BABAE Minura at Sinaktan, Hindi Nila Alam Alkalde Pala ang Binangga Nila!

KABANATA 1: BABAE Minura at Sinaktan, Hindi Nila Alam Alkalde Pala ang Binangga Nila!

Mainit ang araw sa bayan ng San Isidro, ngunit mas mainit ang mga matang nakatutok kay Lia Mercado habang tahimik siyang naglalakad sa gilid ng palengke. Simple ang suot niya—kupas na blusa, maong na pantalon, at tsinelas na halatang napaglumaan na ng panahon. Sa unang tingin, isa lamang siyang karaniwang babae na nakikihalubilo sa araw-araw na gulo ng bayan: sigawan ng tindero, tawaran ng mamimili, at alingawngaw ng mga busina.

Walang nakakaalam na ang babaeng iyon ang bagong halal na alkalde ng San Isidro.

Pinili ni Lia na maglakad mag-isa, walang bodyguard, walang plakard ng kapangyarihan. Gusto niyang makita ang tunay na mukha ng bayan—hindi iyong pinapaganda kapag may dumadalaw na opisyal. Ngunit hindi niya inaasahan na ang simpleng paglalakad na iyon ang magiging simula ng isang pagsubok na yayanig sa buong San Isidro.

“Hoy! Tumingin ka naman sa dinadaanan mo!” sigaw ng isang lalaki nang mabangga siya ni Lia sa masikip na eskinita.

“Pasensya na po,” mahinahong sagot ni Lia habang yumuko nang bahagya.

Ngunit hindi iyon sapat.

“Ano bang klaseng babae ka? Hindi ka ba marunong maglakad?” singit ng isa pang lalaki, mas malaki ang katawan, mas malakas ang boses. Napalingon ang ilang tao, ang iba’y nakisilip, ang iba nama’y nagkunwaring walang nakita.

Hindi sumagot si Lia. Sanay na siya sa ganitong trato—o iyon ang akala ng mga taong nakapaligid sa kanya.

Biglang hinablot ng unang lalaki ang bag niya. “Ano, magnanakaw ka ba? Baka may ninakaw ka riyan ah!”

“Nakikiusap po ako, ibalik ninyo,” nanginginig na wika ni Lia, hindi dahil sa takot, kundi sa pagpipigil.

Ngumisi ang lalaki. “Tingnan n’yo ‘to, mga pare. Nagmamakaawa.”

May ilang natawa. May ilan ding napailing, ngunit walang umimik.

Isang malakas na tulak ang tumama sa balikat ni Lia. Napaatras siya at muntik nang matumba kung hindi lang siya napahawak sa pader. Sa sandaling iyon, tumahimik ang paligid. Parang may biglang humigop ng hangin sa buong palengke.

“Tumigil na kayo.”

Isang boses ang umalingawngaw—malalim, matatag. Lumingon ang lahat.

Isang matandang lalaki ang papalapit, suot ang simpleng polo at sombrero. Kilala siya ng halos lahat sa bayan: Mang Temyong, ang pinakamatandang mamamahayag ng San Isidro.

“Hindi ba kayo nahihiya?” mariing sabi niya. “Tatlo kayo, iisa lang siya.”

“Ano bang pakialam mo, matanda?” balik ng lalaki.

Ngunit hindi na nakasagot si Mang Temyong. Dahan-dahang tumayo nang tuwid si Lia. Inayos niya ang buhok, pinunasan ang alikabok sa damit, at saka tumingin sa mga lalaking nanakit sa kanya. Hindi na mahina ang kanyang mga mata. Hindi na rin nanginginig ang boses.

“Ako ang may pakialam.”

Napahinto ang mga lalaki. May kung anong bigat sa mga salitang iyon.

“Ano’ng sabi mo?” tanong ng isa, pilit na tumatawa.

Huminga nang malalim si Lia. “Sa ginawa ninyo ngayon, malinaw na malinaw kung gaano kalalim ang problema ng bayang ito.”

Nagtinginan ang mga tao. May bulungan. May pagtataka.

“Problema? Sino ka ba para magsalita ng ganyan?” pasigaw na tanong ng lalaki.

