Sinipa Ako Noon, Sumakay Ako sa Limousine sa Engagement

.
.

Part 1: Ang Simula ng Pagbabago

Hindi ko malilimutan ang araw na iyon. Hindi dahil masaya ito. Hindi dahil espesyal. Kundi dahil iyon ang araw na nalaman ko kung gaano ako kakaliis sa mga mata ng ibang tao. At kung gaano pala ako kalaki sa mga mata ng taong hindi ko pa nakikilala. Maliwanag ang langit ng sabado ng mangyari ang lahat. Katatapos lang ng pangingilak ng ulan at basa pa ang semento ng mall entrance sa Maynila. Nagmamadali ako noon.

Dalang-dala ko ang malaking supot ng damit na kinuha ko sa alterasyon. Damit pangkasal ng aking pinakamatalik na kaibigan. Kailangan iyon niya kinabukasan. At dahil wala siyang panahon, nako-volunteer ako. Ganoon naman ako palagi. Si Maya ang palaging available. Si Maya ang palaging handang tumulong. Si Maya na walang trabaho sa Sabado kaya pwede ring maging mensahero.

Ako si Maya Reyez. 28 taong gulang. Taga-Cavite, nakatira sa maliit na boarding house sa Tondo kasama ang dalawang katrabaho. Nagkatrabaho bilang assistant sa isang maliit na tindahan ng tela sa Divisoria. Hindi malaking trabaho, hindi malaking sahod. Pero sapat na para maipadala ko ang konting pera sa nanay ko sa probinsya bawat buwan. Wala akong maipagmamalaki. Kahit alam ko ito, tinatanggap ko. Hindi lahat ay may ipagmamalaki sa mundo. May ilan sa atin na isinilang lang para maging tahimik at tiisin ang lahat. Ion ang iniisip ko habang humihinto ako sa may pinto ng mall. Inaayos ang malaking supot sa aking braso. Hindi ko nakita ang grupo nila o baka nakita ko pero hindi sila ang iniisip ko. Grupo ng mga batang babae, mga dalawa o tatlo, nakasuot ng mahal na damit. Alam mo ang uri, yung tipong kahit suot lang nila ang simpleng damit parang lumabas sa magazine. Yung tipong hindi ka nilang tiningnan kapag pumasok ka sa isang silid. Dahil para sa kanila, wala kang karapatan sa kanilang paningin. Nandoon sa gitna ang isa. Siya ang pinakamaringal. Mahabang buhok na mukhang laging nasa salon. Bag na siguradong hindi ko mabibili kahit ilang buwan kong ipon. At ang mukha maganda pero may kasamang expression na parang laging may amoy ng kae sa paligid niya.

Hindi ko alam ang pangalan niya noon. Nalaman ko lang ng huli. Nag-aabang sila ng sasakyan sa harapan ng mall. Nagkatawanan. Mainggay. Nangunguna ang babaeng iyon. Ang kanyang tinig ang pinakamalakas. Ang kaniyang tawa ang pinakamataas. Ang kaniyang presensya ang pinakamakapangyarihan sa silid. Dumaan ako sa kanilang tabi. Mahina. Mahina ang hakbang ko. Pero sapat na pala ang aking simpleng pagdaan para makagalit sa kanya. Hindi ko alam kung ano ang nangyari. Sa bilis ng lahat, hindi ko napigilan ang malaking supot na bahagyang sumaw sa kanyang leg. Isang segundo lang. Hindi kahit kaunti. Maliit na contact lang sa gilid ng kaniyang tela ng damit. Hinto niya ang lahat. Tumingin siya sa akin. Mabagal. Marahang ibinaba ang tingin mula ulo hanggang paa. At nang dumating ang tingin niya sa aking lumanginelas, sa aking payak na damit na binili sa Divisoria, sa aking mukha na walang kahit anong powder o lipstick, ngumiti siya. Hindi magandang ngiti. Ang uri ng ngiti na mas masakit kaysa sigaw.

