TINAYA ANG KASAL SA ARNIS—MANALO KA SA 5 MINUTO O TAPOS TAYO!

.
.
.

Sa gabing umuulan sa Maynila, nagmukhang kumikislap ang mga ilaw ng kalsada na parang mga latay ng kidlat na naging gintong guhit sa aspalto. Sa maliit nilang apartment sa Sampaloc, nakaupo si Tinaya sa gilid ng kama, hawak ang isang lumang supot na tela. Sa loob nito—isang pares ng rattan na baston, makinis na sa kakahawak, at isang pulang panyo na may burdang pangalan: “Tatay Lando.”

Sa sala, tahimik na nagkakape si Arnel. Hindi siya tumitingin, pero ramdam ni Tinaya ang bigat ng mga mata niya kahit hindi nakataas ang ulo. Parang may pader sa pagitan nila, pader na gawa sa hindi nabigkas na sama ng loob.

“Alam mo,” biglang sabi ni Arnel, boses na parang malamig na kutsilyo, “kung kaya mong maging matapang sa labas, bakit ang hina mo kapag tayo na ang pinag-uusapan?”

Napapikit si Tinaya. Sa loob ng limang taon nilang pagsasama, natutunan niyang may dalawang klaseng away si Arnel: yung maingay—sigawan, bangayan—at yung mas nakakatakot: yung tahimik, yung parang dahan-dahang hinihigop ang hangin sa kwarto.

“Arnel, pagod lang ako,” sagot niya, pilit pinapakalma ang sarili. “Hindi ‘to tungkol sa—”

“Hindi?” natawa si Arnel, pero walang saya. “Kasi ako, Tinaya, pagod na rin. Pagod na ako sa mga pangako. Sa ‘bukas pag-uusapan natin.’ Sa ‘magbabago tayo.’”

Tumayo si Arnel, lumapit sa kanya. Hawak niya ang isang maliit na sobre—kulay puti, parang bill na ayaw mong buksan.

“Eto,” sabi niya. “Kontrata.”

“K-kontrata?” napatayo rin si Tinaya, kumabog ang dibdib.

“Hindi papel ng korte,” sagot ni Arnel. “Papel ng totoo. Limang minuto.”

Nakunot ang noo ni Tinaya. “Anong limang minuto?”

Sumandal si Arnel sa pader, tumingin sa kanya sa wakas. Sa mata niya, hindi galit lang—may takot din. Takot na mawalan. Pero mas nangingibabaw ang pride.

“Arnis,” sabi niya. “Laban tayo. Sa limang minuto. Manalo ka—magpapakasal tayo. Tapos na ang lahat ng duda ko. Matatapos ‘tong away natin. Pero kung matalo ka…” huminga siya nang malalim, parang siya mismo nahihirapang sabihin, “…tapos tayo.”

Tumigil ang mundo ni Tinaya.

“Arnel, seryoso ka?” nanginginig ang boses niya.

“Mas seryoso pa sa lahat ng sinabi ko sa’yo,” sagot ni Arnel. “Kasi ayoko na ng half-half. Ayoko na ng ‘baka.’ Gusto ko nang malaman kung hanggang saan ka lalaban para sa atin.”

Mula sa bintana, rinig ang patak ng ulan. Parang bilang ng oras. Parang countdown.

Tinaya tumingin sa supot na tela sa kamay niya. Sa baston. Sa panyo ng tatay niyang matagal nang wala. At sa isang alaala—isang lalaking nakangiti sa kanya noong bata pa siya, habang hawak niya ang kamay niyang nanginginig sa unang hawak sa baston.

“Kapag hawak mo ‘to,” sabi ng tatay niya noon, “hindi lang ‘to panglaban. Panghawak ‘to sa sarili mo.”

Tinaya lumunok.

“Bakit arnis?” tanong niya, pilit pinapahaba ang oras, pilit hinahanap ang rason sa kakaibang hamon.

“Dahil,” sagot ni Arnel, “yan ang mundo mo. D’yan ka matapang. D’yan ka buo. Gusto kong makita kung yung Tinaya na kinilala ko… totoo pa.”

Masakit.

Pero sa sakit na ‘yon, may isang bagay na nagising sa loob niya—hindi galit, kundi determinasyon.

“Okay,” sabi ni Tinaya, boses na mababa pero matigas. “Saan?”

Ngumiti si Arnel, pero hindi pa rin masaya. Parang tao na tumalon na sa bangin at umaasang may lupa sa baba.

“Sa lumang gym sa kanto,” sabi niya. “Yung dati mong pinupuntahan. Yung alam mong may ring.”

