buhay.

“Okay lang ako,” bulong niya sa mga litrato. “Huwag kayong mag-alala.”

Samantala, sa kabilang panig ng mundo, ibang-iba ang buhay ng kanyang mga anak.

Si Daniel ay isa nang matagumpay na negosyante sa California. May malaking bahay, may asawa, at dalawang anak. Si Marco ay senior engineer sa Dubai, may mamahaling relo at sasakyan. Si Elena naman ay isang kilalang nurse sa Germany, may sariling apartment at bakasyong puno ng larawan sa social media.

Lahat sila ay yumaman.

Ngunit sa gitna ng karangyaan, may isang bagay na sabay-sabay nilang napanaginipan sa iisang gabi.

Isang matandang babaeng nakaupo sa dilim, basa sa ulan, at may mga matang punô ng tanong ngunit walang galit.

Kinabukasan, halos sabay-sabay silang nakaramdam ng kakaibang bigat sa dibdib.

“Bigla kong naisip si Nanay,” sabi ni Daniel sa kapatid sa group chat.

“Matagal na rin tayong hindi umuuwi,” sagot ni Marco.

Tahimik si Elena. Matagal bago siya nag-type.
“Umuwi tayo.”

Isang linggo ang lumipas, nagkita-kita silang tatlo sa airport ng Maynila—nakasuot ng mamahaling damit, may bitbit na branded na bagahe, at may mga matang puno ng kaba.

Pagdating sa San Roque, nagulat sila sa katahimikan ng baryo. Wala na ang dating buhay. Tahimik ang mga kalsada. Maraming bahay ang sira.

“Dito ba talaga?” tanong ni Marco, naguguluhan.

Huminto ang sinasakyan nilang sasakyan sa gilid ng estero.

“Diyan na lang po,” sabi ng drayber. “Hindi na kaya ng sasakyan.”

Bumaba sila. Luminga-linga. Hanggang sa may isang kapitbahay na napatingin sa kanila—matagal, tila nag-iisip.

“Kayo ba ang mga anak ni Rosa?” tanong ng matanda.

Napangiti si Daniel. “Opo. Nandito po ba ang nanay namin?”

Biglang nag-iba ang mukha ng kapitbahay.

“Doon,” sabay turo sa barung-barong. “Diyan na siya nakatira.”

Nanigas ang tatlo.

Lumapit sila, bawat hakbang ay mabigat. Sa harap ng barung-barong, may isang matandang babaeng nakaupo sa bangkong kahoy, may hawak na lumang tabo. Payat. Mahina. Ngunit pamilyar ang mukha.

“Nanay…” halos pabulong na sabi ni Elena.

Tumingala si Aling Rosa. Kumurap. Parang hindi makapaniwala.

“Anak?” nanginginig ang tinig niya.

Lumuhod si Daniel. Sumunod si Marco. Si Elena ay humagulgol.

Sa sandaling iyon, nabasag ang lahat ng karangyaan, titulo, at yaman.

Dahil sa harap nila, ang ina nilang iniwan—nabuhay, nagtiis, at naghintay sa isang barung-barong.