“Ay huwag mo namang hayaang maging ganyan,” sabi niya sa kanyang mga kasama. Malakas para marinig ng lahat sa paligid. Kahit saan na lang sila pumupunta. Dinadampi ang mga tao. Nagtawa ang mga kasama niya. Tumingin ako sa kanya. Hindi ako nagsalita. Hindi ko alam kung may sabihin pa ako. Lagi na lang ganito. May sasabihin na parang sirang plaka sa aking dibdib. Pero namamatay sa lalamunan bago pa lumabas. Sana tumahimik na siya doon pero hindi. Lumakad siya papalapit sa akin. Isang hakbang, dalawa. At bago ko pa naintindihan ang nangyayari, nararamdaman ko ang kanyang paa sa aking shin. Hindi malakas, hindi katulad ng tunay na sipa sa pelikula, pero sapat para matumba ang malaking supot na hawak ko at sapat para marinig ng lahat ang malakas na thud nang bumagsak ito sa basang semento.

“Ah sorry naman,” sabi niya. Hindi sorry ang tono. Paulit-ulit na tawa. Siguro dapat mag-ingat na tayo no. Narinig ko ang tawa ng mga kasama niya. Narinig ko ang ilan sa mga tao sa paligid na natahimik bigla. Hindi sigurado kung katawarin o hindi. At narinig ko ang sarili ko. Ang katahimikan sa loob ng aking dibdib na mas maingay kaysa lahat ng ito. Lumuhod ako para kunin ang supot. Maingay. Iningatan ang damit sa loob. Alam ko kung galit na galit man ako sa labas. Ang pinakamahalaga roon ay ang damit ng kaibigan ko para sa kasal niya bukas.

Nang tumayo na ako, nakaharap na siya sa ibang direksyon. Para bang wala ng nangyari? Para bang hindi ako ang tinapakan niya? O hindi ko alam kung literal o hindi. Ilang segundo lang ang nakaraan? Lumakad na ako. Pabilis. Patalikod na. Hindi ako umiyak sa labas. Ngunit sa loob ng jeep pauwi, habang hawak ko ang supot at nakatingin sa labas ng bintana sa gabi na dahan-dahang bumababa sa kalye ng Maynila. Umiyak ako ng tahimik. Ang uri ng pag-iyak na hindi mo gustong marinig ng sinuman. Ang pag-iyak na nagsasabi ng sige lang. Okay naku kahit hindi totoo. Hindi ko sinabi ito sa kaibigan ko. Hindi ko sinabi sa nanay ko nang tumawag siya gabi noon. Hindi ko sinabi kahit kanino. Inilibing ko ito sa sarili ko. Katulad ng lahat ng iba pang bagay na nailibing ko dati.

Tatlong linggo ang lumipas. Nagpatuloy ang buhay ko. Gising, trabaho, uwi, kain ng kanin at itlog. Matulog, uli, katulad ng laging nangyayari. Pero may isang bagay na nagbago ng gabing iyon. Isang bagay na hindi ko agad napansin. Nagsimula akong panoorin ang mga salamin hindi dahil naging mapagmalaki ako kundi dahil sa unang pagkakataon. Gusto ko talagang malaman kung ano ang nakikita ng ibang tao nang tumingin sila sa akin. Ang uri ng tao bang kayang sipain ng paa at iiwan sa semento. Ang uri ng taong hindi makasalita para sa sarili niya. Pinagmasdan ko ang aking sarili sa salamin ng banyo ng boarding house namin. Maliit at basag sa sulo. Nakita ko ang babaeng tinitingnan ko. Manipis na labi, simpleng mukha, maputlang pisngi. Inanong ko ang sarili ko, “Sino ka ba talaga?” At sa unang pagkakataon, hindi ko alam ang sagot.

Part 2: Ang Pagbabago at Pag-asa

Isang buwan pagkatapos ng insidente sa mall, may dumating na sulat sa opisina ng tindahan namin. Hindi para sa tindahan, para sa akin mismo. Nagmula ito sa isang kumpanya. Ang pangalan ay hindi ko pakilala noon. Malaki ang letra, pormal ang papel. Nagsasabi na ang aking pangalan ay lumabas bilang rekomendasyon para sa isang posisyon sa kanilang lumalaking negosyo. Entry level pero may training, may allowance, may pagkakataon. Ngumiti ako ng mapayapa habang binabasa ito. Sino bang magrereklamo sa akin sa ganong kumpanya? Wala akong kilalang malalaking tao. Wala akong koneksyon sa mundo na yon. Pero naroon ang sulat. Totoo, may lagda, may numero para tawagan.