Tinaya tumango. “Ngayon?”

“Ngayon,” sagot ni Arnel.

---

Pagdating nila sa gym, amoy pawis at lumang goma ang sumalubong. Ang sahig, may marka ng sapatos at latay ng training. Sa isang sulok, may mga batang nag-eensayo, may coach na sumisigaw ng bilang. Ngunit nang pumasok sina Tinaya at Arnel, parang huminto ang hangin.

Kilala si Tinaya rito. Hindi dahil champion siya, kundi dahil disiplinado siya. Tahimik. Matatag. Yung tipo ng fighter na hindi nagmamayabang, pero pag humataw—tumatama.

Si Arnel? Kilala rin. Pero iba ang reputasyon: dating boksingero sa barangay, may yabang sa galaw, mabilis mag-init. Ang tipo ng lalaking lumalaban hindi lang para manalo, kundi para patunayan ang sarili.

Lumapit si Coach Ramon, matandang arnisador na may pilas na kilay at boses na parang lumang kahoy.

“Tinaya,” sabi niya. “Anong ginagawa mo rito? Gabi na.”

Hindi sumagot si Tinaya agad. Tumingin siya kay Arnel.

Si Arnel, diretso kay Coach Ramon. “Coach. Sparring. Limang minuto.”

Nagtaas ng kilay si Coach. “Sparring? Kayo? Mag-asawa ‘to, ‘di ba?”

“Hindi pa,” sabi ni Arnel. “Depende sa mangyayari.”

Naramdaman ni Tinaya ang tingin ng mga tao. May usap-usapan agad. May mga bulong. May mga mata na parang nanonood ng telenobela.

Coach Ramon tumingin kay Tinaya. “Gusto mo ‘to?”

Tinaya huminga. “Kailangan.”

“Walang kailangan sa laban,” sagot ni Coach. “May handa. May hindi. Ang tanong: handa ka ba?”

Tinaya tumango. Hindi dahil sigurado siya, kundi dahil wala na siyang atras.

Coach Ramon sumenyas sa isang batang lalaki. “Timer. Limang minuto. Walang ulo. Walang saksak. Control.”

Nagkibit-balikat si Arnel, pero sumunod. Kumuha siya ng baston, umiikot-ikot sa kamay niya na parang laruan.

Tinaya kinuha rin ang baston niya—yung luma, yung sanay sa palad niya.

Nagharap sila sa gitna ng ring.

Tahimik ang gym. Ang ulan sa labas, parang palakpak ng langit.

“Ready?” sigaw ng bata.

Tinaya at Arnel tumango.

“Start!”

---

Sa unang segundo, sumugod si Arnel. Mabilis, agresibo. Ang atake niya—puro lakas. Puro galit. Ang baston niya dumaan malapit sa balikat ni Tinaya.

Pero si Tinaya, umiwas. Isang hakbang lang. Isang maliit na pivot. Hindi siya nagmadali. Hindi siya nagpanic.

Kasi alam niya ang style ni Arnel.

Ito ang unang aral sa arnis: kung alam mo ang galaw ng kalaban, kalahati ng laban panalo ka na.

Arnel umatake ulit—sunod-sunod. Para siyang bagyong walang preno.

Tinaya umilag, umilag, umilag. At bawat ilag, tumitingin siya sa mata ni Arnel.

Hindi lang para magbasa ng galaw.

Kundi para magbasa ng puso.

At doon niya nakita: hindi lang ito hamon. Hindi lang ito test. Ito ay takot.

Takot ni Arnel na hindi siya mahal.
Takot ni Arnel na hindi siya sapat.
Takot ni Arnel na iniwan siya sa emosyonal na dilim.

Sa ikatlong atake, Tinaya nag-block. Tak! Tumunog ang baston sa baston. Nag-vibrate sa braso niya ang impact.

Arnel napangiti, parang “ayan, lumaban ka na.”

Sumipa siya ng mababa—hindi dapat, pero ginawa.

Tinaya umatras, umiwas. Napasinghap ang mga nanonood.

Coach Ramon sumigaw: “Control!”

Arnel kumagat sa labi, pero hindi huminto.

Tinaya hindi pa rin umaatake. Hanggang sa isang sandali, napansin niyang bumibigat ang hinga ni Arnel. Mabilis siya, pero hindi siya nagtitipid ng lakas. Ang galit, mabilis maubos.

At sa minuto dalawang kalahati, Tinaya gumawa ng unang kontra.

Hindi malakas.

Hindi pangwasak.

Isang simpleng tap sa braso ni Arnel.

