TINAWAG NA “BALIW” ANG 11-ANYOS NA BATA—PERO TUMAHIMIK ANG LAHAT NANG UMUGONG ANG JUNK PLANE NA 17 TAON NANG PATAY

Sa isang maliit na probinsya sa Pilipinas kung saan ang araw ay laging mabigat at ang mga pangarap ay kadalasang mas malayo kaysa sa abot ng mata, nakatayo ang isang junk plane na halos naging bahagi na ng tanawin. Labimpitong taon na itong nakatiwangwang sa lumang airstrip—kalawangin, walang makina, walang pakpak na buo, at matagal nang tinanggap ng lahat bilang patay na bakal. Para sa mga matatanda, ito ay simbolo ng pagkabigo. Para sa mga bata, isa lamang itong laruan na bawal lapitan. Ngunit para sa isang batang labing-isang taong gulang, ito ay hindi bangkay. Isa itong hamon.

Ang pangalan niya ay Nico.

Tuwing hapon, matapos ang klase, makikita si Nico sa tabi ng junk plane. Hindi siya naglalaro ng cellphone. Wala siyang dala kundi lumang notebook, lapis, at isang maliit na toolkit na halos mas mabigat pa kaysa sa kanya. Habang ang ibang bata ay nagtatakbuhan o naglalaro ng basketball, si Nico ay tahimik na sumisilip sa loob ng cockpit, sinusuri ang mga wire, at kinakausap ang eroplano na para bang may buhay ito. Para sa marami, kakaiba siya. Para sa ilan, nakakabahala.

“Wala pang nakapagpaandar niyan,” sabi ng mga mekaniko sa barangay. “Kahit adulto, hindi kaya.”
Ngunit isang araw, nang tanungin siya ng isang matanda kung bakit hindi siya tumitigil, simple lang ang sagot ni Nico:
“Kaya ko ito.”

Ang junk plane ay dating maliit na training aircraft na ginamit noong dekada nobenta. Nang masira ang makina, iniwan na lamang ito dahil mas mahal ang ayusin kaysa bumili ng bago. Unti-unti, kinain ito ng kalawang, tinanggalan ng mga piyesa, at naging basurang metal sa paningin ng lahat. Lahat—maliban kay Nico.

Ang ama ni Nico ay isang dating motorcycle mechanic na nawalan ng trabaho. Wala silang pera para sa tutor, para sa gadgets, o para sa espesyal na paaralan. Ang meron lang si Nico ay kuryosidad at oras. At sa loob ng labingpitong taon na katahimikan ng junk plane, nakita niya ang isang bagay na hindi nakita ng iba: posibilidad.

Hindi siya basta nagkakalikot. Nagbabasa siya. Lumang libro tungkol sa engines, photocopied na manual na nakuha niya sa junk shop, at mga sirang piyesa na inuuwi niya para pag-aralan sa bahay. Hindi niya alam ang salitang “imposible.” Ang alam lang niya, may problema—at lahat ng problema ay may solusyon.

Sa simula, pinagtatawanan siya.
“Mag-aral ka na lang ng maayos,” sigaw ng isang kapitbahay.

“Hindi ka piloto,” sabi ng isa pa.
“Bata ka lang,” paulit-ulit na narinig ni Nico.

Pero may kakaibang tahimik sa kanya. Hindi siya sumasagot. Hindi siya nagagalit. Bumabalik lang siya kinabukasan, dala ang parehong tools, parehong notebook, at parehong paniniwala.

Lumipas ang mga buwan. Napansin ng ilan na may mga piyesang unti-unting bumabalik sa eroplano. May bagong hose. May inayos na wiring. May pinatigas na bolt. Walang nakapansin kung kailan eksaktong nagsimulang magbago ang junk plane—hanggang sa araw na iyon.

Isang umaga ng Sabado, may kakaibang balita sa barangay. May batang nagsabing paandarin daw niya ang eroplano. Maraming tumawa. May ilan pang dumayo, hindi dahil naniniwala sila, kundi dahil gusto nilang makita kung paano ito mabibigo.

Nakatayo si Nico sa tabi ng cockpit, pawis na pawis, nanginginig ang kamay—hindi sa takot, kundi sa konsentrasyon. May lumang bateryang hiniram niya. May fuel na pinagsama-sama niya sa loob ng ilang linggo. At may sistemang siya mismo ang nagdisenyo gamit ang utak na matagal nang hindi pinapansin ng mundo.

“Anak, huwag mo nang ituloy,” sabi ng isang barangay tanod.
Ngunit tumingin lang si Nico at ngumiti nang kaunti.
“Sandali na lang po.”

Pagkatapos ay pinihit niya ang switch.

Una, wala.
Pangalawa, may mahinang click.
Pangatlo—isang tunog na matagal nang hindi narinig sa lugar.

Umugong ang makina.

Hindi malakas. Hindi perpekto. Pero buhay.

Tumahimik ang lahat.

Ang mga nagtatawanan ay napahinto. Ang mga nagvi-video ay napatigil. Ang junk plane na labingpitong taon nang patay ay muling huminga—dahil sa isang batang sinabihang mangarap na lang ng mas maliit.

Hindi lumipad ang eroplano. Hindi iyon ang punto. Ang punto ay gumana ito. At sa sandaling iyon, bumagsak ang lahat ng dahilan kung bakit “hindi puwede.”

Mabilis na kumalat ang balita. Dumating ang mga lokal na opisyal. May dumating na dating piloto. May engineer na napakamot ng ulo. Lahat ay iisa ang tanong: paano?

Ang sagot ay mas simple kaysa sa inaasahan. Hindi genius si Nico sa papel. Wala siyang degree. Ang meron siya ay tiyaga, oras, at lakas ng loob na sabihing “Kaya ko ito” kahit walang naniwala.

Isang aviation instructor ang nagsabi:
“Hindi ito himala. Ito ay ebidensya kung ano ang nangyayari kapag hindi pinapatay ang kuryosidad ng bata.”

Makaraan ang ilang linggo, may scholarship na inalok kay Nico. May training program. May mga taong gustong tumulong—ngayon na napatunayan na niya ang sarili niya. Ngunit may tanong na nanatili sa hangin, mas mabigat kaysa sa ingay ng makina.

Ilang Nico pa ang tinatawanan natin araw-araw?
Ilang junk plane ang puwede sanang umandar kung may isang batang hindi sumuko?

Sa Pilipinas, madalas nating sinasabi sa mga bata na “huwag kang mangarap ng mataas.” Pero minsan, ang problema ay hindi masyadong mataas ang pangarap—kundi masyadong mababa ang tiwala natin sa kanila.

Hindi lumipad ang eroplano noong araw na iyon. Pero may isang batang umangat. At kasabay niya, umangat ang tanong na hindi na puwedeng balewalain: paano kung ang susunod na makakapagpaandar ng imposible ay bata ring pinagtatawanan ngayon?

Sa gitna ng alikabok, kalawang, at katahimikan ng isang lumang airstrip, napatunayan ni Nico na ang edad ay numero lamang—pero ang paniniwala sa sarili, iyon ang tunay na makina.

At sa araw na umandar ang junk plane, hindi lang bakal ang muling nabuhay.
Isang pangarap ang umingay.