Tinanong ko ang aking sarili kung tatawag ako at naalala ko ang mukha ng babaeng iyon sa mall. Ang ngiti niya, ang tingin niya pababa sa aking sinelas. Ang malakas na thud ng supot ng bumagsak sa lupa. Tinawagan ko ang numero. Noong una, hindi ko pa alam na ang kumpanyang iyon ay pagmamay-ari ng pamilya ng isang tao. Ah hindi ko pa alam na ang taong iyon ay magiging sentro ng pinakamalaking twist ng aking buhay. Ang pangalan niya, Lucas Villanueva. At ang babae sa Mall. Ang babaeng sumipa sa akin ng walang kahit anong dahilan. Saang kasintahan ni Lucas. Hindi ko inaasahan na magugustuhan ko ang trabaho. Sa totoo lang, hindi ko inaasahan na matanggap pa nga ako. Pumunta lang ako sa interview dahil naalala ko ang mukha ng babaeng iyon sa M. At sa loob ng aking dibdib, may isang maliit na boses na nagsabi, “Huwag kang sumuko kahit isang pagkakataon lang. Subukan mo.”

Pumunta ako. Nakasuot ng pinakamaayos na damit ko. Isang simpleng polo na puti at itim na palda na binili ko sa tiyang sa Kuyapo. Atlong kaon na ang nakakaraan. Pinaghandaan ko ng maayos ang buhok ko. Naglagay ng kaunting lipstick. Ang isa lang na mayroon ako. Nagsimula ng matuyot sa gilid pero sapat pa. Ang opisina ay nasa ikalabing dalawang palapag ng isang gusaling nasa Makati. Habang naghihintay ako sa lobby, tinitingnan ko ang mga taong pumasok at lumabas. Lahat sila ay mukhang may layunin. Lahat sila ay mukhang alam nila kung saan sila pupunta at kung bakit. Ako hawak lang nito ang simpleng folder na may kopya ng aking resume at NBI clearance at umaasang hindi halata ang sobrang kaba sa aking mga kamay. May Ries.

Tumingin ako. Isang babae mas matanda sa akin ng 10 taon siguro. Maikli ang buhok. Maayang Ngiti ang tumatawag sa aking pangalan mula sa pintuan sa kabilang dulo ng lobby. “Ako po,” sagot ko. “Halika na. Si Ma’am Santos ang mag-i-interview sa’yo.” Ang interview ay tumagal ng 30 minuto. Pinag-usapan namin ang aking karanasan sa tela at mga tela. Ang aking kakayahang mag-inventory. Ang aking dedikasyon sa trabaho kahit maliit ang sahod. At pagkatapos ng lahat ng tanong, inanong ako ni Maam Santos ng isang bagay na hindi ko inaasahan.

“Bakit ka nagtatrabaho?” Maya nag-isip ako ng isang sandali. Maraming pwedeng sagot pero pumili ako ng totoo. “Para sa nanay ko po.” Wala na ang tatay ko. Siya lang ang kasama namin sa bahay sa probinsya. Gusto ko pong mabigyan siya ng mas maginhawang buhay kahit paano. Hindi sumagot si Maam Santos agad. Umingin lang siya sa akin ng ilang segundo. Pagkatapos isinulat niya ang isang bagay sa papel sa harap niya. “Tatanggapin ka namin,” sabi niya. Simple lang. Walang drama, walang matagal na suspense. Pero para sa akin, ang babaeng naluha sa loob ng jeepne ilang linggo na ang nakakaraan. Iyon ang isa sa mga piling sandaling mararamdaman mo na baka may kahulugan pa rin ang buhay mo.

Nagpatuloy ang trabaho ko sa Velanueva Holdings dalawang linggo pagkatapos. Sa simula, hindi ko pa alam kung gaano kalaki ang kumpanya. Para sa akin, trabaho lang ito. Maayos na opisina, tiyak na sahod, mas malapit sa aking boarding house kaysa dati. Ang aking trabaho ay bilang administrative assistant sa supply chain department. Madali naman pag-ayos ng mga dokumento, pag-track ng deliveries, pakikipag-ugnayan sa mga supplier. Hindi ito malayo sa ginagawa ko dati sa tindahan ng tela. Pero mas organisado, mas malinis ang opisina at mayroon kaming aircon. Yun lang ang kailangan ko. Aircon at tiyak na sahod.

Ang aking mga katrabaho ay mga normal na tao. May ilang palengkero, may ilang suplada, may isa o dalawang napakaseryoso. Pero sa kabuuan maayos naman. Inanggap nila ako ng walang labis na tanong. Sa loob ng unang tatlong linggo, hindi ko pa nakilala si Lucas Villanueva. Narinig ko ang pangalan niya. Syempre pangalan ng pamilya ang nakalagay sa bawat opisina, sa bawat letter head, sa bawat memorandum na dumadaan sa aking mesa. Pero para sa akin, ito ay pangalan lang ng may-ari, malayo, abstract. Katulad ng pangalan ng isang presidente. Alam mo na may ganoon pero hindi mo inaasahang makita sa personal.

