‘Lola, Aalis na Tayo. NGAYON NA!’ Sabi Niya Matapos Makita ang Aming Silong—Akala Ko’y…

.
.

Part 1: “Ang Pagbabalik ng Nakaraan”

Ako si Sofia. Isang simpleng babae na may simpleng pangarap sa buhay. Dati, ang pinakamalaking problema ko ay kung anong isusuot sa isang pagtitipon o kung paano ayusin ang mga gawain sa bahay. Ngunit ang buhay ko ay nagbago ng tuluyan nang mawalan ako ng asawa, si Miguel.

Miguel ay isang mabait at tapat na asawa. Siya ang aking kabiyak sa mga huling dekada ng aking buhay. Ang buhay namin ay puno ng kasiyahan at pagmamahal. Ngunit sa isang iglap, ang lahat ay nagbago. Isang araw, bumangon ako upang matutunan na ang pinakamahalagang tao sa aking buhay ay nawala na. Ang lahat ng mga plano namin ay nauwi sa wala.

Dumaan ang mga taon at ipinagpatuloy ko ang buhay ko na mag-isa. Hindi ko alam kung paano ko nagawang magpatuloy, ngunit alam ko na kailangan kong maging matatag, hindi lang para sa akin, kundi para na rin sa mga anak namin.

Ang Paglipas ng Oras

Ang mga anak naming sina Hannah at Mark ay tumanda na. Si Mark ay nakapagtapos na ng kolehiyo, samantalang si Hannah, ang bunso namin, ay abala sa kanyang trabaho sa isang malaking kumpanya sa lungsod. Ang mga anak namin ay pareho ng malalaki na at may kanya-kanyang buhay. Ngunit sa kabila ng lahat ng nangyari, ang pamilya namin ay tila naging malayo sa isa’t isa. Minsan ko na ring naisip na baka ang mga anak ko ay hindi na ako kailangan.

Dumating sa aking buhay ang isang malaking pagbabago. Ang aming bahay, na itinayo ni Miguel mula sa simula, ay tila nagiging isang estranghero na sa akin. Sa lahat ng pagmamahal at sakripisyo na inilaan ni Miguel sa mga pader ng aming tahanan, tila wala ng pakialam ang mga anak ko. Hindi ko alam kung ang pagkawala ni Miguel ay nagbigay ng distansya sa amin o kung ako na lang ang naging malayo. Ang masakit, nagiging mas mahirap para sa akin na makita silang abala sa kanilang mga buhay, samantalang ako, narito sa bahay na puno ng alaala ng aming nakaraan.

Minsan, iniisip ko kung ganito ba ang mangyayari sa lahat ng tao sa mundo. Pagtatapos ng isang kabanata sa buhay, at isang bagong simula. Ngunit ang tanong ko ay, paano ko tatanggapin na ang mga anak ko ay nagkakaroon na ng sariling buhay, at ako, sa kabila ng lahat ng aking ginugol sa kanila, ay nagsisimula nang mawalan ng kahulugan sa kanilang mga mata?

Ang Daan na Walang Hanggan

Isang gabi, nagising ako ng maaga at naglakad sa mga paborito kong kanto sa aming bahay. Ang mga paborito kong sulok—ang may tanim na mga rosas sa hardin na itinanim ni Miguel, ang kanyang ginugol na oras upang ayusin ang mga bakod at magtanim ng mga puno. Isang gabi, habang naglalakad ako, nakarinig ako ng mga yabag sa harap ng pinto. May mga bisita pala kami.

Si Hannah, ang aking anak na babae, ay dumating na. Nakatayo siya sa pinto, nag-aalalang may dala-dalang maleta. Tinanong ko siya kung anong nangyari, at sinabi niyang kailangan ko raw siyang samahan sa isang bagay na mahalaga. “Ma, kailangan mong maglakbay. May mga pagkakataon sa buhay na kailangan mong umalis upang makatagpo ng sarili mong kaligayahan.”

Hindi ko alam kung anong ibig niyang sabihin, ngunit ang mga salitang iyon ay nagbigay sa akin ng kakaibang pakiramdam—isang pakiramdam ng takot at excitement. Akala ko ba’y tapos na ang lahat? Bakit ngayon, may bago na namang pagkakataon? Maganda ba ito? O isang pakana ng buhay na magbabalik sa akin ng mga alaala?

Part 2: “Pagbabalik ng Pagtatagpo”

Si Hannah, na may hawak na maletang punong-puno ng mga gamit, ay nakatayo sa pinto ng aming maliit na bahay. Ang mukha niya ay puno ng alalahanin. Nakita ko sa kanyang mata ang isang hindi ko pa nakikitang pagnanais—isang pagpapakita ng kabiguan o pangarap, hindi ko matukoy. Ngunit ang mga tanong na bumangon sa aking isipan ay hindi ko nasabi sa kanya. Kung hindi ko ba siya tatanungin, baka magpatuloy siya sa kanyang plano na hindi ko maintindihan.