Tama.

Point.

Napalunok si Arnel. Sa mata niya, nagbago ang tingin. Parang unang beses niyang nakita na si Tinaya ay hindi lang “mabait.” Hindi lang “tahimik.” Kundi fighter.

Arnel nagdoble ng atake. Mas mabilis. Mas marahas.

Tinaya nag-guard. Nag-feint. Nag-step-in.

At doon niya ginawa ang hindi inaasahan: imbes na tumama sa katawan, tumama siya sa baston ni Arnel—tinamaan ang grip.

Nalaglag ang baston ni Arnel.

Tumigil ang mundo.

Sa arnis, pag na-disarm ka, wala ka.

Arnel nakatulala. Parang hindi siya sanay matalo.

Tinaya hawak pa rin ang baston niya, nakatayo, nanginginig ang dibdib. Pero hindi sa takot.

Sa damdamin.

Dahil sa unang pagkakataon, hindi niya lang nilalabanan si Arnel.

Nilalabanan niya ang sarili niyang takot na iwanan siya.

Lumapit siya, dahan-dahan. Pinulot niya ang baston ni Arnel at inabot.

“Hindi ako nandito para talunin ka,” sabi niya, halos pabulong. “Nandito ako para ipakita na… kaya kong lumaban. Pero hindi laban sa’yo.”

Arnel parang tinamaan sa dibdib. Hindi ng baston—ng salita.

Pero ang timer hindi tumitigil.

“Two minutes!” sigaw ng bata.

Arnel kinuha ang baston, pero ngayon, iba na ang atake. Mas kontrolado. Mas totoo. Parang sinusubukan niyang lumaban hindi para manira—kundi para umintindi.

At sa huling minuto, nagharap sila sa gitna ulit. Pareho nang hingal. Pareho nang pawis. Pareho nang sugat ang loob.

Arnel umatake. Tinaya nag-block.

Tinaya umatake. Arnel nag-block.

Tak! Tak! Tak!

Parang usapan ng dalawang taong hindi marunong magsalita ng “sorry,” kaya baston ang wika.

At sa huling sampung segundo, Arnel biglang huminto.

Binitawan niya ang baston.

Tumigil ang lahat.

Tinaya nagulat. “Anong—”

Arnel tumingin sa kanya, mata niya basang-basa.

“Huwag mo na ‘kong patunayan,” sabi niya. “Kasi… nakita ko na.”

Tumunog ang huling buzzer.

“Time!”

Tahimik.

Walang palakpak.

Walang sigawan.

Parang lahat ramdam na hindi lang laban ang natapos—may isang malaking pader na bumagsak.

Coach Ramon lumapit. Tumingin kay Tinaya. “Ikaw ang panalo,” sabi niya.

Arnel tumango, parang tanggap na.

Tinaya nanginginig. “So… tapos na?” tanong niya, hindi sigurado kung anong ibig sabihin.

Arnel lumapit. Dahan-dahan, parang natatakot mabasag ang sandali.

“Hindi,” sabi niya. “Ngayon pa lang nagsisimula.”

Sa harap ng lahat, sa gitna ng ring, lumuhod si Arnel.

Tinaya napasinghap. “Arnel—”

“Kaya kong magyabang,” sabi ni Arnel. “Kaya kong maging matapang sa ibang tao. Pero sa’yo… lagi akong takot. Takot na hindi ako pipiliin.”

Huminga siya nang malalim.

“Tinaya… hindi mo kailangan manalo sa akin para piliin kita. Pero salamat… kasi pinili mo pa ring lumaban para sa atin.”

Kinuha niya ang maliit na kahon sa bulsa.

“Pakakasalan mo ba ako?”

Tinaya napaiyak. Hindi yung iyak ng sakit—iyak ng pagod na natapos.

“Oo,” bulong niya. “Oo, Arnel.”

Sa unang palakpak, sumunod ang iba. Biglang bumuhos ang tunog ng gym: sigawan, tawa, tuwa.

Coach Ramon ngumiti. “Ayan,” sabi niya. “Tandaan n’yo: ang tunay na laban… hindi sa baston. Sa loob.”

Sa labas, umuulan pa rin. Pero ngayon, parang hindi na bagyo. Parang paglilinis.

At sa maliit na gym na iyon, dalawang taong muntik nang maghiwalay ang natutong ang pagmamahal ay hindi lang lambing.

Minsan… disiplina.
Minsan… pagpapakumbaba.
Minsan… tapang na umamin na takot ka.

At minsan, oo—isang arnis match lang ang kailangan… para mahanap ulit ang “tayo.”