Ngumiti si Lia—isang ngiting hindi kayang tapatan ng panlalait o dahas. “Ako si Lia Mercado,” malinaw niyang sabi. “At simula kahapon, ako na ang alkalde ng San Isidro.”

Parang binuhusan ng malamig na tubig ang buong palengke.

“Alkalde?” may bulong sa likuran.

“Siya ‘yon?” tanong ng isa.

“Imposible!” sigaw ng lalaking nanakit sa kanya, ngunit bakas na ang takot sa kanyang mukha.

Lumapit si Mang Temyong, nanginginig ang boses sa emosyon. “Totoo. Siya ang bagong alkalde. Ako mismo ang nag-interview sa kanya noong isang linggo.”

Namutla ang mga lalaki. Ang bag ni Lia ay dahan-dahang ibinalik, parang biglang naging mabigat sa kamay.

“P-Pasensya na po, hindi po namin alam…” pautal-utal na sabi ng isa.

Tahimik na tiningnan sila ni Lia. “Iyan ang problema,” sagot niya. “Kung alam ninyo, hindi ninyo gagawin. Ibig sabihin, ang respeto ninyo ay hindi para sa tao—kundi para sa titulo.”

Lumapit ang ilang tao, ang iba’y yumuko, ang iba nama’y nagpalakpakan nang mahina. Sa gitna ng kaguluhan, nanatiling kalmado si Lia, ngunit sa loob niya’y may apoy na lalong nag-alab.

Hindi siya pumasok sa pulitika para sa papuri. Hindi rin para sa kapangyarihan. Pumasok siya dahil sawang-sawa na siyang makitang inaapi ang mahihina at pinapalampas lang ng mga nakaupo sa puwesto.

“At tandaan ninyo,” dagdag niya, matatag ang boses, “hindi ako hihingi ng respeto dahil alkalde ako. Hihingin ko ito dahil tao ako—katulad ninyo.”

Tumalikod siya at naglakad palayo, iniwan ang palengke na puno ng katahimikan at pag-iisip.

Sa araw na iyon, kumalat ang balita sa buong San Isidro. Ang babaeng minura at sinaktan sa palengke—ang babaeng inakalang walang laban—ay ang parehong babaeng magbabago sa takbo ng bayan.

At doon nagsimula ang laban.

KABANATA 1: BABAE Minura at Sinaktan, Hindi Nila Alam Alkalde Pala ang Binangga Nila!

Mainit ang araw sa bayan ng San Isidro, ngunit mas mainit ang mga matang nakatutok kay Lia Mercado habang tahimik siyang naglalakad sa gilid ng palengke. Simple ang suot niya—kupas na blusa, maong na pantalon, at tsinelas na halatang napaglumaan na ng panahon. Sa unang tingin, isa lamang siyang karaniwang babae na nakikihalubilo sa araw-araw na gulo ng bayan: sigawan ng tindero, tawaran ng mamimili, at alingawngaw ng mga busina.

Walang nakakaalam na ang babaeng iyon ang bagong halal na alkalde ng San Isidro.

Pinili ni Lia na maglakad mag-isa, walang bodyguard, walang plakard ng kapangyarihan. Gusto niyang makita ang tunay na mukha ng bayan—hindi iyong pinapaganda kapag may dumadalaw na opisyal. Ngunit hindi niya inaasahan na ang simpleng paglalakad na iyon ang magiging simula ng isang pagsubok na yayanig sa buong San Isidro.

“Hoy! Tumingin ka naman sa dinadaanan mo!” sigaw ng isang lalaki nang mabangga siya ni Lia sa masikip na eskinita.

“Pasensya na po,” mahinahong sagot ni Lia habang yumuko nang bahagya.

Ngunit hindi iyon sapat.

“Ano bang klaseng babae ka? Hindi ka ba marunong maglakad?” singit ng isa pang lalaki, mas malaki ang katawan, mas malakas ang boses. Napalingon ang ilang tao, ang iba’y nakisilip, ang iba nama’y nagkunwaring walang nakita.

Hindi sumagot si Lia. Sanay na siya sa ganitong trato—o iyon ang akala ng mga taong nakapaligid sa kanya.

Biglang hinablot ng unang lalaki ang bag niya. “Ano, magnanakaw ka ba? Baka may ninakaw ka riyan ah!”