“Ma, kailangan mo ring maranasan kung ano ang buhay sa labas ng bahay na ito,” wika ni Hannah, habang pinipilit niyang ngumiti. “Ang buhay ay hindi lagi nakatali sa mga pader ng ating nakaraan.”

Naramdaman ko ang lamig ng kanyang mga salita. Bagamat si Hannah ay ang aking anak, parang may pader na nabuo sa pagitan namin. Matagal ko nang nararamdaman ang distansya na ito, ngunit hindi ko alam kung paano ko ipaliwanag. Minsan, naiisip ko kung talaga bang naiintindihan nila ang sakripisyo na ipinagkalob ko sa kanila, sa kabila ng pagiging malayo nila sa akin.

Pagbabalik ng Paglalakbay

Ilang taon na rin ang nakalipas mula nang mawalan ako ng asawa. Si Miguel, ang aking kabiyak, ay pumanaw sa isang hindi inaasahang pagkakataon. Sa lahat ng mga taon ng aming pagsasama, hindi ko inisip na darating ang araw na ito—ang pagkakataon na kailangan kong magpatuloy ng mag-isa. Sa mga taon na iyon, inialay ko ang bawat bahagi ng aking buhay sa kanila, sa pamilya namin. Lahat ng sakripisyo ko—pagtitiis ng kakulangan, pagpapagod, mga gabi ng pag-aalala—ang lahat ng iyon ay ginawa ko para sa kanila.

Ngunit sa oras na iyon, habang pinagmamasdan ko si Hannah na nagsusungit, naramdaman ko na tila may nawala sa aking puso. Marahil nga ay tama siya, kailangan kong maglakbay, ngunit hindi ko alam kung saan ako pupunta. Ang lahat ng mga alaala ng nakaraan ay dumating sa akin. Ang mga alaala ng masayang pamilya, ng mga pag-uusap namin ni Miguel, ng mga araw na puno ng halakhak at pagmamahalan. Pati ang mga lugar na itinaguyod namin ay nagbabalik sa aking isipan. Ang mga alaalang iyon ay tila isang mabigat na sakit na hindi ko matanggal.

Si Paulo, ang aking panganay na anak, ay malayo na. Hindi ko na siya nakikita nang madalas. Tuwing tatawagan ko siya, parang siya ay palaging abala. Matapos ang lahat ng sakripisyo, pakiramdam ko ay nawala ako sa kanyang buhay. Ang mga bata ko ay may mga pamilya na, at ako, ay naiwan sa isang bahay na puno ng mga alaala at tanong na walang kasagutan.

Ang Tahanan na Walang Pagkakakilanlan

Habang kami ay nag-uusap ni Hannah, dumating si Mark, ang aking anak na lalaki. Siya ang pinakamatanda at siya rin ang may pinakamataas na posisyon sa kanilang negosyo. Isa siyang matalinong tao, ngunit parang may malalim na kabiguan sa kanyang mga mata. Si Mark ay hindi ko rin nakikita madalas, pero tuwing nandiyan siya, nakakaramdam ako ng kalungkutan. Tuwing tatanungin ko siya kung paano sila, lagi niyang sasabihin na “okay lang.”

“Nay, siguro ay gusto mong magbagong buhay,” sabi ni Mark habang pinapansin ang mga gamit ko sa kusina. “Kailangan mong maglakbay, maghanap ng sarili mong kaligayahan.”

Bumuntong hininga ako. Si Mark ay isang tao na laging abala sa trabaho, ngunit ang tanong ko, magtatagal ba siya sa kanyang pagpapakita ng malasakit? Kaya ko bang sundin ang mga payo nila?

Sa kabila ng lahat ng kalungkutan, naiisip ko kung si Hannah at Mark ba ay may malasakit pa sa akin. Kung baga, ang pagtanggap ng bagong pagkakataon ay isang napakahalagang hakbang, ngunit ang tanong ko ay, magiging buo pa ba ang pamilya ko? Magiging magaan pa ba ang lahat kung ako lang ang maghahanap ng kaligayahan at magpapatuloy ng mag-isa?

Pagharap sa Katotohanan ng Pagtataksil

Habang si Hannah ay nag-iimpake ng kanyang gamit, dumating si Miguel sa aming bahay. Isang buwan na ang nakalipas mula nang maghiwalay kami ni Paulo at ni Kristina. Si Miguel ay mabilis na naglakad patungo sa aking kwarto. Hindi na siya ang batang Miguel na kilala ko. Isang matandang Miguel na puno ng tanong at pag-aalala.

“Lola, nagawa na ni Kristina at ni Paulo ang plano nila,” ani Miguel, na may kaba sa boses. “Pinili nilang magsanib-puwersa para makuha ang lahat ng naipundar niyo.”

Ang mga salitang iyon ay parang isang malaking suntok sa aking dibdib. Mabilis na tinanong ko siya kung paano at kung ano ang plano nilang mangyari. Ipinakita niya sa akin ang mga dokumento na nakuha mula sa mga kasunduan ni Paulo at Kristina. Isang kasinungalingan. Isang mapanlinlang na plano. At si Miguel, sa kabila ng lahat, ay naging gabay ko sa pagtuklas ng kanilang lihim.