Kaya nang pumasok siya sa aming departamento isang Martes ng umaga, hindi ko agad nalaman na siya ang may-ari. Abala ako sa pag-ayos ng mga dokumento nang marinig ko ang boses mula sa pintuan. “Nandito ba si ma’am Lorna?” May kailangan akong pirmahan bago mag 12. Tumingala ako ng kaunti. Nakita ko ang lalaki, matangkad, dark slacks, simpleng polo na nakarolyo ang manggas. Mukha siyang nagmamadali. Hindi siya nakasuot ng tea o blazer. Hindi siya mukhang may-ari ng malaking kumpanya. Mukha siya ay isang taong may trabaho at maraming kailangan gawin. “Wala pa po si Ma’am Lorna,” sabi ko, “nasa meeting pa siya sa labas. Babalik siguro mga 1:00.” Napabuntong hininga siya. Tumingin sa relo niya. “Okay.”

May mali ba siyang kopya rito na pwede naming kunin mamaya? “Opo. Ibibigay ko po sa kanya. Naiwan niya para sa inyo kapag bumalik siya.” Tumango siya. Nagpasalamat ang tingin. Walang arrogance. Walang aire ng pagmamataas. “Salamat ha.” Lumakad na siya. Tinanong ko ang katrabaho ko na si Tess, ang pinakatsismosa sa aming opisina. Nakaraniwang kapakinabang kung sino ang lalaking iyon. Napatigil si Tess sa pag-type. “Si Lucas Villanueva, anak ng may-ari. Siya na ang nagpapatakbo ng kumpanya ngayon.” Nanlaki ang aking mga mata ng kaunti. “Seryoso?” sabi ni Tess. At ibinalik na ang tingin sa screen niya. “Mabait nga ‘yon. Hindi katulad ng ibang mayayaman. Hindi ka niya titingnan pababa kahit anong oras ng araw.”

Nagsimula akong mapansin si Lucas pagkatapos noon. Hindi sa romantik na paraan. Huwag mo munang isipin ang ganong klaseng kwento. Sa simula, napansin ko siya dahil sa isang bagay na simple lang. Lagi siyang nasa opisina ng maaga at lagi siyang huling umaalis. Ilang beses ko siyang nakita sa hallway habang naghihintay ako ng elevator. Lagi siyang may dalang tumpok ng papel. Lagi siyang may kausap sa telepono. Lagi siyang mukhang abala. Pero hindi katulad ng nagpapanggap na abala para magmukhang importante. Totoong abala. Minsan nakita ko siyang kumain ng lunch nag-iisa sa pantry. Isang maliit na tuperware ng kanin at ulam. Gano lang. Isa iyung araw na hindi ko malilimutan dahil nagtulak ng konting usapan ang pagkakataon. Pumasok ako sa pantry para kumuha ng mainit na tubig.

Nandoon na siya nakatayo sa tabi ng ref. Bukas ang kanyang tuperware. Kumakain habang tinitignan ang mga papel sa kanyang kamay. Napansin niya ako. “Ikaw yung nasa supply chain no?” Sabi niya. Si Maya. Nagulat ako na alam niya ang pangalan ko. “Opo.” “Nakita ko ang report mo kahapon. ‘Yung sa mga delayed na deliveries. Maganda ang trabaho mo, maayos ang breakdown. Madaling intindihin.” Napatigil ako. Hindi ko ito inaasahan. “Salamat po,” sabi ko. “Ah hindi ko mapigilan ang idagdag,” Nagtaka lang ako kung may nagbabasa nito. Natawa siya. Mikli lang pero totoo. Lahat ng mga report mo binabasa ko. Sineseryoso ko ang ganitong mga bagay. Lumabas ako ng pantry na may kakaibang pakiramdam sa dibdib. Hindi pa ito romantismo. Hindi pa ito kahit ano. Pasimple pa ito ang pakiramdam na nakita ka na ang iyong trabaho ay may halaga na hindi ka lang isang numero sa listahan ng mga empleyado. Para sa isang taong masyado sanay na hindi pinapansin. Iyon ay malaki ng bagay.

.