“Nakikiusap po ako, ibalik ninyo,” nanginginig na wika ni Lia, hindi dahil sa takot, kundi sa pagpipigil.

Ngumisi ang lalaki. “Tingnan n’yo ‘to, mga pare. Nagmamakaawa.”

May ilang natawa. May ilan ding napailing, ngunit walang umimik.

Isang malakas na tulak ang tumama sa balikat ni Lia. Napaatras siya at muntik nang matumba kung hindi lang siya napahawak sa pader. Sa sandaling iyon, tumahimik ang paligid. Parang may biglang humigop ng hangin sa buong palengke.

“Tumigil na kayo.”

Isang boses ang umalingawngaw—malalim, matatag. Lumingon ang lahat.

Isang matandang lalaki ang papalapit, suot ang simpleng polo at sombrero. Kilala siya ng halos lahat sa bayan: Mang Temyong, ang pinakamatandang mamamahayag ng San Isidro.

“Hindi ba kayo nahihiya?” mariing sabi niya. “Tatlo kayo, iisa lang siya.”

“Ano bang pakialam mo, matanda?” balik ng lalaki.

Ngunit hindi na nakasagot si Mang Temyong. Dahan-dahang tumayo nang tuwid si Lia. Inayos niya ang buhok, pinunasan ang alikabok sa damit, at saka tumingin sa mga lalaking nanakit sa kanya. Hindi na mahina ang kanyang mga mata. Hindi na rin nanginginig ang boses.

“Ako ang may pakialam.”

Napahinto ang mga lalaki. May kung anong bigat sa mga salitang iyon.

“Ano’ng sabi mo?” tanong ng isa, pilit na tumatawa.

Huminga nang malalim si Lia. “Sa ginawa ninyo ngayon, malinaw na malinaw kung gaano kalalim ang problema ng bayang ito.”

Nagtinginan ang mga tao. May bulungan. May pagtataka.

“Problema? Sino ka ba para magsalita ng ganyan?” pasigaw na tanong ng lalaki.

Ngumiti si Lia—isang ngiting hindi kayang tapatan ng panlalait o dahas. “Ako si Lia Mercado,” malinaw niyang sabi. “At simula kahapon, ako na ang alkalde ng San Isidro.”

Parang binuhusan ng malamig na tubig ang buong palengke.

“Alkalde?” may bulong sa likuran.

“Siya ‘yon?” tanong ng isa.

“Imposible!” sigaw ng lalaking nanakit sa kanya, ngunit bakas na ang takot sa kanyang mukha.

Lumapit si Mang Temyong, nanginginig ang boses sa emosyon. “Totoo. Siya ang bagong alkalde. Ako mismo ang nag-interview sa kanya noong isang linggo.”

Namutla ang mga lalaki. Ang bag ni Lia ay dahan-dahang ibinalik, parang biglang naging mabigat sa kamay.

“P-Pasensya na po, hindi po namin alam…” pautal-utal na sabi ng isa.

Tahimik na tiningnan sila ni Lia. “Iyan ang problema,” sagot niya. “Kung alam ninyo, hindi ninyo gagawin. Ibig sabihin, ang respeto ninyo ay hindi para sa tao—kundi para sa titulo.”

Lumapit ang ilang tao, ang iba’y yumuko, ang iba nama’y nagpalakpakan nang mahina. Sa gitna ng kaguluhan, nanatiling kalmado si Lia, ngunit sa loob niya’y may apoy na lalong nag-alab.

Hindi siya pumasok sa pulitika para sa papuri. Hindi rin para sa kapangyarihan. Pumasok siya dahil sawang-sawa na siyang makitang inaapi ang mahihina at pinapalampas lang ng mga nakaupo sa puwesto.

“At tandaan ninyo,” dagdag niya, matatag ang boses, “hindi ako hihingi ng respeto dahil alkalde ako. Hihingin ko ito dahil tao ako—katulad ninyo.”

Tumalikod siya at naglakad palayo, iniwan ang palengke na puno ng katahimikan at pag-iisip.

Sa araw na iyon, kumalat ang balita sa buong San Isidro. Ang babaeng minura at sinaktan sa palengke—ang babaeng inakalang walang laban—ay ang parehong babaeng magbabago sa takbo ng bayan.

At doon nagsimula ang laban.