WAG KA MAG INARTE! GINUSTO MO YAN! SIGAW NG DOCTOR SA BUNTIS NA PASYENTE HABANG NASA PUBLIC HOSPITAL

KABANATA 1: Ang Sigaw sa Loob ng Puting Pader

Amoy antiseptic at pawis ang pasilyo ng pampublikong ospital. Sa bawat hakbang, may kasabay na ungol, iyak, at pagdaing—mga tunog na tila naging bahagi na ng araw-araw na himig ng lugar. Sa maternity ward, masikip ang mga kama, dikit-dikit ang mga kurtina, at limitado ang bentilasyon. Doon, sa isang sulok na halos walang privacy, nakahiga si Lea—pitong buwang buntis, pawis na pawis, at nanginginig sa sakit.

Hindi siya sanay sa ganitong lugar. Hindi siya sanay sa matitinding tingin, sa mga boses na walang pasensya, sa mga kamay na mabilis at malamig. Pero wala siyang ibang mapuntahan. Wala siyang sapat na pera para sa pribadong ospital, at ang ama ng batang dinadala niya ay matagal nang nawala sa eksena. Ang natitira na lang sa kanya ay ang tapang na pilit niyang hinuhugot sa bawat paghinga.

Sumakit ang tiyan ni Lea simula pa kaninang madaling-araw. Akala niya’y karaniwan lang, ngunit habang tumatagal ay palakas nang palakas ang kirot. Dinala siya ng kapitbahay sa ospital sakay ng tricycle, halos hindi na siya makaupo sa sobrang sakit. Sa triage, mabilis siyang tinignan, tinanong ng ilang beses, at pagkatapos ay itinulak sa isang kama na tila ilang dekada nang ginagamit.

“Doc, masakit po… parang may humihila sa loob,” mahina niyang sabi habang pinipilit pigilan ang luha. Hawak niya ang tiyan niya, para bang kaya niyang protektahan ang sanggol sa pamamagitan lang ng yakap.

Lumapit ang doktor—isang lalaking may puting coat, may edad na, at halatang pagod. Sa halip na pag-aalala, pagkainis ang mababasa sa kanyang mukha. Mabilis niyang sinilip ang chart, saka tumingin kay Lea na parang isa lamang siyang dagdag na problema sa mahabang listahan ng pasyente.

“Arte lang ’yan,” malamig niyang sabi. “Ang dami niyong ganyan araw-araw.”

Napalunok si Lea. “Hindi po ako umaarte, doc… masakit po talaga.”

Doon biglang tumaas ang boses ng doktor, sapat para marinig ng mga nasa katabing kama. “WAG KA MAG-INARTE! GINUSTO MO ’YAN!” sigaw niya. “Nagpakasarap ka, tapos ngayon magrereklamo ka?”

Parang may pumutok sa loob ni Lea. Hindi lang sakit ng katawan ang naramdaman niya, kundi isang matinding hiya at takot. Napatingin siya sa paligid—may ilang pasyente ang napalingon, may mga nars na nagkunwaring abala, at may ilang buntis na napayuko, para bang natatakot na sila na ang susunod na sisigawan.

“Doc, pasensya na po…” halos pabulong niyang sabi. Hindi dahil may kasalanan siya, kundi dahil iyon ang itinuro ng mundo sa kanya—na kapag mahirap ka, dapat marunong kang tumahimik.

Ngunit sa loob niya, may umiiyak na tinig. Isang tinig na nagtatanong kung bakit ang sakit niya ay parang kasalanan. Kung bakit ang pagiging buntis ay naging dahilan para maliitin siya. Kung bakit sa lugar na dapat magpagaling, mas lalo siyang nasaktan.

Muling kumirot ang tiyan niya. Napangiwi siya, hindi na mapigilan ang ungol. Sa halip na alalay, isang masamang tingin ang ibinigay ng doktor. “Tumahimik ka nga. Nakakagulo ka sa ward,” sabi nito bago tumalikod.

Naiwan si Lea na nakahiga, nanginginig, luhaang nakatitig sa kisame. Ang ilaw ay masyadong maliwanag, ngunit pakiramdam niya ay lumulubog siya sa dilim. Pinilit niyang huminga nang malalim, inalala ang payo ng midwife sa barangay—huminga ka, para sa bata. Iyon na lang ang kanyang pinanghahawakan.

Sa kabilang kama, may isang matandang babae ang dahan-dahang umabot at hinawakan ang kamay ni Lea. “Tibayan mo, hija,” bulong nito. Isang simpleng haplos, ngunit sapat para maramdaman ni Lea na hindi siya nag-iisa. Na may nakakita. Na may umunawa.

Hindi alam ng doktor na ang sigaw niyang iyon ay hindi lang basta salita. Isa itong sugat na maaaring manatili habambuhay. Hindi rin niya alam na sa bawat pasyenteng pinapahiya, may isang kwentong binubuo—kwento ng takot, galit, at minsan, ng paglaban.

Habang dumarami ang pasyente at patuloy ang ikot ng ospital, may isang bagay na unti-unting nabubuo sa loob ni Lea. Hindi pa ito tapang na sumigaw pabalik. Hindi pa ito lakas na magreklamo. Ngunit isang pangako—na kung sakaling maligtas ang anak niya, hindi niya hahayaang maranasan nito ang parehong pangmamaliit.

Sa gabing iyon, sa loob ng puting pader na saksi sa napakaraming kwento, nagsimula ang laban ni Lea. Isang laban na hindi lamang para sa kanyang sarili, kundi para sa lahat ng tinig na pinatahimik ng sigaw ng awtoridad. Dito nagtatapos ang Kabanata 1—sa pagitan ng sakit at dignidad, at sa isang buntis na pasyenteng tinuruan ng karanasan na ang katahimikan ay minsan ding anyo ng pagdurusa.